Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Qua 5 năm thực hiện Quyết định 36/2008 QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt quy hoạch (QH) phát triển ngành dệt may Việt Nam đến năm 2015, định hướng đến năm 2020, ngành dệt may nước ta đã có nhiều chuyển biến tích cực. Song quy hoạch này cũng đang bộc lộ không ít hạn chế, đòi hỏi cần có quy hoạch mới để đáp ứng nhu cầu hội nhập sâu rộng của ngành dệt may trong bối cảnh hiện nay.

Theo số liệu thống kê, Việt Nam hiện có 5.982 doanh nghiệp dệt may với trên 2 triệu lao động có kỹ năng và tay nghề tốt. Đây cũng là ngành xuất khẩu mũi nhọn của Việt Nam , đóng góp 8% vào GDP, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu bình quân 15%/năm. Dệt may đã trở thành ngành xuất khẩu dẫn đầu cả nước, đóng góp nhiều cho an sinh xã hội và chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp sang công nghiệp. Không những thế, từ một quốc gia không có tên tuổi trên "bản đồ dệt may thế giới", đến nay Việt Nam đã lọt vào Top 5 nước xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, ngoài điểm sáng về xuất khẩu, tạo việc làm, Quy hoạch Phát triển dệt may hiện tại còn bộc lộ hàng loạt vấn đề chưa được giải quyết.

Một trong những hạn chế đó là tốc độ phát triển ngành dệt may quá nhanh, doanh nghiệp ra đời một cách tự phát khiến nhu cầu sử dụng lao động cao nên xảy ra tình trạng thiếu hụt lao động trong thời gian gần đây. Phần lớn các doanh nghiệp tập trung ở các đô thị lớn, phân bổ không đồng đều giữa các tỉnh, thành, các vùng miền. Tại miền Bắc, số doanh nghiệp dệt may chiếm 30% DN toàn ngành, trong đó Hà Nội chiếm tới 12%. Các doanh nghiệp tập trung tại miền Nam chiếm 62% nhưng Tp. Hồ Chí Minh áp đảo với tỷ lệ 50,9%. Như vậy, miền Trung chỉ có khoảng 8% doanh nghiệp dệt may trong cả nước. Tình trạng này dẫn đến sự cạnh tranh về lao động giữa các doanh nghiệp dệt may với các ngành công nghiệp khác và giữa chính các doanh nghiệp dệt may trong ngành.

Bên cạnh bất cập về lao động, ngành dệt may đang đối mặt với các vấn đề như hầu hết nguyên phụ liệu, máy móc phụ tùng, hóa chất, thuốc nhuộm đều phụ thuộc vào nhập khẩu; công tác dự báo chưa theo kịp diễn biến của thị trường thế giới; kỹ năng thiết kế, phát triển sản phẩm còn yếu...

Ông Nguyễn Sỹ Phương, Phó viện trưởng Viện Dệt may Việt Nam, cho biết: một trong những hạn chế của ngành dệt may hiện nay là nguyên phụ liệu vẫn chưa phát triển, tỷ lệ nội địa hóa đối với một số loại nguyên phụ liệu như xơ bông, sợi, vải, chỉ may, bông tấm, mex, cúc, khóa kéo còn thấp, chưa đủ phục vụ cho sản xuất xuất khẩu. Đơn cử như năng lực sản xuất nguyên liệu xơ bông trong nước mới chỉ đáp ứng 3 - 4% nhu cầu sử dụng. Năm 2012, kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt 17 tỷ USD, nhưng kim ngạch nhập khẩu nguyên phụ liệu lên tới 11,3 tỷ USD. Lượng nguyên phụ liệu nhập khẩu chiếm cao khiến giá trị gia tăng của ngành chỉ đạt ở mức thấp, đa phần doanh nghiệp vẫn sản xuất theo mô hình gia công.

