Cải cách thuế đầu tư có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế?

26 an 2805.2024

Đánh thuế vốn ảnh hưởng đến đầu tư và tăng trưởng kinh tế, trong đó cả cơ sở tính thuế và thuế suất đều đóng vai trò quan trọng. Ở Anh, các chính sách thuế thúc đẩy tăng trưởng nên hướng tới đổi mới và đầu tư hơn là tiết kiệm. Ngoài ra, vẫn có thể cân nhắc cải cách tài chính mà không làm giảm doanh thu.

Thuế có thể làm giảm đầu tư, làm méo mó việc phân bổ nguồn lực và giảm nỗ lực kiếm tiền của cá nhân. Tất cả điều này gây tổn hại cho tăng trưởng kinh tế. Đầu tư và đổi mới đặc biệt quan trọng đối với việc thúc đẩy tăng trưởng dài hạn, và trong khi nhiều hình thức thuế có thể kìm hãm tăng trưởng, thì thuế thu nhập từ vốn như thuế doanh nghiệp và thuế thu nhập từ vốn có thể có tác động trực tiếp nhất.

Với nợ chính phủ cao và năng suất trì trệ ở Anh, mối quan hệ giữa chính sách thuế và tăng trưởng là rất quan trọng. Do khả năng tài chính cho việc cắt giảm thuế lớn bị hạn chế (giảm thuế mà không có thặng dư hợp lý đồng nghĩa với việc cắt giảm dịch vụ công, vốn không được ưa chuộng về mặt chính trị), những cải cách thuế hữu ích nhất có thể là những cải cách có thể thúc đẩy tăng trưởng mà không làm giảm đáng kể doanh thu của chính phủ. Nếu các nhà hoạch định chính sách có thể thúc đẩy tăng trưởng và tăng cơ sở tính thuế thì một phần thiệt hại đối với tài chính công có thể được bù đắp.

Thuế đánh vào đầu tư hoạt động như thế nào?

Lợi nhuận doanh nghiệp là nguồn thu nhập vốn chính của các cá nhân. Họ bị đánh thuế ở hai cấp độ ở Anh. Đầu tiên, các tập đoàn phải trả thuế thu nhập doanh nghiệp 25% trên lợi nhuận chịu thuế. Tiếp theo, các cổ đông phải nộp thuế khi lợi nhuận doanh nghiệp được chuyển cho cá nhân dưới dạng cổ tức hoặc lãi vốn. Mức thuế cao nhất đối với cổ tức hiện là 39,35%, trong khi lãi vốn từ cổ phiếu của các tập đoàn bị đánh thuế ở mức tối đa là 20%.

Nhưng không phải tất cả lợi nhuận đều được đối xử như nhau. Theo truyền thống, thuế thu nhập doanh nghiệp cung cấp sự giảm thuế đầy đủ cho đầu tư được tài trợ bằng nợ, nhưng không phải cho đầu tư được tài trợ bằng vốn cổ phần. Và trong Ngân sách mùa xuân năm ngoái, Bộ trưởng Tài chính, Jeremy Hunt, đã công bố tăng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp từ 19% lên 25%, kết hợp với việc chi toàn bộ chi phí đầu tư vào nhà máy và máy móc.

Chi phí đầy đủ có nghĩa là mọi chi phí cho các khoản đầu tư đủ điều kiện sẽ được khấu trừ ngay lập tức vào hóa đơn thuế của công ty. Điều này mang lại động lực mạnh mẽ hơn cho các công ty đầu tư vào các loại hình đầu tư được đề cập.

Chính phủ cũng cung cấp các ưu đãi thuế trực tiếp cho sự đổi mới. Lý tưởng nhất là những kế hoạch như vậy tạo ra nhiều tăng trưởng hơn với mức tổn thất doanh thu tương đương so với mức thuế suất chung thấp hơn đối với lợi nhuận doanh nghiệp. Có bằng chứng cho thấy những khuyến khích như vậy có tác động tích cực đáng kể đến đầu tư. Và nghiên cứu cho thấy rằng do sự khác biệt trong lợi nhuận từ nghiên cứu và phát triển (R&D) ở các doanh nghiệp, trợ cấp cao hơn cho các doanh nghiệp tiến hành ít R&D hơn có thể cải thiện sự lan tỏa công nghệ giữa các doanh nghiệp.

Mặt khác, nếu những cá nhân thành công cao là những người đổi mới chính thì việc đánh thuế có thể không quan trọng lắm vì lợi ích tài chính trong mọi trường hợp đều lớn. Cần có sự cân bằng giữa việc cung cấp các biện pháp khuyến khích đổi mới trong nền kinh tế rộng lớn hơn và việc đơn giản giảm bớt gánh nặng thuế cho những nhà đổi mới đã thành công.

