Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Đầu tiên, hãy nhìn lại xu hướng địa chính trị của thế giới hiện nay.

Đầu tiên, đó là sự nổi lên của Trung Quốc. Trung Quốc đang trên đường trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới, mặc dù điều này không đồng nghĩa với việc thu nhập bình quân đầu người của người dân nước này sẽ cao nhất. Điều vừa nêu sớm hay muộn cũng sẽ xảy ra.

Trung Quốc hướng đến trở thành một siêu cường – điều này là dễ hiểu. Khi bạn đánh giá tổng hợp các yếu tố như kinh tế, công nghệ, dân số, bạn có thể kết luận rằng tham vọng biến mình thành siêu cường của đất nước đông dân nhất thế giới là điều thực tế.

Hai, sự thay đổi về tương quan sức mạnh giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc là không thể tránh khỏi. Điều đó không có nghĩa rằng Mỹ đang thụt lùi. Chỉ là, sẽ có lúc, Trung Quốc hoặc một nước nào đó sẽ vươn lên sánh ngang với Mỹ, hay không muốn nói là vượt qua Mỹ, về mặt quân sự.

Tuy nhiên, trong tương lai, Hoa Kỳ sẽ có ít cơ hội để hành động đơn phương tại những khu vực Trung Quốc có lợi ích. Trung Quốc, cũng không thể phớt lờ các lợi ích của Hoa Kỳ. Hai nước này cần tìm một mô hình quan hệ mới để cùng tồn tại.

Trung Quốc đang bắt kịp hầu hết quốc gia phát triển trong nhiều lĩnh vực và thậm chí còn vượt trội hơn các nước phát triển ở một số lĩnh vực. Hạ tầng, công nghệ, hệ thống giáo dục của Trung Quốc tốt hơn so với tiêu chuẩn thế giới.

Tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc đang gấp đôi Hoa Kỳ. Riêng vấn đề thương mại, Trung Quốc đang là quốc gia XNK lớn nhất thế giới và là đối tác thương mại lớn nhất của hầu hết các nước.

Những xu hướng này là không thể đảo ngược. Bất kỳ nỗ lực nào nhằm đảo ngược hoặc ngăn chặn dòng chảy này sẽ thất bại.

Quốc hội Mỹ đã dựng các rào cản nhằm ngăn việc Trung Quốc nắm quyền tại Ngân hàng Thế giới. Đáp lại, Trung Quốc thiết lập ngân hàng quốc tế của riêng mình – Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á; Nhiều quốc gia, bao gồm các nước phương Tây đang thể hiện sự hào hứng ủng hộ ngân hàng mới thành lập này. Qua đó, có thể thể thấy, dù có hay không có sáng kiến “Một vành đai, một con đường” thì sự trỗi dậy của Trung Quốc là xu thế phát triển của thời đại. “Một vành đai, một con đường” vừa là kết quả cũng vừa là yếu tố thúc đẩy xu thế này.

Con đường Tơ lụa lịch sử

Lịch sử giao thương cho thấy trọng tâm kinh tế toàn cầu trong lịch sử loài người là tại Trung Quốc và Ấn Độ. Con đường Tơ lụa là xương sống của thương mại thế giới.

Con đường Tơ lụa đã mang lại thịnh vượng lớn cho Trung Quốc và các thành phố dọc tuyến đường.

Thông qua sáng kiến “Một vành đai, một con đường”, Trung Quốc muốn tái hiện tại lịch sử. Dự án này thể hiện sự táo báo, tham vọng và là minh chứng cho tầm nhìn của Trung Quốc, quốc gia mà trong thời điểm hiện nay đang dẫn đầu thế giới trên nhiều mặt của công nghệ hạ tầng.

Lấy đường sắt chạy trên băng vĩnh cửu làm ví dụ. Dự án này có nhiều thách thức về kỹ thuật. Băng vĩnh cửu có thể tan ngay cả khi gặp những sự thay đổi nhỏ nhất về nhiệt độ - sức nóng từ đoàn tàu có thể gây tan băng. Khi băng vĩnh cửu tan, mặt đất trở nên ẩm và lầy lội, gây ảnh hưởng đến sự an toàn của cả đoàn tàu.