Theo bà Hồ Thị Kim Thoa, Thứ trưởng Bộ Công Thương: Hiện nay ngành công nghiệp dệt may thế giới có xu hướng chuyển dịch nhanh đến các quốc gia có lợi thế về nguồn nhân lực. Nhu cầu sử dụng sản phẩm dệt may trên thế giới có tốc độ tăng khoảng 5%/năm trong 10 năm tới. Quan trọng hơn, Việt Nam đã và đang tham gia đàm phán nhiều hiệp định thương mại tự do song phương, đa phương, Hiệp định Thương mại xuyên Thái Bình dương (TPP)… Bởi vậy, ngành dệt may cần có những điều chỉnh mới về quy hoạch nhằm đáp ứng tình hình mới. Việc xây dựng quy hoạch phát triển ngành công nghiệp dệt may đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 trên cơ sở kế thừa quy hoạch đã có, đánh giá lại, bổ sung cho phù hợp với thực tế là cần thiết.

Ông Lê Tiến Trường, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam, cho rằng: để quy hoạch ngành dệt may đáp ứng xu thế mới của thị trường, đặc biệt là đón cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu khi Hiệp định Thương mại xuyên Thái Bình Dương được ký kết trong thời gian tới, các doanh nghiệp trong nước cần chuẩn bị tốt nội lực tốt, bao gồm từ chuẩn bị thị trường, thiết kế, sản xuất… Hiện nay, một số doanh nghiệp có tiềm lực trong ngành dệt may đang tiếp tục mở rộng đầu tư về các vùng nông thôn điển hình như Tổng công ty May 10, May Nhà Bè, May Hưng Yên... để không chỉ nhằm tận dụng nguồn lao động dồi dào tại đây mà còn đón đầu cơ hội từ các Hiệp định Thương mại Tự do mà Việt Nam đang đàm phán với các nước.

Giám đốc điều hành Tổng công ty May 10 Thân Đức Việt cho biết, Công ty tiếp tục mở rộng để đón đầu cơ hội từ Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với EU và TPP. Các nhà doanh nghiệp đang mong chờ Hiệp định được thông qua trong năm 2014, đây sẽ là cơ hội rất tốt cho ngành dệt may khi xuất khẩu vào các nước tham gia Hiệp định này.

Theo Bộ Công Thương, mục tiêu của quy hoạch phát triển ngành dệt may đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030 là nhằm xây dựng dệt may trở thành ngành công nghiệp trọng điểm, mũi nhọn về xuất khẩu, có thể đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước ngày càng cao; tạo nhiều việc làm, nâng cao khả năng cạnh tranh và hội nhập vững chắc. Đặc biệt, đến năm 2020, ngành dệt may phấn đấu xây dựng được một số thương hiệu nổi tiếng, hội nhập với thị trường thế giới. Toàn ngành phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu 31 - 32 tỷ USD vào năm 2020 và nâng lên 60 - 65 tỷ USD năm 2030, tương tự tỷ lệ nội địa hóa đạt 60% và 80%; tập trung phát triển sản xuất vải, phụ liệu phục vụ may và các mặt hàng chủ lực có gia trị gia tăng cao, nguyên liệu bông, xơ sợi tổng hợp, sợi các loại, vải dệt thoi, vải dệt kim, sản phẩm kỹ thuật, sản phẩm may mặc… nhằm thúc đẩy các ngành phát triển nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trên sản phẩm, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu hàng FOB, ODM...

Để thực hiện mục tiêu này, các chuyên gia cho rằng, ngành dệt may cần tập trung các giải pháp như đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, chiếm lĩnh thị trường nội địa, mở rộng thị trường là khâu đột phá, nhân tố quyết định sự tăng trưởng của ngành dệt may. Về đầu tư nên lựa trọn các nội dung đầu tư phù hợp để tận dụng nguồn lực vào các dự án có tác dụng nâng cao giá trị cạnh tranh cảu hàng dệt may Việt Nam; t ăng cường sự liên kết giữa các nhà sản xuất, các nhà cung ứng và tham gia trong chuỗi giá trị của ngành; tầu tư nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ; thiết kế mẫu; phát triển công nghiệp hỗ trợ; phát triển nguồn nhân lực và tài chính…

Theo TTXVN