Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Ngành thực phẩm gặp nhiều khó khăn trong việc giảm phát thải, đồng thời đây cũng là ngành dễ chịu tác động từ quá trình biến đổi khí hậu. Điều này đang thúc đẩy các doanh nghiệp trong ngành nỗ lực hướng hoạt động sản xuất tới mục tiêu Net- zero.  

Với mong muốn cung cấp cho doanh nghiệp ngành lương thực thực phẩm các thông tin hữu ích về qui định nhập khẩu, giải pháp giảm phát thải khí nhà kính (KNK) hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, Trung tâm Hỗ trợ Hội nhập quốc tế TPHCM phối hợp cùng Hội Lương thực Thực phẩm TPHCM tổ chức Hội thảo “Hướng tới net-zero: chiến lược và giải pháp giảm phát thải khí nhà kính trong ngành thực phẩm” vào chiều ngày 08 tháng 08 năm 2024 tại thành phố Hồ Chí Minh.

Hình ảnh: Ông Diệp Nam- Phó Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM (FFA)

Khai mạc Hội thảo, Ông Diệp Nam- Phó Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM (FFA) cho biết ngành thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu, chiếm khoảng 10% GDP và tạo ra việc làm cho hàng triệu người. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những ngành phát thải nhiều khí nhà kính nhất, ước tính chiếm khoảng 26% tổng lượng phát thải toàn cầu hàng năm, với các nguồn phát thải chính bao gồm sản xuất, chế biến, vận chuyển và phân phối. Trong đó, các hoạt động nông nghiệp chiếm đến 18%, tương đương 9,3 tỷ tấn CO2 tương đương mỗi năm. Đặc biệt, chăn nuôi gia súc là nguồn phát thải lớn nhất trong ngành nông nghiệp, với 5,8 tỷ tấn CO2 tương đương hàng năm, chiếm khoảng 14,5% tổng lượng khí nhà kính toàn cầu. Những con số này cho thấy sự cấp thiết trong việc chuyển đổi mô hình sản xuất và tiêu dùng thực phẩm theo hướng bền vững.

Hình ảnh: Ông Huỳnh Minh Vũ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Hỗ trợ hội nhập quốc tế TP.HCM

Phát biểu chào mừng Hội thảo, Ông Huỳnh Minh Vũ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Hỗ trợ hội nhập quốc tế TP.HCM nhận định trong những năm qua, biến đổi khí hậu, dịch bệnh cũng như vấn đề an ninh lương thực thực phẩm đã và đang đặt ra rất nhiều thách thức trên toàn cầu. Việt Nam cũng đã có những cam kết mạnh mẽ tại hội nghị COP26 về giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới Net- zero vào năm 2050. Đây cũng là xu hướng chung mà nhiều quốc gia trên thế giới đang triển khai. Trong đó, ngành chế biến lương thực thực phẩm là một trong bốn ngành công nghiệp trọng điểm ưu tiên phát triển của TPHCM. Xu hướng tiêu dùng xanh đã khiến các nhà nhập khẩu lương thực thực phẩm đặt ra ngày càng nhiều quy định liên quan đến vấn đề môi trường, cụ thể là các yêu cầu về tiêu chuẩn bền vững đối với sản phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Hình ảnh: Ông Nguyễn Võ Trường An, Phó Tổng Giám đốc, Sàn giao dịch tín chỉ carbon ASEAN (CCTPA)

Đồng thuận với ý kiến trên, Ông Nguyễn Võ Trường An, Phó Tổng Giám đốc, Sàn giao dịch tín chỉ carbon ASEAN (CCTPA) chia sẻ khí nhà kính bao gồm 7 loại khí cơ bản, trong đó thành phần CO2 chiếm tới 72% khí nhà kính trên toàn cầu. Nguồn phát thải khí CO2 chủ yếu từ đốt chát nhiên liệu hóa thạch, chất thải rắn,…đồng thời là kết quả của một số phản ứng hóa học nhất định trong sản xuất (như xi măng). Biến đổi khí hậu do KNK không những gây rủi ro cho sức khỏe mà còn để lại những hậu quả kinh tế như làm tăng chi phí ứng phó và khắc phục thảm họa, thách thức đối với nông nghiệp và an ninh lương thực, thiệt hại về cơ sở hạ tầng và nhu cầu về các biện pháp thích ứng trong các lĩnh vực khác nhau. Sáu nền kinh tế phát thải lớn nhất gồm Trung Quốc, Indonesia, Hoa Kỳ, Brazil, Liên minh châu Âu và Ấn Độ chiếm 51% tổng lượng phát thải KNK toàn cầu từ hệ thống thực phẩm.

Phần lớn các khâu trong ngành thực phẩm đều góp phần vào phát thải KNK. Cụ thể, quá trình vận chuyển nguyên liệu và thành phẩm; lãng phí thực phẩm, gây ra phát thải khi thực phẩm bị phân hủy, tiêu thụ nhiều thịt đỏ, sản phẩm sữa làm tăng khí thải cho ngành chăn nuôi; quy trình chăn nuôi gia súc, trồng trọt, sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu; tiêu thụ năng lượng làm lạnh, bảo quản, đóng gói chủ yếu là nhiên liệu háo thạch;…Do vậy, để giảm lượng phát thải trong ngành thực phẩm cần: (i) Đổi mới công nghệ và phương pháp sản xuất: đầu tư vào nghiên cứu, phát triển các công nghệ và thực hành mới như nông nghiệp thông minh và công nghệ chế biến thực phẩm tiên tiến để sản phẩm và quy trình bền vững hơn; (ii) Thay đổi chuỗi cung ứng: giảm vận chuyển đường dài, sử dụng các phương tiện không phát thải như xe điện và quản lý chặt chẽ việc lãng phí thực phẩm trong sản xuất, chế biến và phân phối; (iii) Chuyển sang chế độ ăn uống bền vững hơn, ít thịt đỏ và các sản phẩm chế biến sẵn. Đây vừa là trách nhiệm vừa là cơ hội để các doanh nghiệp phát triển bền vững và có lợi thế cạnh tranh hơn.

