Hội nhập tài chính trong ASEAN

tiền tệ

Được thành lập vào cuối năm 2015, Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) là một thành tựu đáng kể trong quá trình tiến đến hội nhập tài chính ở khu vực ASEAN. Mặc dù còn rất lâu việc hội nhập này mới hoàn thành, nhưng hội nhập tài chính trong khu vực vẫn đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển lĩnh vực tài chính, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận sâu hơn các lĩnh vực bảo hiểm, thị trường vốn và ngân hàng.

Việc cải thiện tiếp cận với các dịch vụ trên không chỉ cải thiện hiệu quả phân bổ và tăng trưởng kinh tế, đồng thời còn giúp giảm chi phí vốn. Tuy nhiên, tự do hóa dịch vụ tài chính vẫn phức tạp hơn nhiều so với các lĩnh vực khác, chẳng hạn như giảm mức thuế suất đối với một số hàng hóa. Do đó, phải có nhiều thời gian hơn để việc hội nhập tài chính được thực hiện.

Để hiểu sâu hơn về những nỗ lực của ASEAN trong việc hội nhập lĩnh vực dịch vụ tài chính, quan trọng là phải hiểu được các tiến bộ mà khu vực này đã đạt được trong những năm gần đây, những nỗ lực của chính phủ các nước ASEAN cũng như các thách thức mà các chính phủ này gặp phải trong năm 2016.

Tiến trình hội nhập tài chính trong ASEAN

Việc đẩy mạnh hội nhập tài chính trong ASEAN đã bắt đầu kể từ khi cuộc khủng hoảng tài chính châu Á diễn ra năm 1997. Sau đây là một số cột mốc hội nhập quan trọng nhất trong những năm gần đây:

Năm 2003 - Lộ trình cho việc hội nhập tiền tệ và tài chính trong ASEAN (The Roadmap for Monetary and Financial Integration in ASEAN): được bộ trưởng tài chính các nước ASEAN đồng thuận, lộ trình này đã thiết lập kế hoạch hướng tới hội nhập thị trường tài chính, đồng thời đảm bảo tự do hoá dịch vụ tài chính cũng như phát triển bền vững của thị trường vốn.

2007 – Kế hoạch AEC (AEC Blueprint): các nhà lãnh đạo ASEAN tuyên bố ý định thành lập Cộng đồng Kinh tế (AEC) vào năm 2015 nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy thương mại và đầu tư trong khu vực.

Để đạt được mục tiêu đề ra, các nước ASEAN đã lập kế hoạch tự do hóa thương mại và dịch vụ với quy mô khu vực, trong đó bao gồm cả dịch vụ tài chính thông qua việc kết nối các hệ thống tài chính của các nước thành viên trong khu vực và tự do hóa cơ chế tài khoản vốn.

Cá mục tiêu cụ thể được đề ra trong kế hoạch gồm:

• Nhanh chóng loại bỏ các điều khoản gây khó khăn cho dịch vụ tài chính trong khu vực ASEAN

• Hài hòa hóa các tiêu chuẩn của thị trường vốn khu vực

• Tự do hóa tài khoản vốn thông qua việc loại bỏ các hạn chế tài khoản

• Phát triển thị trường vốn bằng cách xây dựng năng lực và cơ sở hạ tầng phục vụ cho việc phát triển thị trường vốn ASEAN

• Hài hòa hóa hệ thống thanh toán

• Thực hiện công nhận lẫn nhau về trình độ chuyên môn của các chuyên gia ngành tài chính

2011 –Khuôn khổ về hội nhập tài chính trong ASEAN(ASEAN Financial Integration Framework): cung cấp cách tiếp cận chung đối với các sáng kiến tự do hóa và hội nhập dưới AEC. Khuôn khổ này nhằm mục đích thiết lập một khu vực tài chính bán hội nhập vào năm 2020, trong đó mỗi nước thành viên ASEAN sẽ được phép xác định mốc thời gian riêng của mình trong việc đạt được mục tiêu chung cuối cùng của hội nhập tài chính khu vực.

