Tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp Titan Việt Nam

Đó là chủ đề của chương trình Tọa đàm "Tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp Titan Việt Nam” do Hiệp hội Titan Việt Nam phối hợp với Báo Công thương - Bộ Công Thương tổ chức ngày 27/9/2012 tại Hà Nội.

Tại Việt Nam, Titan là một trong những khoáng sản có trữ lượng cao được Nhà nước cho phép khai thác phục vụ chế biến sâu và xuất khẩu. Năm 2007, tổng trữ lượng khoáng sản Titan được xác định là 34,5 triệu tấn. Tuy nhiên theo dự báo mới nhất, Việt Nam có chữ lượng khoảng 658 triệu tấn, trong đó trữ lượng và tài nguyên dự báo có thể huy động cho quy hoạch khoảng 440 triệu tấn. Thời gian qua, các doanh nghiệp Titan trong nước đã từng bước đầu tư vào các nhà máy tuyển quặng và chế biến sâu. Cụ thể, đã có 10 nhà máy đang hoạt động với công suất trên 56.000 tấn/năm; 2 nhà máy sản xuất Ilmenite hoàn nguyên có công suất 20.000 tấn/năm và 5 nhà máy luyện xỉ đã sản xuất giai đoạn I đạt công suất 84.000 tấn/năm.

Tuy nhiên, Theo Hiệp hội Titan Việt Nam, đến thời điểm hiện nay, các dự án khai thác Titan vẫn còn hiệu lực khai thác với tổng sản lượng khai thác titan thô một năm đạt 1.260.000 tấn, trong khi đó nhu cầu trong nước chỉ sử dụng khoảng trên 300.000 tấn, dẫn tới thực tế là titan khai thác tồn kho khiến các doanh nghiệp gặp không ít khó khăn, sản phẩm làm ra không tiêu thụ được, hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp. Đó là chưa kể tới số sự án sẽ cấp mới đến trước năm 2020 dự kiến là 43 dự án, với trên 27.443.000 ha, điều đó dẫn đến tình trạng sản lượng quặng khai thác vượt lên gấp 3 - 4 lần của các nhà máy chế biến sâu trong nước dẫn đến tình trạng tồn kho lớn.

Để quản lý, khai thác, chế biến và sử dụng hợp lý khoáng sản Titan, Chính phủ và các bộ ngành đã có nhiều quyết định và thông báo chỉ đạo các ngành, địa phương và doanh nghiệp thực hiện thực hiện các quy định của pháp luật. Đặc biệt Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định ngừng xuất khẩu quặng thô được thực hiện từ tháng 7 năm 2012, nhằm thực hiện công nghiệp chế biến sâu.

Các doanh nghiệp khai thác và chế biến titan đều cho rằng, để hạn chế xuất khẩu quặng thô, tập trung nguyên liệu phục vụ cho công nghiệp chế biến sâu theo chủ trương của Chính phủ là đúng, tuy nhiên, việc này khiến các doanh nghiệp titan gặp không ít những bất cập.

Ông Trần Văn Quân- Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần khoáng sản Đường Lâm cho biết: việc cấm xuất khẩu quặng thô nhằm phục vụ phát triển công nghiệp chế biến sâu và việc cấp phép khai thác titan chưa có sự cân đối phù hợp khiến các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước rất khó khăn khi thiết lập các đơn hàng, đó là chưa kể bị các đối tác nước ngoài lợi dụng khống chế thời gian, ép giá bán thấp hơn so với thị trường.

Ý kiến khác cho rằng, số lượng giấy phép khai thác đã cấp lớn, trong khi việc đầu tư chế biến sâu của các doanh nghiệp chưa đáp ứng được nguồn cung nên dẫn tới thừa nguyên liệu ngày càng lớn, khiến tình hình sản xuất - kinh doanh của các doanh nghiệp ngày càng khó khăn. Để phù hợp với lộ trình đầu tư các nhà máy chế biến sâu tại các vùng, miền, chính sách xuất khẩu phải có lộ trình phù hợp giữa cấp phép khai thác và chế biến sâu để tránh dư thừa quặng tinh ilmenite; thời gian cho phép xuất khẩu phải được cân đối, ổn định có lộ trình phù hợp với quy hoạch công suất các nhà máy chế biến sâu. Có như vậy mới tránh được tình trạng bị khách hàng ép giá, giảm khối lượng, dẫn đến thất thu ngân sách, DN thua thiệt.

Để tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp và tạo điều kiện cho ngành titan phát triển bền vững, Hiệp hội Titan Việt Nam kiến nghị Chính phủ sớm phê duyệt quy hoạch phân vùng thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng quoặng titan giai đoạn đến năm 2020, có xét tới năm 2030” để các địa phương, doanh nghiệp chủ động đầu tư các dự án, đặc biệt là các dự án chế biến sau để ổn định sản xuất và phát triển. Đồng thời kiến nghị Chính phủ cho xuất khẩu hết lượng tinh quặng tồn kho của năm 2012; cân đối nguồn cung – cầu phục vụ cho chế biến sâu để xây dựng lộ trình xuất khẩu giảm dần theo từng năm, đến năm chấm dứt hoàn toàn xuất khẩu quặng tinh ilmenite./.

Hằng Trần/ TTXVN