Xuất khẩu sang châu Âu: Kỳ vọng ở các FTA

“Xuất khẩu vào thị trường châu Âu sẽ phục hồi nhanh trong thời gian tới khi Hiệp định thương mại tự do (FTA) của Việt Nam với khu vực này đang đi đến những vòng đàm phán cuối cùng và dự kiến sẽ được ký kết trong năm nay”, ông Dương Hoàng Minh, Phó vụ trưởng Vụ Thị trường châu Âu (Bộ Công Thương) kỳ vọng.

Trên thực tế, thị trường châu Âu đang tỏ ra thiếu hấp dẫn với nhiều DN xuất khẩu của Việt Nam. Thống kê trong 4 tháng đầu năm 2014, xuất khẩu sang các thị trường khu vực châu Âu đạt 9 tỷ USD, chỉ tăng 12,1% so với cùng kỳ. Nếu so với tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu chung của cả nước (16,9%), con số trên ở mức thấp hơn. Đặc biệt khi so với tăng trưởng xuất khẩu sang châu Mỹ tăng 28,7%, châu Phi tăng 14,1% và châu Á tăng 13,6%.

Ông Minh cho biết, nguyên nhân của tình trạng này là do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế. Đến nay, mặc dù kinh tế các nước châu Âu đang dần phục hồi nhưng tốc độ cải thiện còn chậm, nhu cầu nhập khẩu hàng hóa chưa cao. Bên cạnh đó, tình hình chính trị tại Ukraine và Nga cũng gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất khẩu sang các quốc gia này. Với những lý do đó, 4 tháng đầu năm, xuất khẩu sang nhiều thị trường châu Âu giảm so với cùng kỳ, kéo tăng trưởng xuất khẩu chung sang khu vực này ở mức thấp.

“Với những diễn biến thị trường như hiện nay, xuất khẩu sang châu Âu năm 2014 chỉ đạt mức tăng trưởng bình quân khoảng 10%”, ông Minh nhìn nhận. Tuy nhiên, Bộ Công Thương đang tích cực đàm phán 3 FTA quan trọng với châu Âu là: FTA Việt Nam - EU; FTA Việt Nam - Liên minh hải quan Nga, Belarus, Kazakhstan; và FTA Việt Nam - EFTA (Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sỹ). Hy vọng, những FTA này sẽ giúp tăng kim ngạch thương mại 2 chiều giữa Việt Nam và các quốc gia trong khối thị trường châu Âu.
ftaEU
Cụ thể, khi FTA giữa Việt Nam và Liên minh hải quan Nga, Belarus, Kazakhstan hoàn tất, với những ưu đãi nhất định về thuế khiến kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang Nga có thể tăng 63%, sang Belarus tăng 41% và Kazakhstan tăng 8%. Ngược lại, xuất khẩu từ Nga sang Việt Nam có thể tăng 75%, từ Belarus tăng 83%, Kazakhstan tăng 83%. Vòng đàm phán thứ 5 của Hiệp định này vừa kết thúc vào ngày 5/4 và dự kiến sẽ hoàn tất đàm phán vào cuối năm nay.

Tương tự như vậy, Việt Nam có thể gia tăng đáng kể kim ngạch xuất khẩu hàng công nghiệp tiêu dùng, nông sản, thực phẩm sang thị trường EFTA. FTA Việt Nam - EFTA hiện chưa đi đến thỏa thuận cuối cùng nhưng theo các FTA mà EFTA đã ký trước đó, các nước EFTA đều cam kết đưa toàn bộ dòng thuế của nhóm hàng công nghiệp, chế tạo về mức 0%. Do đó, với việc ký FTA với các nước EFTA, hàng hóa Việt Nam sẽ được hưởng thuế suất thấp cũng như có cơ chế tiếp cận thị trường các nước này tốt hơn nữa, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh với hàng hóa nhiều nước khác. Ngoài ra, theo nhận định chung, Việt Nam sẽ trở thành một địa điểm quan trọng của dòng đầu tư ra nước ngoài từ các nước EFTA, khi đàm phán sẽ có thể kết thúc trong năm nay.

Còn với FTA Việt Nam - EU, khi có hiệu lực sẽ có hơn 90% các sản phẩm hàng hóa của Việt Nam xuất khẩu sang EU được hưởng thuế suất 0%, đồng thời nhiều rào cản thuế quan sẽ được dỡ bỏ. Luồng thương mại giữa hai đối tác dự kiến sẽ tăng 30-40%. Vòng đàm phán thứ 7 đã kết thúc vào đầu năm 2014 và dự kiến FTA này sẽ kết thúc đàm phán để đi đến ký kết vào tháng 9/2014.

Theo bà Phạm Quỳnh Mai, Phó vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), tại phiên đàm phán lần thứ 7 được tổ chức tại Hà Nội từ 17 - 26/3/2014, cả Việt Nam và EU đều tích cực thúc đẩy đàm phán tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực mà 2 bên đều có chung lợi ích. Trong quá trình này, đích thân Cao ủy Thương mại EU, De Gutch đã thăm và tham gia các cuộc họp cấp cao với các cơ quan hữu quan của Việt Nam, chỉ đạo thúc đẩy đàm phán. Hiện nay, các nhóm đàm phán đã cơ bản thống nhất lời văn nhiều chương của Hiệp định. Những vấn đề then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích 2 bên đã được trao đổi, đưa ra lộ trình và tìm kiếm giải pháp phù hợp.

“Những FTA này được kỳ vọng sẽ là “cú hích” cho quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các nước châu Âu trong năm 2014 và những năm sau đó”, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải nói. Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tích cực yêu cầu các Sở Công Thương địa phương phổ biến những thuận lợi và khó khăn khi xuất khẩu sang châu Âu, nhằm tận dụng tốt nhất những Hiệp định trên khi được ký kết.