Để đạt được mục đích trên, các quốc gia thành viên cần phải đạt được những mục tiêu chính sau đây:

• Loại bỏ các hạn chế trong quy định của các tổ chính tài chính ASEAN về các dịch vụ tài chính trong khu vực nội khối.

• Xây dựng năng lực và cơ sở hạ tầng để phát triển và hội nhập thị trường vốn ASEAN

• Tự do hóa dòng vốn tại khu vực ASEAN

• Bảo đảm hài hòa hóa hệ thống thanh toán

• Tăng cường xây dựng năng lực, cũng như sắp xếp và giám sát tài chính khu vực

2013 - Báo cáo tóm tắt "Con đường hội nhập tài chính ASEAN - Một nghiên cứu tổng hợp về việc đánh giá cảnh quan tài chính và xây dựng cột mốc cho hội nhập tiền tệ và tài chính trong ASEAN":được công bố bởi các thống đốc của các ngân hàng trung ương các nước thành viên ASEAN. Báo cáo này là một tài liệu tham khảo quan trọng cho ASEAN vì nó hướng dẫn các nước trong khu vực quá trình hội nhập tài chính sâu thêm.

Tương lai của quá trình hội nhập

Bảo hiểm

Khu vực ASEAN có vị trí đặc biệt dễ bị tổn thương do thiên tai, do đó bảo hiểm đóng một vai trò quan trọng trong việc cung cấp các biện pháp bảo vệ chống lại các nguy cơ thiệt hại kinh tếở khu vực này.

Mặc dù từng nước thành viên ASEAN đã thực hiện một loạt các biện pháp giảm thiểu rủi ro, việc thiếu sự thống nhất về phạm vi rủi ro mà bảo hiểm có thể gánh chịu thay cho người được bảo hiểm đã khiến các nhà đầu tư tiềm năng cảm thấy khá e ngại.

Để giải quyết vấn đề trên, các nhà lãnh đạo ASEAN đã thông qua Khuôn khổ hội nhập bảo hiểm ASEAN (ASEAN Insurance Integration Framework - AIIF). Khuôn khổ này được thiết lập để cải thiện việc cung cấp bảo hiểm xuyên biên giới đối với ngành hàng hải, ngành hàng không, và ngành vận tải hàng hóa quốc tế. Được ký kết vào năm 2015, AIIF dự kiến sẽ có hiệu lực vào khoảng giữa năm 2016.

Một số lĩnh vực khác cũng cần được tự do hóa là lĩnh vực bảo hiểm thảm họa và tái bảo hiểm. Điều này sẽ khuyến khích các cá nhân và các công ty mua bảo hiểm, giúp họ giảm nhẹ rủi ro trong các hoạt động hằng ngày. Sự thay đổi này sẽ giúp giảm chi phí bảo hiểm rủi ro kinh doanh xuyên biên giới và giúp tăng thương mại nội khối ASEAN.

ASEAN đã đạt được tiến triển tốt trong hội nhập thị trường vốn

ASEAN đã đạt được tiến triển tốt trong hội nhập thị trường vốn. Thái Lan, Malaysia, và Singapore là những nước đầu tiên thực hiện việc hội nhập thị trường vốn, với nhiều biện pháp cụ thể đã được đưa ra nhằm mở rộng liên kết thị trường và hài hòa hóa các yêu cầu về bản cáo bạch thông qua việc công bố Các tiêu chuẩn về bản cáo bạch ASEAN (ASEAN Disclosure Standards).

Đối với các nhà đầu tư, Kết nối giao dịch ASEAN (ASEAN Trading Link) giữa Thái Lan, Malaysia, và Singapore đã tạo ra một cổng tiếp cận chung duy nhất đến cả ba sàn giao dịch chứng khoán tại 3 nước này. Từ bây giờ, các nhà đầu tư ở một trong 3 nước trên có thể mua cổ phiếu ở 2 thị trường còn lại thông qua các công ty môi giới chứng khoán tại địa phương.

Bên cạnh đó, các tổ chức phát hành có thể bán cổ phiếu tại ba thị trường khác nhau mà không cần phải thực hiện ba loại thủ tục khác nhau.

