Tham gia AEC: Áp lực rất lớn

“Chính phủ đang nỗ lực điều chỉnh cơ chế, chính sách để phù hợp với tiến trình hội nhập và phát triển, các DN cũng cần nâng cao năng lực để nhanh chóng tận dụng các cơ hội, lợi ích mà Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) đem lại”, ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã nhấn mạnh điều này tại Hội thảo Giải pháp liên kết xuất khẩu trước thềm ASEAN+, vừa diễn ra mới đây tại TP. Hồ Chí Minh.

Theo ông Hải, các DN khối ASEAN đang hoạt động trong một môi trường kinh tế toàn cầu, liên hệ chặt chẽ giữa các thị trường độc lập và các ngành kinh tế mang tính toàn cầu. Để các DN trong khu vực và Việt Nam có thể cạnh tranh trên trường quốc tế, việc xây dựng AEC thành trụ cột kinh tế nhằm tạo thị trường chung, một không gian sản xuất đơn nhất của khu vực là vô cùng cần thiết.

Khi AEC được hình thành không chỉ nâng cao tính minh bạch trong thương mại, cải cách thủ tục hải quan và xuất xứ, mà còn tạo ra nhiều cơ hội cho quốc gia và các DN trong nước khi tăng cường thu hút được vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, kết nối các công ty đa quốc gia trong ASEAN và đối tác, tăng cường tham gia vào chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu, cũng như chuyển dịch cơ cấu xuất nhập khẩu…

Tuy nhiên, để nắm bắt được những cơ hội này, DN trong nước cần chủ động xây dựng chiến lược kinh doanh, phát triển sản xuất để có thể cạnh tranh hàng hóa với thị trường xuất khẩu, khai thác tốt những lợi thế của DN mình...

Về vấn đề này, theo ý kiến của một số chuyên gia, đối với những DN lớn thì không mấy khó khăn để có thể khẳng định vị thế và vươn ra khu vực. Nhưng thực tế tại Việt Nam hiện nay, phần lớn là các DNNVV, năng lực tài chính, quản trị đều còn yếu.

Trong bối cảnh thuế suất tiến tới giảm xuống bằng 0%, điều kiện thị trường lúc đó sẽ thực sự là cuộc chiến không cân sức đối với các DN quy mô nhỏ. Chưa kể, một số vấn đề còn khó xử lý của hàng hóa xuất khẩu nội địa chính là đảm bảo yêu cầu xuất xứ để có thể được hưởng ưu đãi thuế quan.

Theo ông Nguyễn Phan Bảo Anh, Giám đốc Công ty Công nghệ phẩm Thiên Nam, có thể nhìn thấy ngay một số khó khăn của DN Việt về trình độ khoa học công nghệ, nguồn nhân lực, cũng như kinh nghiệm chinh chiến trên trường quốc tế còn hạn chế. Vì vậy, để khắc phục những nhược điểm này, không có cách nào khác là DN phải chủ động ngay từ đầu.

Ngoài việc nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện chất lượng, mẫu mã sản phẩm, xây dựng thương hiệu, hình ảnh, DN cần chú trọng tăng tỷ lệ nội địa hóa, giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài. Đồng thời, xây dựng chiến lược liên kết nội khối, giữa các DN cùng ngành nghề hoặc chuỗi liên kết với nhau để tạo chuỗi sản xuất đủ khả năng nhận những đơn hàng lớn từ nước ngoài.
AEC3big
Một số DN xuất nhập khẩu tại TP. Hồ Chí Minh lưu ý thêm, bên cạnh những lợi thế, việc gia nhập cộng đồng kinh tế chung ASEAN cũng sẽ tạo ra cho DN không ít áp lực. Đặc biệt là những biện pháp phòng vệ thương mại sẽ được các nước sử dụng như một “lá chắn” cho sản xuất trong nước… Trong khi, kinh nghiệm của các DN Việt Nam về vấn đề này còn khá thiếu.

Ngược lại, việc những ưu đãi thuế quan trong nước có thể khiến hàng hóa nước ngoài với chất lượng tốt, mức giá rẻ sẽ ồ ạt tràn vào cũng sẽ khiến các DN trong nước “chới với”, nếu không hoạch định được chiến lược dài hơi. Thậm chí, có thể không ít DN sẽ nhanh chóng bị loại khỏi cuộc chơi bởi sự thiếu chuẩn bị của mình.

Trước vấn đề này, ông Phạm Ngọc Hưng, Phó chủ tịch Hiệp hội DN TP. Hồ Chí Minh cho biết, dự kiến AEC sẽ bắt đầu vào cuối năm 2015 với việc mở ra một khối kinh tế quy mô dân số khoảng 600 triệu người và tổng sản lượng (GDP) hàng năm khoảng 2.000 tỷ USD. Nên nếu không tự chuẩn hóa, nắm bắt cơ hội, các DN Việt Nam sẽ tự mở ra đường lùi cho mình...

Để chuẩn bị cho tiến trình tham gia AEC, Bộ Công Thương khuyến cáo các DN trong nước cần tìm hiểu kỹ thuế suất đối với sản phẩm, ngành hàng mà mình tham gia xuất nhập khẩu, khả năng cạnh tranh từ những DN nước ngoài, đáp ứng tốt quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, biện pháp phòng vệ thương mại của nước nhập khẩu… để từ đó trao đổi thông tin, phản ánh với cơ quan chức năng của Chính phủ nhằm nói lên nhu cầu, đề xuất, gợi ý giúp đem lại những hiệu quả thiết thực nhất cho cộng đồng DN