Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Ngành da giày Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ, với tiềm năng xuất khẩu ngày càng gia tăng. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, Việt Nam đã trở thành một trong những trung tâm sản xuất và xuất khẩu da giày lớn nhất thế giới. Trung tâm Hội nhập quốc tế TP.HCM (CIIS) phối hợp cùng Hội Da Giày TP.Hồ Chí Minh (SLA) tổ chức Hội thảo “Kinh tế Việt Nam và triển vọng kinh doanh đối với ngành da giày” vào ngày 26/9/2024 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là sự kiện nằm trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế về máy móc thiết bị công nghiệp ngành Dệt & May (VTG) và Triển lãm Quốc tế Máy móc và Nguyên liệu Giày dép (VFM). Các khách mời tại Hội thảo phân tích tình hình kinh tế của một số thị trường chủ chốt mà Việt Nam xuất khẩu, bao gồm Mỹ, EU và châu Á. Đồng thời, đánh giá những cơ hội và thách thức mà ngành da giày đang phải đối mặt, từ biến động nhu cầu thị trường đến các quy định thương mại và xu hướng tiêu dùng bền vững. Qua đó, cung cấp cho doanh nghiệp cái nhìn tổng quan về triển vọng phát triển của ngành da giày trong tương lai gần.

Chuyên gia kinh tế TS. Huỳnh Thanh Điền đánh giá năm 2023 là một giai đoạn đầy thách thức cho ngành da giày. Sự suy giảm của nền kinh tế toàn cầu, cùng với lạm phát gia tăng, đã làm ảnh hưởng đến việc tiêu thụ hàng hóa. Nhìn về năm 2024, những yếu tố vĩ mô đang có xu hướng tác động mạnh mẽ đến ngành da giày, trong khi triển vọng kinh tế toàn cầu và Việt Nam cho thấy một số dấu hiệu tích cực hơn. Ông cho biết dịch Covid-19 đã gây ra đợt suy thoái nghiêm trọng cho nền kinh tế. Để phục hồi, các quốc gia đã triển khai nhiều gói kích cầu, tuy nhiên, điều này tiềm ẩn nguy cơ lạm phát. Từ 2022 đến 2023, lạm phát đã khiến mức tiêu dùng tại các thị trường xuất khẩu của Việt Nam giảm sút. Thêm vào đó, xung đột giữa Nga và Ukraina đã làm gia tăng sự bất định trong kinh tế toàn cầu, dẫn đến gián đoạn chuỗi cung ứng.

Trong nửa đầu năm 2024, tăng trưởng kinh tế toàn cầu và Việt Nam vẫn ở mức thấp, nhưng hiện có dấu hiệu phục hồi rõ rệt. Đặc biệt, xuất khẩu ngành dệt may và da giày của Việt Nam chủ yếu hướng đến hai thị trường lớn là Hoa Kỳ và EU, nơi kinh tế Mỹ ghi nhận mức tăng trưởng 3,1% trong quý II/2024, và EU đã thoát khỏi suy thoái, mặc dù lĩnh vực sản xuất vẫn thu hẹp. Bức tranh kinh tế Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2024 khá khả quan, với dự đoán tốc độ tăng trưởng tốt cho cả năm, tập trung vào các thị trường xuất khẩu chủ lực như Mỹ và châu Âu.

TS Huỳnh Thanh Điền nhận định xuất khẩu của ngành da giày phục hồi mạnh mẽ từ những tháng cuối năm 2023 đến hiện nay. Mặc dù vậy, ngành da giày cũng chịu tác động từ bối cảnh chung, với những xu hướng nổi bật trong tương lai như chuyển đổi số nhanh chóng và chuyển đổi xanh. Châu Âu đã đưa ra lộ trình áp dụng các tiêu chí về môi trường, xã hội cho ngành da giày đến năm 2026. Đồng thời, xu hướng bảo hộ thương mại đang gia tăng, với các biện pháp như chống bán phá giá và tự vệ, đặc biệt là từ phía Hoa Kỳ, nơi chưa công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường.

Hướng tới sản xuất tuần hoàn là một giải pháp cần thiết, đặc biệt khi rủi ro kinh doanh ngày càng lớn. Việc đa dạng hóa thị trường và tệp khách hàng, cùng với áp dụng công nghệ xanh và chuyển đổi số trong hệ thống sản xuất, sẽ là yếu tố quyết định để cạnh tranh không chỉ dựa vào giá mà còn vào chất lượng và thương hiệu.

