Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

 Khi các sinh viên khoa báo chí và quan hệ quốc tế của tôi đặt câu hỏi “Toàn cầu hóa sẽ có lợi hay có hại cho chúng ta và người dân Philippines, thưa thầy?”. Các bạn ấy chưa từng nghĩ đến, câu hỏi trên tương tự như câu hỏi ai sẽ là người thống trị tiếp theo của thế giới trong 100 năm tới, trên tất cả mọi mặt trận: kinh tế, quân sự, tư tưởng và kỹ thuật?

Câu trả lời của tôi là: Làm cách nào để lợi ích của toàn cầu hóa đối với người dân Philippines nói riêng, và 10 quốc gia ASEAN nói chung, có thể lấn át những tác động tiêu cực mà tiến trình này đem lại, sẽ phụ thuộc lớn vào việc chính phủ các nước có thể tập hợp quần chúng tốt đến mức độ nào, để có thể để bảo vệ lợi ích quốc gia, quản lý hiệu quả tài nguyên, phân phối các phúc lợi kinh tế – xã hội cho người dân, bao gồm y tế, giáo dục, hòa bình, tự do, và độc lập được Hiếp pháp bảo vệ, đảm bảo an ninh lương thực và nguồn nước, kiểm soát được sự ổn định hệ thống tài khóa và tiền tệ để kéo tỷ lệ nghèo đói xuống dưới 5%, công nghiệp hóa nông nghiệp – ngư nghiệp, kiên quyết đẩy mạnh cải cách bộ máy, và giảm thiểu tình trạng nhũng nhiễu ở mọi cấp mọi ngành.

Ở trên chỉ là một vài các yếu tố. Ngoài ra còn có thêm các yếu tố về văn hóa từ phía Philippines, bao gồm việc thiếu khái niệm thời gian, thái độ “bất cần” (bahala na), việc tiếp thu công nghệ hiện đại cho sản xuất và hệ thống gia đình mở ở Philippines. Đó là cả một vấn đề mang tính thế hệ bởi vì thay đổi về văn hóa không thể diễn ra trong một sớm một chiều. Còn không, các nước sẽ phải áp dụng một biện pháp, tất nhiên không ai mong muốn và đáng kinh tởm, đó là đàn áp quyền tự do và kiểm soát tư tưởng, như những gì mà Đảng cộng sản Nga và Trung Quốc đã lập tức áp dụng ngay sau cách mạng lật đổ chính quyền vào những năm 1900 và 1950 – 1960, và như những gì mà Bắc Triều Tiên vẫn đang làm hiện nay.

Nhưng giờ đây đã là thế kỷ 21, và các phương thức toàn cầu hóa, hay được hiểu là sự liên kết, tương tác giữa các quốc gia có chủ quyền, đã chuyển biến mạnh mẽ, và sẽ còn biến đổi trong tương lai, so với những cách thức ở thế kỷ 15 khi Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đã dùng Hiệp ước Tordesillas để xẻ đôi thế giới. Mọi người có còn nhớ, các sách giáo khoa về lịch sử đầy những ghi chép về các chuyến du hành khám phá những vùng đất mới của các nước châu Âu? Còn nhớ các tín đồ Hồi giáo đã mang thương mại đến châu Âu theo đường Bắc Mỹ và chiếm vùng phía Nam của Tây Ban Nha làm thuộc địa trong hàng thế kỷ? Tiếp đến, Hòa ước Westphalia công nhận khái niệm quốc gia – dân tộc, được xem như một bước tiến mới, hiện đại cho tiến trình toàn cầu hóa, với các cải cách lớn trong hệ thống thương mại quốc tế. Rồi sau đó, cả hai cuộc thế chiến trong lịch sử đã cho thấy, công nghệ đã dẫn lối cho các bước tiến về kinh tế, và chân lý đó vẫn đúng cho đến ngày nay. Cuối cùng, 70 năm trở lại đây là thời kỳ giải phóng thuộc địa và là thời kỳ của các cuộc cạnh tranh về hệ tư tưởng giữa hai đầu Phương Đông và Phương Tây, hay còn gọi là Chiến tranh lạnh.

Còn ngày nay là kỷ nguyên của công nghệ thông tin truyền thông (ICT) và trí thông minh nhân tạo – còn được biết đến là thời kỳ robot hóa ở các nước công nghiệp phát triển.

Trong thế kỷ này, xác suất nổ ra chiến tranh hạt nhân sẽ thấp hơn bởi vì các phe đối đầu chính nhận thức được rằng, nếu như cuộc chiến nổ ra bởi những tính toán sai lầm về mặt quân sự hay bởi tính ngông cuồng của người đứng đầu Bắc Triều Tiên và Hoa Kỳ, thì chắc chắn cuộc chiến sẽ phải trả giá đắt bằng chính mạng sống con người và những thiệt hại to lớn về mặt tài sản. Chất phóng xạ không chỉ làm cho cây cối và động vật không thể sống được trong hàng thập kỷ, mà việc phục hồi những vùng đất đã nhiễm xạ để tái định cư, cũng sẽ đi kèm những khoản chi phí khổng lồ. Điều này đã được kiểm chứng qua các đợt thử bom nguyên tử lên đảo Eniwetok Atoll và ở Nam Thái Bình Dương (vào đầu những năm 1940), đảo Hiroshima và Nagasaki ở Nhật Bản (sự kiện làm chấm dứt cuộc chiến Thái Bình Dương) vào năm 1945.