Vai trò của đầu tư quốc tế là gì?

Thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng cho tất cả các khoản đầu tư của công ty ở Vương quốc Anh. Tuy nhiên, thuế cổ tức và lãi vốn chủ yếu áp dụng cho các nhà đầu tư thường trú ở Vương quốc Anh đối với các khoản đầu tư trong nước và quốc tế của họ. Vì Vương quốc Anh là một nền kinh tế mở nên nhiều tập đoàn huy động tài chính trên phạm vi quốc tế cũng như trong nước. Điều này có nghĩa là tiền tiết kiệm của người dân ở Anh không cần bằng vốn sẵn có để đầu tư. Có những nguồn vốn ngoài khoản tiết kiệm của hộ gia đình Anh mà các công ty Anh có thể hưởng lợi.

Do đó, các điều kiện đầu tư của các nhà đầu tư trong nước và quốc tế có thể quan trọng hơn các chính sách nhằm tăng tiết kiệm của người dân. Một điều kiện như vậy là sự ổn định kinh tế. Nghiên cứu cho thấy tác động của khuyến khích đầu tư thay đổi theo độ ổn định. Những thay đổi lớn và thường xuyên về thuế có thể làm giảm sự ổn định. Không nên bỏ qua việc tạo ra một môi trường ổn định: thay đổi không phải lúc nào cũng là điều tốt.

Nhưng hệ thống nào tốt hơn cho tăng trưởng? Vì thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng cho đầu tư của tất cả các nhà đầu tư nên nó có thể ảnh hưởng đến hoạt động di động và đầu tư (và tăng trưởng) quốc tế ở mức độ lớn hơn thuế đánh vào cổ tức và lãi vốn. Hàm ý là ngay cả khi chi tiêu đầy đủ, các tập đoàn đa quốc gia có thể thích để tiến hành một số hình thức hoạt động mà thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn.

Do cạnh tranh thuế và chuyển lợi nhuận sang các khu vực pháp lý có thuế thấp (bao gồm cả các 'thiên đường thuế'), thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp đã giảm ở nhiều quốc gia trong vài thập kỷ qua. Hiện tại, thuế thu nhập doanh nghiệp theo luật định trung bình ở châu Âu là 21,3%. Nhưng một lần nữa, thuế suất theo luật định không cung cấp bức tranh đầy đủ mà không tính đến sự khác biệt về cơ sở tính thuế.

Cải cách thuế lợi nhuận như thế nào có thể thúc đẩy tăng trưởng?

Một cuộc cải cách nhằm tăng cường đầu tư và giảm bớt sự thiên lệch về nợ trong thuế thu nhập doanh nghiệp có thể là mở rộng toàn bộ chi phí cho tất cả các hình thức đầu tư. Điều này có thể được kết hợp với việc bãi bỏ việc khấu trừ thuế đối với lãi vay.

Thiết kế thuế thu nhập doanh nghiệp hiện tại tạo ra những động lực mạnh mẽ hơn cho việc đầu tư vào nhà xưởng và máy móc so với các hình thức đầu tư khác (chẳng hạn như vốn vô hình). Hạn chế này dường như không hỗ trợ cho tăng trưởng. Có lẽ các tập đoàn phù hợp hơn chính phủ trong việc quyết định hình thức đầu tư nào mang lại tiềm năng tăng trưởng tốt nhất. Cung cấp chi phí ngay lập tức cho tất cả các hình thức đầu tư có thể là một bước đi thông minh, nhưng cũng phải xem xét các cơ hội tránh thuế.

Một cuộc cải cách thuế triệt để hơn sẽ là giảm thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp kết hợp với tăng thuế suất cổ tức và thuế lãi vốn. Điều này sẽ mang lại động lực lớn hơn để cả nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư thường trú đầu tư vào Vương quốc Anh, vì lợi tức đầu tư sau thuế ở Vương quốc Anh so với các nơi khác sẽ tăng lên.

Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn có thể thu hút các hoạt động di động do các tập đoàn đa quốc gia thực hiện. Mặc dù thuế cổ tức và thuế lãi vốn sẽ tăng đối với các nhà đầu tư thường trú, nhưng các loại thuế này vẫn áp dụng đối với khoản đầu tư ở bất kỳ quốc gia nào (ngoại trừ những quốc gia không có tư cách cư trú), do đó họ phải đối mặt với các động lực đầu tư vào Vương quốc Anh ngày càng tăng so với các quốc gia khác.