Tại những vùng đất yếu, các kỹ sư người Trung Quốc tiến hành nâng đường ray bằng hệ thống trụ đỡ được khoan sâu vào lòng đất. Ngoài ra, việc xây dựng hệ thống đường ray trên băng vĩnh cửu cũng được thực hiện với tốc độ đáng ngạc nhiên.

Tham vọng xây dựng những công trình vĩ đại của vị hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc Tần Thủy Hoàng được thể hiện qua câu thành ngữ “bạt núi, san rừng”. Trung Quốc là đất nước, trong hàng thế kỷ qua đã xây dựng Vạn Lý Trường Thành, công trình mà ngày nay có thể nhìn thấy từ ngoài vũ trụ. Có thê nói, người Trung Quốc rất am tường về việc xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng.

Tình hình quốc tế hiện nay sẽ thúc đẩy mạnh hơn các xu hướng địa chính trị nêu trên.Và dưới đây là 3 bước phát triển của Trung Quốc mà sẽ tác động đến các xu hướng này.

Đầu tiên, Trung Quốc rất có chiến lược trong hoạt hoạt động đầu tư ra nước ngoài của mình. Trung Quốc xác định khu vực có lợi và tập trung nguồn lực mạnh mẽ vào đó. Cả Hoa Kỳ và châu Âu đều không thể làm được như Trung Quốc. Các nhà lãnh đạo của Mỹ và châu Âu không thể đưa ra các cam kết có tính dài hạn.

Thương mại hai chiều giữa Trung Quốc và châu Phi đã tăng từ 10 tỷ đô la năm 2000 lên 220 tỷ đô la năm 2014. Các doanh nghiệp Trung Quốc đã và đang mua cổ phần (phần vốn góp)> tại các mỏ khoáng sản tại châu Phi; đổi lại, Trung Quốc sẽ cho châu Phi vay để tài trợ cho các dự án hạ tầng quy mô lớn tại châu lục này.

Những hoạt động đầu tư đã nêu tạo ra mối quan hệ bền chặt giữa Trung Quốc với các nước châu Phi. Mặc dù hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp Trung Quốc không phải là không có mặt tiêu cực, về tổng thể thì chính điều này đã thúc đẩy các nước Phi châu ủng hộ sáng kiến “Một vành đai, một con đường”.

Hai là hệ thống chính trị tập trung quyền lực của Trung Quốc cho phép nước này huy động các nguồn lực cần thiết một cách mạnh mẽ, qua đó tạo ra được kết quả toàn diện như họ mong muốn.

Những điều kể trên không có nghĩa là hệ thống quản lý của Trung Quốc đang được vận hành hoàn hảo; Trung Quốc tự hiểu rõ họ cũng có những vấn đề nghiêm trọng.

Ví dụ, tham nhũng là một vấn đề nghiêm trọng mà Chủ tịch Tập Cận Bình và ban lãnh đạo Trung Quốc đang tập trung giải quyết. Bên cạnh đó, đất nước đông dân nhất thế giới còn phải đối mặt với các vấn đề xã hội và chính trị khác như già hóa dân số.

Thực tế đang có nhiều chỉ trích nhắm vào Trung Quốc và hệ thống chính trị nước này, tuy nhiên, những phê phán này thường phiến diện, hoặc ít nhất là không công bằng. Ví dụ, bạn thường xuyên nghe rằng: hệ thống chính trị của Trung Quốc vùi dập sáng tạo, hay Trung Quốc không thể cạnh tranh trên các lĩnh vực về khoa học và công nghệ hiện đại. Vì vậy, rốt cuộc, Trung Quốc không thể có được thành công.

Trung Quốc đang cho thấy rằng những chỉ trích này là sai, việc họ tiến rất nhanh trong việc gia nhập chuỗi giá trị công nghệ đã cho thấy điều ngược lại.

Hãy lấy lĩnh vực thông tin-truyền thông làm ví dụ. Huawei hiện là tập đoàn dẫn đầu thế giới trong mảng công nghệ thông tin; những sản phẩm phần cứng và phần mềm của họ đạt đẳng cấp thế giới.