Một cải tiến khác là sự ra đời của Khuôn khổ về quỹ đầu tư tín thác ASEAN (ASEAN Collective Investment Scheme Framework), trong đó cho phép các nhà quản lý quỹ - những người được uỷ quyền quản lý một quỹ đầu tư tại một nước, có thể tiến hành cấp quỹ xuyên biên giới.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một số thị trường vốn ASEAN khá nhỏ, không phát triển đầy đủ, và chỉ cung cấp các sản phẩm và dịch vụ ở một phạm vi giới hạn. Do đó, các thị trường này thường thiếu tính thanh khoản, dẫn đến việc dễ bị tổn thương trước những cú sốc bên ngoài. Tuy nhiên, việc tự do hoá sâu rộng các thị trường trong khu vực ASEAN đã cho phép các thị trường nhỏ này trở nên thanh khoản hơn và ổn định hơn.

Ngân hàng

Là một phần của Khuôn khổ hội nhập tài chính ASEAN (ASEAN Financial Integration Framework), thống đốc ngân hàng trung ương của các quốc gia thành viên ASEAN đã đưa ra Khuôn khổ hội nhập ngân hàng ASEAN (ABIF) vào tháng 12 năm 2014. Khuôn khổ này sẽ phân loại những ngân hàng đã đáp ứng được các tiêu chuẩn nhất định là "Ngân hàng ASEAN đủ tiêu chuẩn" và cho phép các ngân hàng này có thể tiếp cận sâu rộng thị trường các nước ASEAN khác.

Để tận dụng được các lợi ích mà danh hiệu “Ngân hàng ASEAN đủ tiêu chuẩn” mang lại, các ngân hàng này phải đảm bảo rằng quốc gia của họ đã ký kết hiệp định song phương với quốc gia mà họ đang muốn thiết lập hoạt động mới, trong đó cho phép các “Ngân hàng ASEAN đủ tiêu chuẩn” tiếp cận sâu rộng hơn đối với thị trường quốc gia mục tiêu.

Nếu như hiệp định song phương như trên đã được ký kết, các ngân hàng sẽ được hưởng sự đối xử tương tự như các ngân hàng địa phương ở quốc gia mục tiêu. Điều này giúp một ngân hàng nhỏ từ một nước ASEAN sẽ có cơ hội mở rộng hoạt động đến một nước ASEAN khác.

Điều này cũng sẽ đem lại lợi ích đáng kể cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ - những doanh nghiệp đang tìm cách khẳng định bản thân trong khu vực, vì các ngân hàng trong nước sẽ có nhiều khả năng cung cấp hỗ trợ tài chính hơn cho các doanh nghiệp nước mình nếu họ có thể hoạt động vượt ra ngoài biên giới.

Hiện tại việc hội nhập ngân hàng khu vực ASEAN vẫn chưa có sự tiến bộ vượt bậc nào, và việc hội nhập này cũng có lộ trình thời gian muộn hơn so với các lĩnh vực khác trong hội nhập tài chính. Dự kiến việc hội nhập ngân hàng khu vực ASEAN sẽ bắt đầu diễn ra trong năm 2020.

Ngoài ra, để việc hội nhập ngân hàng khu vực ASEAN đạt được thành công, đầu tiên mỗi nước ASEAN cần phải củng cố các ngân hàng của mình nhằm bảo vệ khu vực khỏi các rủi ro hệ thống có thể xảy ra.

Khó khăn trong hội nhập tài chính ASEAN

Trong ngắn hạn và trung hạn, tốc độ hội nhập tài chính của ASEAN phần lớn sẽ vẫn rời rạc và ngày càng phụ thuộc vào cam kết của từng quốc gia thành viên ASEAN. Vì phần lớn các thủ tục hội nhập đơn giản đã được hoàn thành, tương lai của quá trình hội nhập có thể sẽ phụ thuộc vào khả năng nhượng bộ của từng quốc thành viên ASEAN. Nguyên tắc đồng thuận của ASEAN khi ra quyết định có thể khiến khu vực này không thể áp dụng được các tiêu chuẩn hài hòa vì có thể quá trình ra quyết định sẽ vấp phải sự phản đối của một vài nước.

Nguồn : http://www.aseanbriefing.com– TV

Từ khóa : Hội nhập, tài chính, trong, ASEAN.