Vị thế các nước trong cuộc đua toàn cầu hóa

Những người chơi chính trong cuộc đua toàn cầu hóa, hay đơn giản là cuộc cạnh tranh giành quyền bá chủ về kinh tế – địa chính chính trị, bao gồm : 1) Mỹ và các đồng minh Nhật, Hàn Quốc và Đài Loan ở khu vực Đông Bắc Á – Thái Bình Dương; Các nước EU và Vương Quốc Anh trong địa phận châu Á; Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ lớn như Ai Cập và Israel ở Trung Đông; Ấn Độ và Pakistan ở Nam Á; Phần lớn các quốc gia Mỹ Latin; Canada ở Bắc Mỹ; 2) Trung Quốc, Nga, Bắc Triều Tiên và các quốc gia Sô Viết cũ ở Trung Á.

Hai tuần trước, Đại hội Đảng lần thứ 19 của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, việc lồng ghép hệ “tư tưởng” của chủ tịch Tập Cận Bình vào Hiếp pháp Trung Quốc và việc bầu ra ủy ban Trung ương Đảng mới gồm 6 thành viên để phò trợ nhân vật trung tâm Tập Cận Bình, đã chính thức lý giải đường lối của Trung Quốc, tiến đến triết lý điều hành xã hội chủ nghĩa gồm hai giai đoạn: vì lợi ích nhân dân trước tiên, và sau đó là vì sự hợp tác kinh tế quốc tế. Trong quá trình đó, Trung Quốc sẽ áp dụng các nguyên tắc của chủ nghĩa tư bản trong quản trị thương mại toàn cầu và sẽ công khai cạnh tranh với phần còn lại của thế giới. Nhưng đồng thời, Trung Quốc cũng sẽ có các hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật cho các nước kém phát triển hơn, đặc biệt là 10 quốc gia giàu tài nguyên trong ASEAN. Trung Quốc sẽ không áp dụng lại bất kỳ hệ tư tưởng của các nước khác mà sẽ thiết lập riêng hệ tư tưởng mang thương hiệu Trung Quốc.

Trung Quốc hiện đang ở giữa công cuộc cải cách. Nước này sẽ cải tiến mọi mặt, nhưng pha trộn thêm văn hóa và triết lý Trung Hoa trước khi áp dụng với người dân.

Quốc hội đã nhất trí lựa chọn Tập Cận Bình trở thành lãnh đạo quyền lực để phục tùng (như cố Chủ tịch Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình trước đây), với các chức danh: Chủ tịch nước, Tổng bí thư Trung ương Đảng và người đứng đầu lực lượng Quân đội Nhân dân.

Điều đó thể hiện khát vọng chính đáng và là tuyên ngôn của bất kỳ một quốc gia chủ quyền nào, đặc biệt trong trường hợp của Trung Quốc ngày nay. Nhưng vì lợi ích quốc gia của chính chúng ta, mỗi quốc gia trong ASEAN phải theo sát diễn biết và phải thận trọng với mối ràng buộc về địa chính trị trong đó. Các Quốc gia ASEAN có những nền tảng thuộc địa khác nhau. Các nước thống trị trước đây như châu Âu, Mỹ và Nhật Bản đã ảnh hưởng sâu sắc đến tôn giáo và văn hóa của khu vực. Đây là nguyên nhân mà ASEAN vẫn chưa thể hội nhập đầy đủ về kinh tế, mặc dù tổ chức đã bước sang năm thứ 50. Ở các quốc gia như Lào, Campuchia và Philippines, phát triển nông nghiệp vẫn còn chưa được xem trọng trong công cuộc phát triển đất nước.

Và cuối cùng, tôi phải trả lời câu hỏi ban đầu được đặt ra: Trung Quốc hiện nay là thế lực kinh tế lớn thứ hai, chỉ sau Mỹ, và đã thẳng thắn bày tỏ mong muốn bằng mọi giá đánh bật Mỹ khỏi vị trí cao nhất, như trong phát biểu của lãnh đạo nước này “Giờ là thời cơ của Trung Quốc, khi mà thời đại thái bình dưới trướng Hoa Kỳ đã trở nên lỗi thời”.

ASEAN được các định chế tài chính có uy tín trên thế giới dự đoán là nhóm các nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới trong hai thập kỷ tiếp theo, trong khi các tổ chức này dự báo tăng trưởng của Trung Quốc sẽ chậm lại, mặc dù các gói hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật của Trung Quốc cho 10 nước ASEAN. Trung Quốc có thể xem đó là cơ hội để đánh giá ASEAN như một đối thủ chính trên thị trường quốc tế. Vì lợi ích quốc gia, các nước ASEAN phải hết sức thận trọng với những lời đề nghị và viện trợ từ tất cả các nước khác – đặc biệt là Trung Quốc, Mỹ, EU và Nga.

Tôi kiến nghị các nước nên phát triển và cải thiện các nghiên cứu về chính trị và kinh tế, đặc biệt về các thị trường khác nhau trong quá trình phát triển kinh tế và văn hóa. Trong thương mại, hãy là bạn với tất cả các nước, bởi vì yếu tố kinh tế luôn luôn là động cơ chính trong hầu hết những hành động của con người.

Nguồn: Manila Times – TQ

Từ khóa: Toàn cầu hóa, thế kỷ 21, Trung Quốc, ASEAN, Hoa Kỳ, lịch sử