Một ví dụ khác chính là vệ tinh lượng tử. Trung Quốc là quốc gia dẫn đầu trong kiểm soát công nghệ lượng tử liên quan đến truyền tải và kết nối thông tin từ vũ trụ đến mặt đất.

Công nghệ này cho phép truyền dữ liệu ở khoảng cách rất xa do đó việc thâm nhập và đánh cắp dữ liệu gần như là không thể. Châu Âu là khu vực đầu tiên phát triển vệ tinh lượng tử, nhưng chính Trung Quốc là quốc gia đă đưa công nghệ này phát triển ở mức độ cao hơn.

Nước Mỹ trên hết

Lợi thế của Hoa Kỳ là được thế giới nhìn nhận như là người duy trì hòa bình và ổn định toàn cầu sau Chiến tranh thế giới thứ II. Tuy nhiên, hiện nay, Hoa Kỳ đang định nghĩa lại những lợi ích vừa nêu theo hướng hẹp hơn thông qua quan điểm “Nước Mỹ trên hết”. Hoa Kỳ cũng thể hiện quan điểm trái ngược với những chính sách từng được coi là hòn đá tảng trong chiến lược của nước này như cam kết ủng hộ NATO, giữ ổn định trong quan hệ với Trung Quốc và thương mại tự do.

Nhìn nhận công bằng thì việc cân nhắc các định hướng chiến lược đã được áp dụng trong hàng thập kỷ qua là điều dễ hiểu nếu đứng trên quan điểm của Hoa Kỳ. Một trong các ví dụ có thể minh chứng cho nhận định trên chính là từ thập niên 1980, Mỹ đã phải gánh phần lớn chi phí cho hoạt động của NATO.

Tuy vậy, nếu quan điểm “Nước Mỹ trước tiên” tiếp tục là dòng chủ lưu chính và tạo ra nhận thức rằng Hoa Kỳ đang từ bỏ và giảm vai trò lãnh đạo thế giới của mình, thì điều này thúc đẩy sự thay đổi lớn về địa chính trị như đã đề cập ở phần trên. Nếu Hoa Kỳ tiếp tục sử dụng ngôn từ chống lại cũng như từ bỏ các hiệp định thương mại, hăm dọa các quốc gia khác bằng các biện pháp trừng phạt kinh tế, và phát động các cuộc chiến về thuế quan thì hệ quả tất yếu là sẽ càng nhiều nước ủng hộ sáng kiến “Một vành đai, một con đường”.

BRI được nhìn nhận là một dự án hạ tầng tham vọng nhất trong lịch sử. 3000 tỷ đô la dự kiến sẽ được sử dụng cho các dự án cơ sở hạ tầng ở khắp 60 quốc gia. Gần 50 tỷ đô la đã được đầu tư vào nhiều nước dọc theo dự án.

BRI đang tìm kiếm sự ủng hộ từ các nước đối tác của Trung Quốc. Nhiều đối tác tiềm năng cũng nhận định rằng khi các con đường này thành hình, thịnh vượng sẽ đổ về  như Con đường Tơ lụa trước đây đã từng.

Dự án này cũng được dự đoán giúp gắn kết Trung Á, Trung Quốc và Nam-Đông Á chặt chẽ hơn.

Tuy vậy, theo tôi, cũng cần phải thận trọng khi tiến hành dự án tham vọng này. Trung Á qua hàng thập kỷ vẫn là một thách thức đối với các nhà chinh phục. Đây cũng được coi là vùng đất khắc nghiệt, rất khó để thiết lập luật lệ và trật tự.

Afghanistan, đất nước từng được miêu tả trong bài thơ của Kipling-một binh sĩ trẻ người Anh là “mồ chôn của các đế chế”.Cố Thủ tướng Lý Quang Diệu đã từng tặngbài thơ này cho cựu Tổng thống Barack Obama. Đây là một tác phẩm đáng đọc.Vì vậy, sự thành công của sáng kiến “Một vành đai, một con đường” tại khu vực này là không chắc chắn.

Bên cạnh đó, vẫn còn những nguy cơ khác. Nga có lợi ích lớn tại khu vực Trung Á. Do vậy, không có gì đảm bảo rằng lợi ích của Nga và Trung Quốc tại vùng này sẽ luôn luôn đồng điệu.

