Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Nhật Bản từng là nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới. Giờ đây, những lo ngại về chuỗi cung ứng và căng thẳng địa chính trị đã thúc đẩy chính phủ thực hiện một khoảng đầu tư khổng lồ.

Nhật Bản đang tăng cường hỗ trợ mạnh mẽ cho ngành công nghiệp bán dẫn. Từ năm 2021 đến 2023, kết thúc vào ngày 31 tháng 3, Nhật Bản đã đầu tư 3,9 nghìn tỷ yên (23,17 tỷ euro, 24,8 tỷ USD) vào lĩnh vực này.

Tỷ lệ đầu tư trong ngành bán dẫn trong GDP của nước này cao hơn tỷ lệ đầu tư của Mỹ, Đức, Pháp và Anh trong cùng thời kỳ.

Các nhà phân tích cho rằng chính phủ Nhật Bản cần phải hành động do những thay đổi liên quan đến địa chính trị quan ảnh hưởng đến ngành công nghệ trong những năm gần đây, cũng như những bài học rút ra từ đại dịch COVID-19 và tác động của khủng hoảng toàn cầu đối với chuỗi cung ứng.

Vì vậy, Tokyo có động lực để tái khởi động lĩnh vực sản xuất chất bán dẫn nhằm hỗ trợ các ngành công nghiệp trong nước tiêu thụ số lượng lớn chip và bảo vệ nền kinh tế nói chung.

Đẩy mạnh đầu tư bán dẫn của Nhật Bản

Martin Schulz, nhà kinh tế chính sách trưởng của Fujitsu's Global Market Intelligence Unit, trả lời DW: “Đầu tư vào chất bán dẫn là một trong những khoản đầu tư cần nhiều vốn nhất và Nhật Bản, sau khi thống trị vào những năm 1990, đã dần dần rời khỏi lĩnh vực này và nhường vị trí dẫn đầu cho Hàn Quốc và Đài Loan”.

“Nhưng trong những năm gần đây, đã có sự thúc đẩy từ chính phủ vì họ nhận ra rằng ngành bán dẫn đã bị bỏ quên và là một ngành cực kỳ quan trọng”.

Schulz chỉ ra rằng trong khi Nhật Bản sản xuất khoảng 50% tổng số chip trong những năm 1990 thì hiện nay con số này đã giảm xuống chỉ còn 9%.

Theo thống kê của Bộ Tài chính, Chính phủ Nhật Bản đầu tư vào lĩnh vực này chiếm 0,71% GDP trong giai đoạn 2021-2023, vượt qua con số tương ứng của các nước như Đức là 0,41%, Hoa Kỳ là 0,21% và Pháp, ở mức 0,20%.

Và sự hỗ trợ tài chính này dự kiến tiếp tục tăng lên.

Với sự hỗ trợ tài chính của chính phủ lên tới 476 tỷ yên (2,81 tỷ euro), khoảng 1/3 tổng chi phí, Công ty Sản xuất Chất bán dẫn Đài Loan (TSMC) là gã khổng lồ trong ngành bán dẫn đã hoàn thành một nhà máy chế tạo ở Kumamoto, miền nam Nhật Bản vào tháng 2. Nhà máy dự kiến bắt đầu hoạt động vào cuối năm nay.

Tương tự, Kioxia và Western Digital đã cùng nhau xây dựng một nhà máy ở Yokkaichi, tỉnh Mie, để sản xuất các sản phẩm bộ nhớ 3D NAND Flash, trong đó chính phủ tài trợ 92,9 tỷ yên. Các công ty tương tự cũng đang xây dựng một nhà máy ở tỉnh Iwate, phía đông bắc, dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào cuối năm nay.

Bộ Thương mại và Công nghiệp cũng đang hỗ trợ công ty chip nội địa Rapidus với số tiền 590 tỷ yên để xây dựng cơ sở sản xuất ở Hokkaido với sự hợp tác của IBM. Nhà máy sẽ bắt đầu hoạt động vào năm 2027.

