Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Đề án tổng thể tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao hiệu quả, năng suất và năng lực cạnh tranh đã được Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh, thay mặt Chính phủ trình Quốc hội Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIII, ngày 21/5. Đề án gồm 5 phần nêu rõ sự cần thiết của tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng; xác định mục tiêu và nguyên tắc tái cơ cấu kinh tế; nội dung, định hướng cơ bản tái cơ cấu kinh tế; hệ thống các nhóm giải pháp để tái cơ cấu kinh tế và tổ chức thực hiện.

Bộ Trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh nêu rõ, mục tiêu tổng quát của tái cơ cấu kinh tế đến năm 2020 là nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực xã hội, nâng cao năng suất lao động, năng suất các yếu tố tổng hợp và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; trên cơ sở đó, hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý và năng động hơn, có năng lực cạnh tranh cao hơn và có tiềm năng tăng trưởng lớn hơn; thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, góp phần đạt được các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội mà Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 đã xác định. Đồng thời, chuyển đổi nền kinh tế nước ta sang thời tăng trưởng dựa chủ yếu vào các nhân tố gia tăng năng suất, gia tăng hiệu quả; từ 2020 tiếp tục cũng cố và phát triển vững chắc các yếu tố tăng năng suất và hiệu quả, tạo tiền đề đưa nền kinh tế nước ta chuyển lên trình độ phát triển cao hơn vào khoảng cuối 2030.

Để đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ trong tổ chức thực hiện Kế hoạch và Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội , Chính phủ đã đưa ra bốn mục tiêu thành phần của tái cơ cấu kinh tế bao gồm: Một là, đảm bảo tăng trưởng kinh tế ở mức hợp lý, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô một cách vững chắc với lạm phát thấp và các nền tảng vĩ mô vững mạnh; và giải quyết tốt các vấn đề an sinh xã hội. Hai là, thiết lập phát triển cân đối hợp lý giữa các địa phương, vùng miền trên cơ sở phát huy lợi thế của từng địa phương, từng vùng và sự hỗ trợ có hiệu quả từ Trung ương. Ba là, cải thiện, nâng cấp trình độ phát triển các ngành kinh tế nói riêng và nền kinh tế nói chung thông qua việc các ngành sử dụng công nghệ cao, có giá trị gia tăng cao từng bước thay thế các ngành công nghệ thấp, thâm dụng lao động và giá trị gia tăng thấp để trở thành những ngành kinh tế chủ lực của nền kinh tế. Bốn là, góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, chủ động hội nhập quốc tế và củng cố vị thế quốc gia trong quan hệ quốc tế; giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.

Trình bầy về tổ chức thực hiện đề án Bộ trưởng Bùi Quang Vinh đã nêu ra những khó khăn và thuận lợi trong đó đáng chú ý là những khó khăn khi việc t ái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng c ó thể phải hi sinh tốc độ tăng trưởng để đổi lấy chất lượng tăng trưởng. Hai là, tái cơ cấu kinh tế có thể tác động không thuận đến một số nhóm người có liên quan, làm phát sinh một số chi phí xã hội cần được bù đắp.
Bộ trưởng Bùi Quang Vinh khẳng định, tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng không phải là gói cứu trợ nền kinh tế để vượt qua khủng hoảng. Vì vậy, xét trên tổng thể, nó không làm tiêu hao nguồn lực của xã hội. Tuy vậy, đối với tái cơ cấu trên một số lĩnh vực và một số đối tượng liên quan, sẽ đòi hỏi những chi phí nhất định.

Tái cơ cấu kinh tế có thể sẽ làm cho quy mô đầu tư, sản xuất một số ngành, một số vùng thu hẹp lại; thay vào đó, các vùng, ngành khác có tiềm năng hơn sẽ được mở rộng và phát triển. Hệ quả là, trước mắt, hàng nghìn dự án đầu tư, nhất là đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước, có thể phải đình hoãn; hàng chục nghìn doanh nghiệp, nhà đầu tư có thể bị thua lỗ, một phần vốn đầu tư của họ có thể không thu hồi được; nhiều doanh nghiệp yếu kém, sức cạnh tranh thấp phải đóng cửa, giải thể hoặc phá sản; một số lao động tạm thời bị mất việc, giảm việc làm và phải chuyển đổi kỹ năng lao động; một số địa phương có thể phải thay đổi lại định hướng và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội với những phí tổn không nhỏ.

Bên cạnh đó, đ ộ trễ chính sách kết hợp với những yếu kém của thể chế kinh tế thị trường có thể làm cho những giải pháp tái cơ cấu kinh tế chậm phát huy tác động tích cực hơn so với mong đợi; trong khi đó, một số tác động không thuận có thể phát sinh ngay.

Bên cạnh những khó khăn, Chính phủ cũng chỉ ra những mặt thuận lợi cho đề án như, có nguồn lực và tiềm năng kinh tế lớn được tích lũy qua thời kỳ đổi mới và phát triển kinh tế, bao gồm giá trị tài sản tiết kiệm dưới các hình thức khác nhau của dân cư và hộ gia đình, giá trị tài sản dưới các hình thức khác nhau của doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, giá trị tài sản dưới các hình thức khác nhau của khu vực sự nghiệp và các tài sản quốc gia khác, vốn cam kết đầu tư nước ngoài và viện trợ phát triển. Khơi dậy được các nguồn lực nói trên kết hợp với phân bố và sử dụng hợp lý, hiệu quả các nguồn lực đó sẽ tạo ra sức mạnh mới thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

Một số giải pháp được Chính phủ đề cập đáng chú ý như tái cơ cấu hệ thống các tổ chức tín dụng và các tổ chức tài chính; bảo đảm sự bình đẳng về quyền và cơ hội kinh doanh giữa các doanh nghiệp, cải cách đơn giản hóa thủ tục hành chính trên các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đầu tư, kinh doanh; bổ sung, sửa đổi các luật hiện hành hợp thành môi trường pháp lý về kinh doanh theo hướng tháo bỏ rào cản, bãi bỏ hoặc bổ sung, sửa đổi các quy định đã lạc hậu, không thân thiện và không phù hợp với cơ chế thị trường, với hội nhập kinh tế quốc tế.v.v… nhằm cải thiện và nâng cao năng lực cạnh tranh vi mô của môi trường kinh doanh.

Các giải pháp tái cơ cấu đầu tư công, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước vừa trực tiếp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực trong khu vực kinh tế nhà nước, vừa góp phần cải thiện chất lượng môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thúc đẩy và lôi kéo đầu tư của các thành phần kinh tế khác. Đặc biệt, các chương trình nâng cao chất lượng doanh nghiệp (về trình độ công nghệ và chuyển giao công nghệ, về trình độ quản lý và quản trị, về chất lượng sản phẩm,.v.v..) kết hợp với giải pháp phát triển khoa học, công nghệ, đào tạo, nâng cao trình độ tay nghề cho người lao động sẽ giúp doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tham gia, tận dụng được các cơ hội từ các chính sách tái cơ cấu kinh tế nói trên./.

Lan Nhi/TTXVN