Ngoài các trở ngại vừa nêu tại khu vực Trung Á, Trung Quốc còn phải lôi kéo được sự tham gia của những nước vốn không hào hứng với Sáng kiến này, ví dụ như Ấn Độ và Nhật Bản.

Sẽ là điều tốt cho Trung Quốc nếu quốc gia này được coi trọng, quý mến và tin tưởng. Nếu không được tin tưởng, sẽ hình thành một nhóm các nước trong khu vực phản đối Sáng kiến. Không một quốc gia nào, ngay cả Trung Quốc có thể đi một mình trong thế giới hiện đại ngày nay.

Sáng kiến “Một vành đai, một con đường” không thể thay thế cho trật tự quốc tế hiện nay. Mà trật tự này được xây dựng trên nền tảng thương mại tự do, nên nếu xu hướng bảo hộ trở thành dòng chủ lưu, Sáng kiến này sẽ bị ảnh hưởng.

Nếu Trung Quốc có thể vận dụng Sáng kiến “Một vành đai, một con đường” một cách đúng đắn cũng như tạo dựng được niềm tin của các nước đối tác về dự án này, Trung Quốc có tiềm năng để xây dựng một cấu trúc kinh tế mới có khả năng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại nửa bán cầu này.

Đối với Trung Quốc, Đông Nam Á có vẻ là khu vực dễ tiếp cận đối với Sáng kiến này. Khả năng kết nối – đường bộ, hải cảng, sân bay sẵn có trong khu vực mang lợi ích rất lớn. Ngoài ra, tiềm năng tạo ra một vùng kinh tế năng động, bao gồm các quốc gia hải đảo là vô cùng to lớn.

Sáng kiến “Vàng đai, con đường”, nếu được xây dựng thành công sẽ thiết lập lại hệ thống thương mại toàn cầu. Đồng thời, thông qua Sáng kiến này, châu Á sẽ trở thành trung tâm của nền kinh tế thế giới và Trung Quốc được dự đoán trở thành hạt nhân của trung tâm này. Có thể nói không phải tất cả con đường đều sẽ dẫn đến Trung Quốc nhưng nhiều con đường thì khá chắc chắn.

Singapore và Sáng kiến “Một vành đai, Một con đường”

Singapore đã nhận ra từ rất sớm tiềm năng phát triển của Trung Quốc từ đầu thập niên 1980, đồng thời cũng là quốc gia ủng hộ nhiệt thành đối với sự phát triển này.

Singapore đã ủng hộ Sáng kiến “Một vành đai, một con đường” từ những năm đầu khi ý tưởng của dự án bắt đầu được nêu ra do nhận thấy những lợi ích nó sẽ đem đến cho châu Á, Asean và thúc đẩy kết nối khu vực chặt chẽ hơn. Singapore là một trong số ít các quốc gia đầu tiên ủng hộ AIIB vì Singapore nhận thấy tầm quan trọng của ngân hàng này đối với Sáng kiến “Một vành đai, một con đường”.

Là một đất nước được quản lý tốt với nền tảng pháp quyền mạnh mẽ và dân số có trình độ cao, Singapore có thể hưởng lợi từ tăng trưởng kinh tế do Sáng kiến “Một vành đai, một con đường” mang lại. Sáng kiến này đã tạo ra những cơ hội về kinh tế to lớn. Nếu sự kết nối giữa các quốc gia được cải thiện, du lịch và dòng đầu tư sẽ tăng lên, do đó, Singapore có thể hưởng lợi trên cơ sở luôn chuẩn bị tốt và thông minh.

Các số liệu cho thấy Singapore đang hưởng lợi từ những cơ hội do Sáng kiến này mang đến. Đầu tư của Trung Quốc tại Singapore chiếm đến 1/3 tổng đầu tư của nước này vào các quốc gia dọc theo dự án. Trong khi đó, đầu tư của Singapore vào Trung Quốc chiếm 85% tổng đầu tư của các nước tham gia dự án vào đất nước đông dân nhất thế giới.

Trong một thế giới đa cực đang đần hình thành, điều quan trọng đối với Singapore là có càng nhiều càng tốt các mối quan hệ hữu hảo với các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Các quốc gia nhỏ phải tiếp tục củng cố vai trò của mình. Đối với Singapore, không gì là chắc chắn. Thế giới có thể ngó lơ Singapore trong tích tắc.

