Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Diện mạo mới

WTO đã làm thay đổi diện mạo khung khổ pháp lý, thể chế chính sách về kinh tế, thương mại, đầu tư, cũng như phương thức quản lý kinh tế của Việt Nam. Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh, khi nhìn lại một thập kỷ Việt Nam gia nhập WTO, với con số 162,4 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu hàng hóa năm 2015 so với con số tương ứng 50 tỷ USD trong năm 2006, hay vị trí số một trong 35 nền kinh tế xuất khẩu tốt nhất thế giới đã minh chứng cho thành tựu của Việt Nam trong thời gian qua.

Trong 2 năm trước và sau thời điểm gia nhập WTO (2006 - 2007), Việt Nam đã sửa trên 60 văn bản luật để thực thi cam kết WTO. Hàng trăm nghị định, thông tư hướng dẫn cũng đã được sửa đổi.

Trước đó, năm 2005, lần đầu tiên Việt Nam có Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư áp dụng chung cho doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế. Nguyên tắc doanh nghiệp được quyền kinh doanh trong luật pháp được thể hiện rõ nét. Hàng loạt rào cản kinh doanh được gỡ bỏ. “WTO đã tạo sức ép để Việt Nam chuyển dần từ phương thức quản lý Nhà nước can thiệp hành chính sang phương thức quản lý Nhà nước kiến tạo - tôn trọng quyền tự do kinh doanh, theo quy luật thị trường”, ông Lộc cho biết.

Kết quả là, năm 2007 là năm mở màn cho sự bừng nở mới của khu vực doanh nghiệp tư nhân Việt Nam, với kỷ lục gần 60 nghìn doanh nghiệp thành lập mới trong năm. Đây cũng là năm đầu tiên của làn sóng đầu tư trực tiếp nước ngoài lần thứ hai, với 21,3 tỷ USD, tăng 77,8% so với năm 2006.

Những câu hỏi còn lại

Dù có tên trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới vài năm trở lại đây theo báo cáo của WTO, nhưng ông Lộc nhìn nhận, chuyến tàu WTO của Việt Nam đã không như kỳ vọng.

Thứ nhất, tăng trưởng GDP thấp hơn so với những gì Việt Nam làm được vào thời kỳ hội nhập hạn chế trước đó.

Thứ hai, nền nông nghiệp bị ảnh hưởng tiêu cực. Năm 2016 ngành này chỉ tăng trưởng 1,36%, trong khi giai đoạn 2001 - 2006 tăng 4%/năm.

Thứ ba, cơ cấu xuất nhập khẩu có vấn đề. Mũi nhọn xuất khẩu là các ngành sử dụng tài nguyên, gia công, thâm dụng lao động.

Theo góc nhìn của TS. Huỳnh Thế Du, Giám đốc đào tạo Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright đã chọn tựa đề đầy hàm ý: “10 năm WTO: Thua trên sân nhà”.

Lý giải về tựa đề này, TS. Du phân tích: “Kỳ vọng khi Việt Nam gia nhập WTO là người có vốn sẽ có lợi nhuận, người lao động có việc làm và ngân sách Chính phủ dồi dào. Nhưng nhìn tổng quan, chúng ta đang thua”.

Theo ông Du, có 2 nguyên nhân chính. Một là, đầu cơ tài sản dễ dàng khiến doanh nghiệp không chăm chỉ làm ăn, lợi dụng vốn vay để đầu cơ, nên khi trục trặc sẽ không có động cơ tiếp tục. Hai là, tiền vàonền kinh tế cũng dễ dàng. Nền kinh tế không thiếu vốn, nhưng một số ít doanh nghiệp có thể huy động vốn nhiều và dễ dàng cho các hoạt động đầu cơ, mua bán - sáp nhập hay thâu tóm, trong khi các đối tượng khác, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, phải chịu lãi suất rất cao. Dẫn đến hệ lụy nhiều doanh nghiệp tập trung nguồn lực có được để duy trì các hoạt động có tính đầu cơ với hy vọng thị trường tài sản sẽ nóng lại trong tương lai. Trong khi đó, nợ xấu ở các ngân hàng vẫn khó giải quyết và nguồn lực đã không được dành cho hoạt động sản xuất - kinh doanh thực sự. Giá như các doanh nghiệp tận dụng tốt hơn cơ hội mở cửa, tập trung vào sản xuất - kinh doanh để tạo ra sản phẩm…Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng GDP 7 - 8%/năm giai đoạn trước của Việt Nam chủ yếu nhờ vào hoạt động sản xuất - kinh doanh tạo ra sản phẩm, dịch vụ.

Hiện nay Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa hội nhập sâu rộng chưa từng có, với hàng loạt hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Nói theo cách của TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cơ hội lớn nhất là có thể mượn sức hội nhập để nhập sâu vào quỹ đạo của hội nhập, thay đổi cơ cấu kinh tế, thoát khỏi đẳng cấp thấp.

Kinh nghiệm 10 năm gia nhập WTO cho thấy, khá nhiều cơ hội đã biến thành thách thức. Lần này, nhiều cơ hội đang đặt ra, song cũng không dễ hiện thực hóa.

Nguồn: nif.mof.gov.vn

Từ khóa: 10 năm, gia nhập WTO, câu hỏi còn lại