Hình ảnh: Ông Hoàng Danh Tùng, Cố vấn cao cấp, Công ty CP Phần mềm Di Gi Win VN (DigiwinSoft)

Tại Hội thảo, Ông Hoàng Danh Tùng, Cố vấn cao cấp, Công ty CP Phần mềm Di Gi Win VN (DigiwinSoft) cũng cho biết theo ISO 14064-1, quy trình thực hiện tiêu chuẩn kiểm kê KNK của tổ chức gồm (1) thành lập ban xúc tiến; (2) xác định ranh giới báo cáo; (3) xác định nguồn phát thải; (4) lập danh sách và thu thập dữ liệu hoạt động; (5) tính toán lượng phát thải carbon; (6) quản lý chất lượng dữ liệu; (7) tạo lập báo cáo và (8) nhận xác minh của bên thứ ba. Trong đó, doanh nghệp cần thiết lập ranh giới báo cáo (hoạt động của doanh nghiệp sẽ phát thải ra KNK nào) để đảm bảo tính đầy đủ và nhất quán của việc kiểm kê phát thải KNK, cho phép các doanh nghiệp đo lường, quản lý và báo cáo lượng khí thải carbon một cách có hệ thống. Doanh nghiệp cần lưu ý đến chỉ số GWP là chỉ số làm nóng lên toàn cầu hay tiềm năng nóng lên toàn cầu ảnh hưởng đến nhiệt độ toàn cầu trong quá trình xác định ranh giới báo cáo của mình.

Hình ảnh: Bà Thái Lê Bảo Ngân, Đồng sáng lập Công ty CP Leanwares

Bà Thái Lê Bảo Ngân, Đồng sáng lập Công ty CP Leanwares nhận định chuỗi cung ứng cần phải thay đổi mạnh mẽ để đáp ứng các tiêu chí xanh hóa. Các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu ngày càng đặt ra nhiều yêu cầu đối với sản xuất sản phẩm phát thải ít khí carbon. Bà Ngân khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam nên xem đây là cơ hội để chuyển đổi hoạt động sản xuất trong ngành thực phẩm: (1) áp dụng công nghệ hiện đại, chọn giống cây trồng phù hợp để tiết kiệm nước, tăng năng suất và giảm chi phí; (2) đẩy mạnh các phương pháp canh tác thân thiện môi trường như hữu cơ, nông lâm kết hợp để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng và xây dựng thương hiệu; (3) tận dụng lợi thế về năng lượng mặt trời và gió để giảm phát thải KNK và tiết kiệm chi phí và (4) xây dựng thương hiệu hướng đến phát triển bền vững để thu hút khách hàng và tọa lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Ngoài ra, việc chuyển đổi số cũng là công cụ không thể thiếu trong tiến trình xanh hóa chuỗi cung ứng ngành thực phẩm.

Hình ảnh: Ông Trương Hải Hưng, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Việt Nam Kỹ nghê Súc Sản (Vissan); Ông Lê Hoàng Minh, GĐ điều hành sản xuất kiêm Trưởng dự án Net Zero Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk) và Ông Benzin đến từ Tập đoàn GEA (Đức) đối tác của Tân Hiệp Phát (từ trái qua phải)

Tiếp nối Hội thảo, Ông Trương Hải Hưng, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Việt Nam Kỹ nghê Súc Sản (Vissan); Ông Lê Hoàng Minh, GĐ điều hành sản xuất kiêm Trưởng dự án Net Zero Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk) và Ông Benzin đến từ Tập đoàn GEA (Đức) đối tác của Tân Hiệp Phát đã chia sẻ kết quả trong hành trình giảm phát thải từ hoạt động chăn nuôi, dây chuyền sản xuất đồ hộp từ thịt, sữa và sản xuất chai nhựa. Mỗi doanh nghiệp đều đã từng bước đầu tư, cải tiến công nghệ, và áp dụng hệ thống năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời,... giúp giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng hóa thạch.

Trong phiên thảo luận, các chuyên gia cũng trao đổi và giải đáp những băn khoăn về các giải pháp giảm phát thải trong ngành thực phẩm cũng như các quy trình hướng đến Net- zero của ngành trong tương lai. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, Hội/Hiệp hội ngành hàng, cán bộ công chức Sở ngành trên địa bàn TP. HCM cũng có những chia sẻ những khó khăn về quá trình xanh hóa hoạt động sản xuất. Theo đó, các đơn vị tham dự cũng đánh giá cao những thông tin và kinh nghiệm thiết thực mà Hội thảo mang lại.

Với mong muốn tiếp tục đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp, Viện Nghiên cứu phát triển, Trung tâm Hội nhập quốc tế thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục tổ chức nhiều chương trình thiết thực và hữu ích hơn đến các cá nhân, cộng đồng doanh nghiệp, các Hiệp hội doanh nghiệp và Hội ngành hàng trong thời gian tới.

Nguồn: CIIS

Từ khóa: phát thải khí nhà kính, ngành thực phẩm, net- zero