Quá trình hội nhập, tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) chỉ đem đến cơ hội chứ không bỗng dưng biến thành lợi ích cho các nước thành viên tham gia.
Bởi vậy, việc có chuyển hóa được những cơ hội này thành lợi ích thực sự cho hàng hóa xuất khẩu (XK) hay không cần sự quyết tâm đồng bộ từ cả cấp nhà nước và doanh nghiệp (DN) - đây là khuyến nghị được các chuyên gia lưu ý các DNXK Việt Nam.
Gia tăng áp lực từ những hàng rào kỹ thuật
Ông Đinh Hạnh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho rằng, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập quốc tế mạnh mẽ, bằng việc đã ký kết và đang đàm phán nhiều FTA, tham gia vào sự hình thành của Cộng đồng Kinh tế ASEAN. Trong đó, FTA với Liên minh châu Âu (EU) và Hiệp định Đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) là những hiệp định toàn diện nhất và có mức độ tự do hóa rất sâu rộng. Vì thế, cơ hội từ các FTA đưa đến cho Việt Nam rất nhiều, từ thu hút đầu tư, mở rộng xuất khẩu, tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng đến tăng hiệu quả kinh tế nhờ quy mô thị trường rộng lớn…
Đồng quan điểm, ông Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Trung ương cho rằng, khi tham gia các FTA, thuế suất nhiều mặt hàng sẽ giảm về 0%, là cơ hội lớn cho các DN Việt đẩy mạnh XK, nhất là những mặt hàng mà Việt Nam đang có thế mạnh XK như nông – thủy sản, dệt may, da giầy… Đơn cử như đối với mặt hàng dệt may, da giầy tính toán bước đầu cho thấy, khi TPP có hiệu lực những ngành này có khả năng tăng trưởng ít nhất 20%... Tuy nhiên, do năng lực tự sản xuất và cung ứng nguyên phụ liệu còn hạn chế, ngành XK hàng may mặc và da giầy Việt Nam đang phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên liệu nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc (nước không tham gia TPP), trong khi quy tắc xuất xứ áp dụng “từ sợi trở đi” thì Việt Nam khó có thể đáp ứng được yêu cầu này.
Bên cạnh đó, theo ông Đào Văn Hồ, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, hàng hóa Việt Nam, nhất là các mặt hàng nông – thủy sản còn gặp những thách thức rất lớn từ những hàng rào kỹ thuật như dư lượng hóa chất tối đa trong sản phẩm XK, đảm bảo vệ sinh dịch tễ, vệ sinh an toàn thực phẩm…
“Khi rào cản thuế quan được hạ xuống thì những hàng rào kỹ thuật, hàng rào phi thuế quan sẽ được tăng lên. Bởi vậy, những lợi ích về thuế quan khi Việt Nam tham gia các FTA chỉ thực sự đầy đủ khi xem xét trong tổng thể các quy định khác mà các FTA đã đặt ra. Và nếu bất kỳ yếu tố nào trong số những rào cản đối với hàng XK của Việt Nam (như quy tắc xuất xứ, các tiêu chuẩn về vệ sinh thực phẩm, vệ sinh dịch tễ…) không được cải thiện thì lợi ích từ cắt giảm thuế quan sẽ bị giảm sút, thậm chí lợi ích từ thuế quan có thể bị vô hiệu hóa hoàn toàn”, ông Trần Đình Thiên nhấn mạnh.
Chủ động để hội nhập thành công
Từ góc độ DN, bà Bùi Thị Hạnh Hiếu, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Kinh doanh chế biến nông sản Bảo Minh cũng cho rằng, trong bối cảnh hội nhập, điều quan trọng nhất là bản thân mỗi DN phải chủ động tự lực cánh sinh, đề ra những chiến lược đầu tư, sản xuất, kinh doanh bài bản, mang tính dài hạn… có như vậy mới có khả năng trụ vững và phát triển. Đặc biệt, khi tham gia các FTA, DN phải đáp ứng được đồng bộ các tiêu chuẩn như khối lượng hàng hóa lớn; chất lượng cao, ổn định; thời gian giao hàng đảm bảo; quy định về đóng gói, bao bì phải đạt tiêu chuẩn… thì mới nâng cao được sức cạnh tranh của hàng Việt.
Ngoài ra, để nâng cao sức cạnh tranh nhiều hơn cho các DN Việt, DN rất cần sự hỗ trợ của nhà nước để họ thích ứng được với các quy định của các hiệp định mà Việt Nam đã ký kết như tổ chức cơ quan đầu mối thông tin, giúp đỡ các DN bị ảnh hưởng, tư vấn cách thức để tận dụng các cơ hội thị trường mới…
Khi ra thị trường thế giới, tính liên kết của DN Việt vẫn còn khá yếu, vẫn theo kiểu “mạnh ai nấy làm”. Đây là một trong những điểm yếu cố hữu của DN Việt cần phải khắc phục, bởi nếu mỗi DN “tự bơi” ra biển lớn thì rất khó và không tạo thành sức mạnh chung của cộng đồng DN để nâng cao vị thế cạnh tranh của DN Việt trên thị trường thế giới.
Tổng giám đốc Bùi Thị Hạnh Hiếu
Nguồn: http://thoibaotaichinhvietnam.vn
Từ khóa: Tham gia, các FTA, Biến cơ hội, thành lợi ích.
