Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

EU và Nhật Bản đã đạt được kết luận chung về một thỏa thuận hợp tác kinh tế. Ủy ban châu Âu coi đây là một hiệp định thương mại song phương quan trọng nhất của EU. Một khi được thực hiện, thỏa thuận sẽ có tác động sâu rộng đến các khía cạnh khác nhau của thương mại toàn cầu. Những điều này sẽ đặt trách nhiệm lên vai của các quốc gia lãnh đạo thương mại toàn cầu, quá trình toàn cầu hóa kinh tế cũng như việc hình thành các quy tắc thương mại toàn cầu trong tương lai. Những ảnh hưởng này cũng sẽ kéo theo ảnh hưởng đến các lĩnh vực địa chiến lược ở Châu Á và Châu Âu.

Trong thời gian gần đây, xu hướng toàn cầu hoá đang bị lên án vì đã khiến tỉ lệ thất nghiệp gia tăng và nhiều người bị bỏ lại rất xa trong tiến trình hội nhập quốc tế. Việc chống toàn cầu hóa đã diện ra ở nhiều nơi, dẫn tới hiện tượng Brexit ở Anh và chiến thắng của Donald Trump trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ. Và cũng chính nó đẩy TPP vào một tương lai không chắc chắn khi Mỹ - nền kinh tế lớn nhất - rút khỏi thỏa thuận. Tình trạng chống toàn cầu hóa ở Mỹ, Châu Âu và một số quốc gia phát triển khác khiến Trung Quốc nổi lên như là người tiên phong cho phong trào thương mại toàn cầu. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới hồi đầu năm nay, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình là tâm điểm của cộng đồng kinh doanh toàn cầu.

Trung Quốc đã không ngần ngại thể hiện sự sốt sắng của mình trong việc cứu vãn quá trình toàn cầu hóa và dẫn đầu các cáo buộc chống lại chủ nghĩa bảo hộ cũng như lên án các chính sách hướng nội trong thương mại thế giới. Tuy nhiên, những nỗ lực cho quá trình toàn cầu hóa thông qua Sáng kiến Vành Đai và Con đường (BRI) khiến nhiều người nghi ngờ về mức độ chân thành của Trung Quốc trong việc phát triển kinh tế và thương mại toàn cầu. Các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra liên quan đến Trung Quốc, như RCEP, đang dấy lên nhiều lo ngại về những nỗ lực của Trung Quốc khi nước này cố tạo ra các quy tắc thương mại khu vực phù hợp với lợi ích chủ quyền của mình. Hiệp định thương mại tự do EU-Nhật Bản là một bước tiến quan trọng trong bối cảnh này khi nó đưa EU và Nhật Bản lên vị trí dẫn đầu toàn cầu hoá và thương mại thế giới bằng cách thay thế cho kế hoạch của Trung Quốc.

EU vẫn theo đuổi toàn cầu hóa

EU luôn là một trong những nhân vật chính của cuộc chơi thương mại toàn cầu và khu vực. Điều này thể hiện rõ từ số lượng lớn các hiệp định thương mại mà tổ chức này đã ký với nhiều nước và khu vực trên thế giới. Sau khi Hoa Kỳ rút lui khỏi vai trò lãnh đạo quan trọng đối với thương mại toàn cầu thì EU đã tiến lên lấp đầy khoảng trống này. Tuy nhiên, sự kiện Brexit và sự nổi lên của xu hướng chống toàn cầu hóa ở các vùng khác nhau trong khu vực vẫn để lại một dấu hỏi nghi ngờ lớn về việc châu Âu sẽ rút lui khỏi các chính sách thương mại, hướng ngoại mà họ đã theo đuổi trong nhiều thập kỷ qua. Dù sao thì những lo lắng đó cũng đã giảm bớt phần nào sau kết quả của cuộc bầu cử tổng thống Pháp. Chiến dịch toàn cầu hóa của Tân Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã công khai lật đổ những thách thức của phe chống lại toàn cầu hóa.

Bên cạnh tầm quan trọng về quy mô kinh tế, FTA EU - Nhật Bản còn đánh dấu bước khởi đầu của một quy trình mới trong thương mại toàn cầu. Có ba vấn đề nổi bật cần nhắc tới ở đây.

Thứ nhất, Hiệp định này giữ vững cam kết của cả châu Âu và Nhật Bản đối với Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu. Đây là thỏa thuận đầu tiên có các tiêu chuẩn về môi trường, trong khi FTA giữa EU và Mỹ không có cam kết cụ thể nào đối với thay đổi khí hậu. FTA EU - Nhật Bản là một hình mẫu cho các thỏa thuận khác đang được đàm phán liên quan tới việc thực hiện các cam kết về hoạt động chống biến đổi khí hậu ở Paris.

Thứ hai, một điểm quan trọng cần lưu ý nữa là cách tiếp cận của FTA EU-Nhật Bản đối với các vấn đề đầu tư. Thỏa thuận này phớt lờ các điều khoản về giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước sở tại (ISDS) vốn đang gây tranh cãi trong các hiệp định khác. FTA EU-Nhật Bản dự kiến ​​sẽ tuân theo khuôn khổ của EU về hệ thống Tòa án Đầu tư với các thẩm phán được cả hai nước chỉ định để giải quyết các tranh chấp. Điều này có thể sẽ trở thành tiêu chuẩn cho nhiều FTA trong tương lai.

Thứ ba, FTA EU – Nhật Bản vẫn duy trì các tiêu chuẩn bảo vệ dữ liệu cao, một lần nữa lại là điểm nóng gây nhiều tranh cãi trong các thỏa thuận khác như TPP, bởi lẽ một số nước không muốn hạ thấp các tiêu chuẩn bảo vệ dữ liệu nhằm ngăn chặn tình trạng các luồng dữ liệu lan truyền xuyên biên giới lớn hơn.

Trung Quốc khó có thể độc quyền trong việc định hình các quy tắc thương mại toàn cầu mới

Cách tiếp cận mới này đưa ra quy tắc thương mại đặc biệt trái với chế độ đàm phán FTA của Hoa Kỳ. Các quy tắc về đầu tư và bảo vệ dữ liệu khác với những quy định mà Hoa Kỳ đã ủng hộ trong các FTA của mình, bao gồm cả TPP. Khoảng cách giữa FTA EU-Nhật Bản từ quan điểm của thế giới về thương mại của Mỹ đã tăng lên thông qua cam kết của họ đối với thay đổi khí hậu. Cách tiếp cận và khuôn khổ mới cũng tác động vào những nỗ lực của Trung Quốc nhằm đóng góp đáng kể cho việc đưa ra quy tắc thương mại. Cuối cùng, về mặt địa lý, FTA EU – Nhật Bản cho thấy rằng thế giới vẫn có thể phát triển tốt với thương mại toàn cầu mà không có Mỹ, thậm chí là không có cả Trung Quốc.

Nguồn: Financialexpress – TN

Từ khóa: FTA, Nhật Bản, EU, thay đổi, kế hoạch, Trung Quốc