Tổng thống Trump cần tham dự một khóa học về thương mại

Trump2404

Hiểu biết sâu hơn về cách thức nền kinh tế toàn cầu vận hành đang là yêu cầu cấp thiết đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, hoặc chí ít là cho các cố vấn của ông ta. Thiếu những kiến thức nền tảng như vừa nêu, chính phủ dưới quyền điều hành của ông Trump sẽ tiếp tục can dự vào hoạt động thương mại với thái độ thiếu cận trọng; cách thức này nếu tiếp tục được dung dưỡng sẽ gây ra thiệt hại lớn cho chính nước Mỹ và nền kinh tế toàn cầu.

Tổng thống Donald Trump đã và đang tuyên bố rằng 500 tỷ đô la thâm hụt thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc có nghĩa là Hoa Kỳ đã mất đi số tiền này từ hoạt động giao thương song phương. Rõ ràng, theo cách hiểu của ông chủ Nhà Trắng, thặng dư và thâm hụt thương mại chính là sự được mất đối với đất nước; quan điểm của ông ta thật sai lầm.

Lấy ví dụ, một nhà phát triển bất động sản xây dựng tòa cao ốc tại thành phố New York; người này này chi 50 triệu đô la để mua nguyên vật liệu xây dựng từ Trung Quốc và dùng thêm 50 triệu nữa để trả chi phí cho các tổ chức cung ứng dịch vụ đia phương. Nếu doanh nhân vừa nêu bán lại tòa nhà với giá 110 triệu đô la, ông ta đã lời được 10 triệu đô la.

Khoản đầu tư trên, xét về khía cạnh kinh doanh và kinh tế đều đã thành công. 50 triệu đô la nhà phát triển bất động sản chi dùng để nhập nguyên, vật liệu xây dựng từ Trung Quốc không được coi là khoản thiệt hại. Tuy nhiên, ông Trump lại có suy nghĩ khác biệt về vấn đề này. Tệ hơn, người đứng đầu nhánh hành pháp đòi hỏi để lập lại công bằng, Trung Quốc cần nhập 50 triệu đô giá trị hàng hóa từ Mỹ-nếu không đồng ý, họ có thể phải chịu mức thuế quan cao; điều này cũng có nghĩa, có thể trong tương lai, các nhà phát triển bất động sản của xứ sở cờ hoa sẽ phải chi nhiều tiền hơn để mua nguyên vật liệu xây dựng từ nền kinh tế số một châu Á.

Trong trường hợp, nếu mức thuế quan mới áp dụng lên đến 25% (tương đương 12.5 triệu đô la) nhằm bù đắp cho phần thiệt hại về thương mại Mỹ phải chịu như lời Tổng thống Trump, thì để xây dựng tòa cao ốc nói trên cần đến 112.5 triệu đô la. Như vậy, nếu chỉ được chuyển nhượng với giá 110 triệu đô, nhà đầu tư sẽ lỗ 2.5 triệu đô thay vì hưởng lợi 10 triệu đô. Một doanh nhân thông minh sẽ tính toán được trước tất cả những vấn đề đã được đề cập và nhanh chóng dừng triển khai dự án bất động sản này (trừ khi ông ta có thể tìm được những doanh nghiệp địa phương chấp nhận cung ứng với mức giá thấp hơn). Hệ quả là toàn nền kinh tế sẽ chịu ảnh hưởng, đặc biệt là khi thuế quan tác động đến nhiều dự án đầu tư tương tự như những gì mà thuế nhập khẩu áp lên thép và nhôm đã làm.

Để làm tỉnh ngộ những ai có cùng suy nghĩ sai lệch như Tổng thống Trump, luận điểm này có thể được phân tích rõ hơn như sau. Trump muốn 50 triệu đô la mà nhà đầu tư bất động sản sử dụng để mua nguyên, vật liệu từ Trung Quốc phải được bù đắp thông qua thuế quan đánh lên hàng nhập khẩu từ nước này (hoặc tăng giá trị xuất khẩu từ Mỹ đến Trung Quốc). Thực hiện đúng cách thức trên, theo Trump, sẽ giúp hoạt động giao thương trở nên công bằng bình đẳng hơn. Bên cạnh đó, ông cũng nghĩ rằng buộc Trung Quốc mua thêm 50 triệu đô giá trị hàng hóa từ Hoa Kỳ sẽ không có tác động gì; ngược lại, điều này chỉ giúp tạo ra một môi trường thương mại công bằng, bình đẳng.

Sử dụng những từ như thâm hụt hay thặng dư sẽ gây hiểu nhầm cho Tổng thống Trump; Hoa Kỳ “chịu thâm hụt về tài chính” 50 triệu đô la theo sau thương vụ của nhà phát triển bất động sản nêu trên, nhưng đồng thời nước này lại thặng dư giá trị hàng hóa với cùng con số là 50 triệu đô. Hiện tại, vốn được coi như loại tiền tệ dự trữ toàn cầu, đồng đô la Mỹ khiến hoạt động giao thương như vừa nêu là điều hoàn toàn có thể chấp nhận được, bởi vì thương vụ do vị doanh này tiến hành được thực hiện thông qua đồng bạc xanh.