Một phần doanh thu bị mất do giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cũng sẽ được bù đắp bằng thuế cổ tức và lãi vốn. Vì cổ tức và lãi vốn phụ thuộc vào lợi nhuận sau thuế nên bất kỳ sự gia tăng lợi nhuận sau thuế nào trong các công ty thuộc sở hữu của nhà đầu tư thường trú cũng sẽ làm tăng cổ tức và lãi vốn trong dài hạn, do đó cơ sở tính thuế cổ tức và lãi vốn và doanh thu thuế từ những cơ sở đó tăng lên.

Một nhược điểm của việc cải cách như vậy là tăng thuế cổ tức và lãi vốn có thể làm giảm tiết kiệm và dẫn đến tình trạng di cư ra nước ngoài của những cá nhân giàu có. Nhưng điều này có thể không quan trọng lắm đối với việc đầu tư vào một nền kinh tế mở như Vương quốc Anh nếu các nhà đầu tư di cư giữ nguyên danh mục đầu tư và bất kỳ sự thiếu hụt nào trong đầu tư của cư dân sẽ được thay thế bằng đầu tư nước ngoài.

Việc giảm tiết kiệm và di cư ra nước ngoài có thể làm giảm nguồn thu từ thuế, nhưng tác động về nguồn thu của việc di cư do thuế gây ra không lớn. Không nên phóng đại nguy cơ khiến các nhà đầu tư giàu có sợ hãi khi cư trú tại Vương quốc Anh.

Nhiều nước châu Âu dường như đã chuyển hướng áp dụng thuế suất cổ tức và lãi vốn cao hơn so với thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp. Điều này diễn ra chủ yếu bằng cách giảm thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp, nhưng một số quốc gia cũng đã tăng thuế suất đối với cổ tức và lợi nhuận vốn.

Nhìn chung, cơ sở tính thuế thu nhập doanh nghiệp lớn. Điều này có nghĩa là việc cải cách chung các căn cứ tính thuế khác nhau có thể không có tác động trung lập đến doanh thu thuế nếu không tăng đáng kể thuế cổ tức và lợi nhuận vốn.

Các biện pháp khác nhằm củng cố cơ sở thuế cổ tức và lãi vốn có thể được thực hiện, chẳng hạn như các quy định chặt chẽ hơn về thuế khi xuất cảnh thông qua việc di cư hoặc áp dụng các khoản thanh toán lãi đối với lợi nhuận của nhà đầu tư từ việc trì hoãn nộp thuế thông qua việc giữ tiền của họ trong công ty.

Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách phải đối mặt với sự đánh đổi giữa doanh thu cao hơn do phụ thuộc nhiều hơn vào thuế thu nhập doanh nghiệp và đầu tư cao hơn do phụ thuộc nhiều hơn vào thuế cổ tức và lãi vốn. Có được sự cân bằng đúng đắn là một thách thức đáng kể.

Thuế đánh vào vốn rất quan trọng trong việc huy động nguồn tài chính công và có thể được sử dụng để phân bổ nguồn vốn nhằm thúc đẩy đầu tư và đổi mới. Tuy nhiên, tổng mức thuế không cung cấp bức tranh toàn cảnh và hiểu được cơ sở tính thuế cũng như ai chịu trách nhiệm nộp thuế (tập đoàn hoặc nhà đầu tư thường trú) là rất quan trọng để đánh giá tác động rộng hơn đối với đầu tư. Cần có thêm bằng chứng về tác động đầu tư khác biệt của thuế doanh nghiệp, thuế cổ tức và lợi nhuận vốn để đưa ra kết luận chắc chắn về hướng chính sách mong muốn nhất.

Với sự cảnh báo này, tiềm năng để thúc đẩy tăng trưởng có thể là cải cách thuế, trong đó đánh thuế tiết kiệm cao hơn và giảm thuế đầu tư. Điều có thể được yêu cầu đối với thuế thúc đẩy tăng trưởng nói chung không phải là giảm thuế vốn mà là các chính sách thuế thân thiện với đầu tư và đổi mới hơn.

Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế là ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự chính sách ở Anh và việc tìm ra các công cụ tài chính phù hợp để đạt được mục tiêu này có thể vẫn là mục tiêu quan trọng trong những năm tới. Đầu tư rất quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng và việc thiết kế chính sách thuế có ý nghĩa quan trọng đối với các điều kiện kinh tế quyết định mức độ đầu tư.

Nguồn: Economics Observatory

Từ khóa: tăng trưởng kinh tế, thuế, đầu tư