Singapore cần tiếp tục cải thiện, cải tiến và tìm kiếm những hướng đi mới để tăng giá trị cho quốc gia. Singapore nên tiếp tục chiến đấu vượt trên sức mình, để không bị coi là một mô đá rộng 700km2 tại điểm tận cùng phía nam của bán đảo Ma-lai-xi-a. Singapore có những lý do chính đáng để lạc quan.

Singapore có đủ sức mạnh

Nhớ lại những gì giáo sư Tommy Koh đã nói vào đầu tháng trước: Singapore có thể bé nhỏ về diện tích hoặc dân số, tuy nhiên xét về các khía cạnh khác như GDP trên đầu người, quy mô dữ trữ ngoại tệ, khả năng kết nối của Singapore đến các khu vực khác nhau trên thế giới hoặc sự cởi mở về môi trường kinh doanh,… thì Singapore không hề nhỏ bé.

Trong tương lai, sự cạnh tranh chắc chắn sẽ khốc liệt. Singapore phải dự đoán rằng các quốc gia láng giềng sẽ xây dựng các hải cảng lớn nhằm cạnh tranh với hải cảng của  Singapore.

Singapore phải nhanh nhẹn, thích ứng linh hoạt với tình hình mới – hiện đại hóa và mở rộng các cảng công-te-nơ hiện có; thực hiện những thay đổi cần thiết ngay hôm nay để có một tương lai tốt đẹp hơn. Nếu Singapore thực hiện được những điều vừa chỉ ra, điều chắc chắn là Singapore sẽ tự quyết định được tương lai của đất nước và duy trì vị thế là hải cảng trung chuyển của khu vực Nam-Đông Á.

Đừng dễ nản lòng. Như tạp chí Straits Times đã chỉ ra, không dễ dàng để thay thế vai trò của hải cảng trung chuyển đang hiện diện tại Singapore. Đừng để bị lừa bởi các chiến dịch thông tin giả trên mạng xã hội về việc Singapore đang bị bao vây và cô lập.

Singapore đã đạt được những kết quả đáng kinh ngạc nhờ vào việc nghĩ xa và nghĩ lớn. Singapore không cho phép bất kỳ ai bắt nạt hoặc bị đặt dưới sự điều khiển của bất kỳ quốc gia nào..

Quan hệ quốc tế không khác gì một khu rừng già trong đó, các nước nhỏ thường dễ bị đặt vào tình huống nguy hiểm. Những quốc gia nhỏ bị đe dọa hoặc bị lừa dối để rơi vào vòng kiểm soát của các nước lớn hơn sẽ không duy trì được chủ quyền trong thời gian dài. Các quốc gia này có thể giữ được quốc kỳ, quốc ca và cả quyền bỏ phiếu của họ tại Liên Hợp Quốc, nhưng đó lả tất cả những gì họ còn lại. Sự tự chủ của những nước này sẽ không còn nữa.

Vấn đề tôi vừa nêu đang tồn tại. Nếu chúng ta cho phép đất nước mình bị bắt nạt hoặc dụ dỗ bởi các quốc gia lớn hơn, nền tảng xã hội-chính trị mà qua đó chúng ta đã tạo dựng đất nước Singapore hiện đại sẽ bị phá vỡ hoặc tổn thương nghiêm trọng. Một khi bị phá vỡ, sẽ rất khó, hoặc không thể ghép nối lại nền tảng này.

Nếu cha ông chúng ta chấp nhận rằng Singapore nên hành xử như một nước nhỏ - “adiks”, Singapore sẽ không có các cuộc thảo luận ngày hôm nay. Singapore cũng không thể nói tiếng Anh, đó là điều chắc chắn và cũng sẽ không tồn tại Trường Chính sách công Lý Quang Diệu.

Nhưng, may thay, cha ông chúng ta đã dám nghĩ lớn, điều này đã cho chúng ta một đất nước sống động và tự tin như hôm nay.

Nguồn: Straits Times

Từ khóa: Singapore, thu được, lợi ích, dự án, một vành đai, một con đường