Hình ảnh: TS. Huỳnh Thanh Điền trình bày tại Hội thảo

Đánh giá triển vọng ngành da giày Việt Nam, ông Nguyễn Văn Khánh, Phó Chủ Hội Da giày TP. HCM cho biết hiện Việt Nam đang đứng thứ ba trong top 10 nước sản xuất giày dép lớn nhất thế giới, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ và tiềm năng lớn của ngành này. Bốn nhóm triển vọng và cơ hội chính đang mở ra cho ngành da giày bao gồm: (1) Thị trường toàn cầu: Sau thời gian khó khăn do đại dịch và suy thoái kinh tế toàn cầu, thị trường tiêu thụ da giày đã có dấu hiệu phục hồi từ cuối năm 2023. Người tiêu dùng ngày càng tin tưởng vào sản phẩm “Made in Vietnam”, và ngành da giày Việt Nam đang được hưởng lợi từ việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng của nhiều thương hiệu lớn trên thế giới. (2) Vị thế kinh tế - chính trị của Việt Nam: Việt Nam có nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), chiếm trên 60% dung lượng thương mại toàn cầu. Chính phủ đã xây dựng nhiều chính sách thu hút đầu tư vào lĩnh vực xuất khẩu, đồng thời nguồn nhân lực tay nghề cao và vị trí địa lý thuận lợi giúp phát triển hệ thống logistics. Những nỗ lực phát triển giao thông nội địa cũng hứa hẹn sẽ bùng nổ sản xuất ở các vùng sâu, vùng xa với chi phí lao động hấp dẫn. (3) Nỗ lực từ cộng đồng doanh nghiệp: Việc ứng dụng Công nghệ 4.0 trong quản trị và sản xuất đã giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu suất. Nhiều doanh nghiệp có khả năng tự nghiên cứu và phát triển mẫu mã, đồng thời tích cực tìm hiểu về sản xuất xanh và tuân thủ các yêu cầu thị trường nhập khẩu. (4) Từ toàn ngành: Ngành da giày Việt Nam đã xây dựng được chuỗi cung ứng mạnh mẽ, đáp ứng hơn 60% vật liệu cho sản phẩm cấp trung. Hiệp hội ngành nghề ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tư vấn và đề xuất các chiến lược phát triển, cũng như xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với các hiệp hội da giày quốc tế.

Bên cạnh các cơ hội, ngành da giày Việt Nam cũng đối mặt với nhiều thách thức. Chi phí nhân công tăng hàng năm, nguồn nguyên liệu nội địa chưa đa dạng và năng lực phát triển sản phẩm tại nhiều doanh nghiệp còn hạn chế. Việc áp dụng Công nghiệp 4.0 cũng gặp khó khăn, đặc biệt với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ngoài ra, sự phục hồi tiêu thụ toàn cầu sau đại dịch vẫn chưa đạt mức trước đây, và chuỗi cung ứng toàn cầu chưa ổn định. Tình hình quốc tế cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sức mua, khi người tiêu dùng lo ngại về các xung đột và sự cắt giảm hỗ trợ từ chính phủ nhiều nước. Thiếu hụt năng lượng đã tác động đến giá cả hàng tiêu dùng, trong khi vận chuyển quốc tế, đặc biệt qua đường biển, đang đối mặt với nhiều rủi ro, làm gia tăng chi phí và giảm sản lượng tiêu thụ. Thêm vào đó, các yêu cầu về phát triển bền vững, như bảo vệ môi trường và sản xuất xanh, đang gia tăng. Mặc dù hiện tại EU chưa áp dụng trực tiếp các cơ chế ảnh hưởng đến xuất khẩu sản phẩm da giày, nhưng những quy định tương lai có thể tạo ra áp lực cho ngành. Đồng thời, cạnh tranh từ các nước có chi phí nhân công thấp hơn, như Bangladesh, Myanmar và một số quốc gia châu Phi, cũng đáng lưu tâm.

Để vượt qua thách thức và tham gia chủ động vào chuỗi giá trị toàn cầu, ngành da giày Việt Nam đã đặt ra một chiến lược phát triển rõ ràng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035. Ngành này là một trong những ngành xuất khẩu quan trọng của Việt Nam, giữ vị trí thứ hai toàn cầu về xuất khẩu giày dép. Vào ngày 29/12/2022, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt “Chiến lược phát triển ngành dệt may và da giày đến năm 2030”. Chiến lược này không chỉ giúp ngành da giày Việt Nam củng cố vị thế mà còn hướng đến phát triển bền vững và nâng cao khả năng cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu.

