Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Bà Lê Thị Minh Thủy, Vụ trưởng Vụ Thống kê thương mại (Tổng cục Thống kê) trả lời phỏng vấn phóng viên Thời báo Ngân hàng.

Có một điểm đáng chú ý trong kim ngạch thương mại của Việt Nam những năm gần đây và kể cả những năm chúng ta xuất siêu thì giá trị nhập siêu từ Trung Quốc vẫn lớn. Lý do vì sao?

Sau khi gia nhập WTO, thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và các thành viên WTO phát triển mạnh, trong đó có thương mại với Trung Quốc. Tăng trưởng xuất khẩu bình quân năm giai đoạn 2007-2013 là 18,7%, với Trung Quốc cao hơn tới 22,6%. Nhập khẩu tăng bình quân 16,7% nhưng riêng với Trung Quốc tăng 25,8%. Mức tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu dẫn đến nhập siêu từ Trung Quốc tăng mạnh, đặc biệt trong 2 năm gần đây, mặc dù cán cân thương mại hàng hóa tổng thể đạt giá trị xuất siêu nhưng giá trị nhập siêu từ Trung Quốc thậm chí còn cao hơn những năm trước. Điều đó cho thấy, ngoài những vấn đề nội tại của nền kinh tế là chủ yếu thì chính sách kiểm soát còn chưa được quan tâm.

Với thị trường Trung Quốc, xu hướng chung vẫn là nhập siêu, do hàng hóa nhập từ Trung Quốc chủ yếu là nhóm hàng nguyên nhiên vật liệu với tỷ trọng lên tới gần 50% và chiếm 22% tổng kim ngạch nhập khẩu của nhóm hàng này (năm 2013). Máy móc thiết bị và phụ tùng chiếm 40 - 43% kim ngạch nhập từ Trung Quốc và chiếm 33% tổng nhập khẩu nhóm hàng này. Như vậy, nhập khẩu tư liệu sản xuất chiếm 90 - 94% nhập khẩu từ Trung Quốc và chiếm 25,3% so với tổng kim ngạch nhập khẩu tư liệu sản xuất cả nước. Có thể nói, nhập khẩu từ Trung Quốc chủ yếu đi vào các công trình hạ tầng, đầu tư hoặc nhóm hàng gia công lắp ráp trong khi hàng xuất khẩu lại không trở lại thị trường Trung Quốc mà đi sang các thị trường khác.

Nhập siêu từ Trung Quốc tăng nhanh qua mỗi năm, đặc biệt trong năm 2013 ước tính gần 24 tỷ USD là mức cao nhất từ trước đến nay. Nhập siêu từ thị trường này tăng mạnh trong 2 năm qua có sự đóng góp lớn của việc nhập khẩu 2 nhóm hàng: máy tính và linh kiện; điện thoại di động và linh kiện. Ngoài ra, có 3 nhóm mặt hàng khác cũng có mức nhập siêu lớn từ Trung Quốc là: máy móc thiết bị và dụng cụ phụ tùng, sắt thép, hàng dệt may. Đây là những mặt hàng Trung Quốc có lợi thế so với các bạn hàng khác về khoảng cách vận chuyển, mẫu mã, nguyên liệu phù hợp với thị trường Việt Nam. Mặt khác, các nhóm hàng này lại được hưởng ưu đãi thuế theo các cam kết FTA trong khi tỷ trọng xuất khẩu các nhóm này của ta thấp.

Sau sự kiện Biển Đông mới đây, cán cân thương mại hàng hóa với Trung Quốc có thay đổi gì không, thưa bà?

Trong khoảng hơn 1 tháng qua, giao lưu thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc chưa có nhiều thay đổi. Mặc dù xuất khẩu sang Trung Quốc của Việt Nam trong tháng 5 và 6 có giảm nhẹ so với các tháng trước đây, nhưng nhập khẩu từ thị trường này vẫn cao. Trong một số nhóm mặt hàng, việc giảm về giá trị kim ngạch chưa nói lên nhiều mức độ ảnh hưởng nếu không xem xét thêm đến chi tiết cơ cấu cụ thể của nhóm hàng đó. Tuy nhiên, sự kiện này cũng được coi là cơ hội để chúng ta kiên quyết cơ cấu lại sản xuất, phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ cho nông nghiệp, dệt may, da giày... để thay thế hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, giảm dần nhập siêu từ thị trường này.

Trước thông tin hàng trăm tấn hoa quả từ Trung Quốc nhiễm độc được “tuồn” sang Việt Nam. Tổng cục Thống kê có phản hồi gì về luồng dư luận này?

Vệ sinh an toàn thực phẩm là mối quan tâm của tất cả các nước và gần đây, với Việt Nam vấn đề này hết sức bức thiết. Nếu có việc phát hiện hàng trăm tấn hoa quả gây hại sức khỏe của người tiêu dùng mà đã được nhập khẩu trót lọt từ Trung Quốc thì đó là hồi chuông tiếp tục cảnh báo các cơ quan quản lý phải chú trọng hơn nữa xây dựng các hàng rào kỹ thuật để kiểm soát hàng thực phẩm nhập khẩu, như nhiều nước đã làm tốt theo đúng các nguyên tắc của WTO. Ở đây cũng cần nhấn mạnh là người kinh doanh cần ý thức được trách nhiệm của mình với đất nước và cộng đồng.

Nhưng nếu căn cứ vào số liệu thống kê của chúng tôi thì giá trị cũng như số lượng hàng rau quả nhập khẩu từ Trung Quốc trong tháng 5 và 6 lại giảm nhẹ so với tháng 4. Nguyên nhân có lẽ do bản thân người tiêu dùng đã chủ động cẩn trọng hơn trong lựa chọn xuất xứ hàng hóa khi mua sắm. Có thể cũng do nguyên nhân tính mùa vụ, thời điểm mùa hoa quả trong nước cũng đang rộ như vải, xoài, mãng cầu... cũng khiến nhu cầu tiêu dùng hoa quả Trung Quốc giảm bớt.

Riêng nhập khẩu hàng tiêu dùng từ Trung Quốc trong tháng 5 và nửa đầu tháng 6 chưa có biến động nhiều, hàng tiêu dùng vẫn về bình thường, nhưng thời gian tới có thể giảm.

Theo Thời báo ngân hàng

Từ khóa: Thương mại, Việt - Trung, hàng rào, kỹ thuật