Nếu đô la không phải là đồng tiền dự trữ toàn cầu, chính phủ Mỹ sẽ có nhiều lý do để quan ngại về thâm hụt tiền tệ từ thương mại, nguyên nhân bởi vì người doanh nhân trong ví dụ được nêu sẽ buộc phải mua 50 triệu đô giá trị hàng hóa thông qua một đồng tiền khác, tiêu biểu như Yên Nhật. Điều này sẽ tạo ra nỗi sợ rằng dự trữ đồng Yên của chính phủ Mỹ sẽ cạn kiệt, kéo theo đó là đồng đô sẽ bị giảm giá trị. Khi viễn cảnh này xảy đến, chính quyền xứ sở cờ hoa có thể khuyến khích xuất khẩu hàng Mỹ nhằm cân bằng thâm hụt tiền tệ.

Tuy nhiên, những điều vừa nói không phải là thứ mà ông Trump đang đối mặt. Thay vào đó, với 50 triệu đô trong tài khoản ngân hàng, các doanh nhân Trung Quốc có thể mua trái phiếu chính phủ Mỹ, qua đó giúp giảm thâm hụt ngân sách của Hoa Kỳ (việc họ đã, đang và tiếp tục làm). Họ cũng có thể dùng đồng đô để mua cổ phiếu của các doanh nghiệp xứ cờ hoa, giúp các thương nhân nước này và toàn nền kinh tế phát triển, hoặc có thể dùng đô la để mua hàng hóa từ những quốc gia thứ ba, từ đó thúc đẩy thương mại toàn cầu.

Trong một nền kinh tế mở, các thương nhân được tự do mua, bán sản phẩm tại bất kỳ thị trường nào họ có thể tiếp cận được. Trong ví dụ của bài viết này, doanh nghiệp Trung Quốc không ép buộc hoặc lừa dối doanh nhân kinh doanh bất động sản người Mỹ mua vật liệu xây dựng của họ. Ngược lại, vị doanh nhân Mỹ đã chọn đối tác Trung Quốc trên cơ sở những tính toán toàn diện về kinh tế. Nhà phát triển bất động sản không chọn mua sản phẩm từ những nhà cung cấp nội địa vì mức giá họ đưa ra cao hơn mức giá doanh nhân Trung Quốc đã giới thiệu; nếu quyết định chọn mua hàng Mỹ, vị doanh nhân của xứ cờ hoa có thễ bị giảm lợi nhuận, thậm chí là bị thiệt hại. Nếu chính phủ buộc một doanh nhân phải làm chọn phương án kinh doanh không đem lại lợi ích tốt nhất cho họ thông qua đánh thuế hàng nhập khẩu, cả nền kinh tế sẽ bị ảnh hưởng.

Do vậy, nếu Hoa Kỳ thâm hụt 800 tỷ đô la thương mại hàng năm với các đối tác thương mại, đó đơn giản là vì doanh nhân và người tiêu dùng Mỹ mua hàng hóa từ phần còn lại của thế giới với giá trị nhiều hơn ở chiều ngược lại; nguyên nhân của việc này là vì hàng hóa nhập khẩu có lợi thế về giá cả hơn sản phẩm cùng loại do những nhà sản xuất nội địa cung cấp. Về khía cạnh kinh doanh, điều vừa nêu có nghĩa biên lợi nhuận đạt được sẽ lớn hơn. Ở phía người tiêu dùng, những gì vừa nêu đồng nghĩa với việc họ phải chi tiêu nhiều hơn cho các loại hàng hóa khác và hoạt động dịch vụ. Trên khía cạnh nào, nước Mỹ cũng hưởng lợi.

Liên quan đến nền kinh tế toàn cầu, khi 800 tỷ đô la thặng dư tiền tệ từ phía Hoa Kỳ có thể được sử dụng hiệu quả bởi phần còn lại của thế giới vào lĩnh vực tài chính và bất động sản; thâm hụt thương mại hàng hóa không gây hại cho nước Mỹ- lợi thế đặc biệt mà quốc gia phát hành đồng tiền dự trữ toàn cầu nắm giữ, mà ngược lại còn thúc đẩy tăng trưởng và sự năng động của nền kinh tế thế giới.

Về mặt chính sách, người Mỹ nên quan tâm đến việc duy trì lạm phát thấp trong bối cảnh nguồn cung tiền đô trở nên dư thừa. Tuy nhiên đó không phải là vấn đề chính quyền Trump phải để mắt tới, đây là trách nhiệm của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ- cơ quan có nhiều kinh nghiệm về vấn đề đã nêu (mặc dù nước Mỹ chịu thâm hụt tổng cộng 14 nghìn tỷ đô giá trị tiền tệ trong hoạt động thương mại từ năm 1990, Cục Dự trữ vẫn kiểm soát được lạm phát).

Về phía Tổng thống Trump - hoặc ít nhất các cố vấn của ông ta - họ buộc phải có những hiểu biết đầy đủ hơn về cách thức thương mại toàn cầu vận hành. Thiếu những hiểu biết này,việc nhánh hành pháp do ông ta đứng đầu tiếp tục cạn thiệp thô bạo vào hoạt động thương sẽ tiếp diễn, thậm chí diễn tiến theo chiều hướng xấu hơn, cuối cùng gây thiệt hại nặng nề cho chính nước Mỹ và nền kinh tế toàn cầu.

Nguồn: Project Syndicate

Từ khóa: thương mại toàn cầu, thâm hụt, thặng dư, chính quyền Tổng thống Trump