Sự thay đổi đột ngột nhưng cần thiết của Nhật Bản đối với ngành bán dẫn

Kazuto Suzuki, giáo sư chính sách khoa học và công nghệ tại Đại học Tokyo, cho biết, sự thay đổi hướng đi của chính phủ Nhật Bản là đột ngột nhưng cần thiết.

Ông nói: “Lý do chính là sự cạnh tranh ngày càng tăng trong lĩnh vực bán dẫn, trong đó chính phủ thực sự bắt đầu chú ý đến các vấn đề trong chuỗi cung ứng toàn cầu trong thời kỳ đại dịch”.

Các ngành công nghiệp trên toàn thế giới đột nhiên thiếu chip, từ ô tô đến lò vi sóng và các nhà hoạch định chính sách nhận ra rằng phần lớn chất bán dẫn của thế giới được sản xuất tại Đài Loan, bất kỳ trường hợp khẩn cấp nào ở eo biển Đài Loan sẽ khiến người dùng Nhật Bản “dễ bị tổn thương”, ông nói.

“Sự thiếu hụt chip ngày càng nghiêm trọng đối với Tokyo, nơi đang chuyển sang thu hút các công ty nước ngoài và tái sản xuất để đáp ứng nhu cầu của các công ty trong nước”.

Nhật Bản cũng ủng hộ chính sách của Hoa Kỳ trong việc hạn chế Trung Quốc tiếp cận công nghệ tiên tiến nhất, bao gồm cả vi mạch hiện đại, vì lo ngại điều này sẽ mang lại lợi thế cho đối thủ kinh tế của họ về AI và các công nghệ mới nổi khác và có khả năng tạo điều kiện cho Bắc Kinh phát triển các loại vũ khí tiên tiến hơn.

Lịch sử ngành công nghiệp bán dẫn của Nhật Bản

Suzuki cho biết, Nhật Bản từng dẫn đầu thế giới về sản xuất chip song đã chọn tập trung vào những sáng kiến sinh lợi hơn thuộc công nghệ bán dẫn thế hệ tiếp theo và máy móc sản xuất cần thiết, để lại hoạt động chế tạo cho các công ty ở các nước khác.

Năm 1989, có tới sáu công ty điện tử Nhật Bản, trong đó gồm Toshiba, Hitachi, NEC và Fujitsu, lọt vào top 10 thế giới về doanh số bán chip trước khi dần chuyển khỏi sản xuất.

Một số công ty như NEC và Hitachi cố gắng lấy lại thời hoàng kim thông qua việc hình thành liên doanh Elpida Memory vào năm 1999, nhưng công ty này đã phá sản vào năm 2012.

Vào thời điểm đó, Chính phủ Nhật Bản chưa sẵn sàng đầu tư ở mức độ có thể đảm bảo cho sự thành công của liên doanh.

Suzuki nói thêm: “Nhưng giờ đây mọi chuyện đã thay đổi và chính phủ coi đây là cơ hội cuối cùng để họ sử dụng bí quyết và kinh nghiệm của các kỹ sư nhằm hồi sinh ngành công nghiệp trước khi họ nghỉ hưu”.

Tuy nhiên, việc khôi phục lại lĩnh vực này sẽ đòi hỏi nhiều hơn các nhà máy chế tạo.

Trong một bài xã luận đăng ngày 22 tháng 4, tờ báo Yomiuri nhấn mạnh sự cần thiết phải đào tạo một thế hệ công nhân lành nghề mới để sản xuất chất bán dẫn tiên tiến hơn nữa, đồng thời việc mua sắm linh kiện ổn định là “điều cần thiết cho an ninh kinh tế quốc gia”.

Nguồn: DW

Từ khóa: Nhật Bản, ngành bán dẫn, địa chính trị, chuỗi cung ứng