Hình ảnh: Ông Nguyễn Văn Khánh, Phó Chủ Hội Da giày TP. HCM trình bày tại Hội thảo

Chuyển đổi xanh đang trở thành một xu hướng quan trọng trong ngành da giày, hướng đến phát triển bền vững. Bà Nguyễn Thị Thúy, Phụ trách Phát triển kinh doanh khu vực Đông Nam Á, Tổ chức Đảm bảo Chất lượng Lloyds Register (LRQA) nhận định việc áp dụng công nghệ xanh không chỉ giúp giảm lượng phát thải carbon mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Ngành da giày đang tích cực sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường, bao gồm nguyên liệu tái chế và bền vững, cùng với hóa chất xanh để giảm thiểu tác động tiêu cực đến hành tinh. Bên cạnh đó, hoàn thiện chuỗi cung ứng với sự minh bạch là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp. Phát triển kinh tế tuần hoàn thông qua việc cải thiện chuỗi giá trị sản xuất trong nước cũng là một mục tiêu lớn, đòi hỏi sự hợp tác và đổi mới để đáp ứng các yêu cầu mới về bền vững.

Ngành da giày Việt Nam sở hữu nhiều thế mạnh nổi bật. Đầu tiên, lực lượng lao động dồi dào với kỹ năng điêu luyện và chi phí lao động cạnh tranh là lợi thế lớn. Vị trí địa lý thuận lợi của Việt Nam, kết hợp với tính ổn định và hài hòa, giúp ngành này phát triển bền vững hơn so với các quốc gia khác. Chất lượng sản phẩm cũng đồng đều hơn, cùng với cơ sở hạ tầng tốt và hệ thống phòng cháy chữa cháy đạt tiêu chuẩn, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành. Hiện tại, ngành da giày đang trải qua giai đoạn tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ, thu hút đầu tư nước ngoài, với sự hỗ trợ từ các Hiệp hội, nhiều doanh nghiệp lớn đang tìm kiếm cơ hội đầu tư vào Việt Nam.

Để hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh trong ngành da giày, Chính phủ đã triển khai một số giải pháp tài chính hiệu quả. Chính sách hỗ trợ bao gồm quỹ phát triển xanh, tập trung vào việc đầu tư vào công nghệ và quy trình sản xuất thân thiện với môi trường. Các doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh còn có thể hưởng các ưu đãi thuế từ Bộ Tài chính, như giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế nhập khẩu nguyên liệu xanh. Chính phủ cũng cung cấp các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật giúp doanh nghiệp áp dụng công nghệ xanh. Ngoài ra, các tổ chức quốc tế cũng cung cấp nguồn tài chính cho doanh nghiệp. Quỹ khí hậu xanh (GCF) cho phép doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn để đầu tư vào các dự án giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Ngân hàng Thế giới cũng cung cấp các khoản vay ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật cho các dự án xanh trong ngành da giày. Các công ty tín dụng carbon mở ra cơ hội cho doanh nghiệp bán tín dụng carbon từ các dự án giảm phát thải. Tham gia vào các chương trình trao đổi tín dụng carbon quốc tế không chỉ tạo thêm nguồn thu nhập mà còn khuyến khích các hoạt động giảm phát thải trong ngành.

Hình ảnh: Bà Nguyễn Thị Thúy, Phụ trách Phát triển kinh doanh khu vực Đông Nam Á, Tổ chức Đảm bảo Chất lượng Lloyds Register (LRQA) trình bày tại Hội thảo

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và những biến động của thị trường toàn cầu, ngành da giày Việt Nam vẫn có cơ hội lớn để phát triển. Việc nắm bắt xu hướng tiêu dùng và áp dụng các công nghệ sản xuất tiên tiến sẽ giúp các doanh nghiệp vượt qua thách thức. Để duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu, cần có chiến lược linh hoạt và sự hỗ trợ từ chính phủ trong việc cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng sản phẩm. Với những bước đi đúng đắn, ngành da giày Việt Nam hoàn toàn có thể khẳng định vị thế của mình trên bản đồ thương mại quốc tế.

Nguồn: CIIS

Từ khóa: ngành da giày, xuất khẩu, triển vọng & thách thức