Xây dựng luật đất hiếm để tránh bị kiện lên WTO

Trung Quốc hôm khẳng định nước này sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định về xuất khẩu đất hiếm để phù hợp với luật trong nước và quy định của Tổ chức thương mại thế giới (WTO).

Ông Zhong Shan phát biểu tại một hội nghị xuất khẩu đất hiếm ở TP. Bao Đầu, thuộc vùng tự trị Nội Mông và khu vực khai thác đất hiếm lớn nhất Trung Quốc, rằng cơ quan này sẽ “đồng bộ hóa” các quy định về xuất khẩu, sản xuất và tiêu thụ đất hiếm.

Thứ trưởng Zhong nhấn mạnh Trung Quốc sẽ đưa ra các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường và tiêu chuẩn cho ngành công nghiệp khai thác đất hiếm, cũng như áp dụng cho các nhà xuất khẩu, và sẽ làm việc với các bộ ngành liên quan để tăng cường trấn áp hoạt động buôn lậu đất hiếm. Bên cạnh đó, Trung Quốc sẽ khuyến khích phát triển các loại vật liệu tiên tiến từ đất hiếm.

Khẳng định của ông Zhong được đưa ra sau khi một cơ quan của WTO ủng hộ những đơn kiện của Mỹ, Liên minh châu Âu và Mexico chống lại các biện pháp liên quan tới xuất khẩu nhiều nguyên liệu thô của Trung Quốc, như kẽm, than cốc, và magiê.

Dù vụ việc này không liên quan tới đất hiếm, các nhà phân tích cho rằng nó có thể trở thành tiền lệ.

Các nguyên tố đất hiếm gồm 17 khoáng chất trong bảng tuần hoàn. Từ tính và tính chất lân quang độc đáo khiến chúng trở thành thành phần không thể thiếu trong nhiều sản phẩm phức tạp ngày nay, như ắc quy xe điện, turbin gió hay hợp kim chế tạo các thiết bị không gian.

Trung Quốc hiện cung cấp hơn 90% sản lượng đất hiếm toàn cầu. Tuy nhiên, nhiều thập kỷ khai thác tràn lan đã khiến nước này quyết định giảm sản lượng xuất khẩu xuống khoảng 1/3.

Khai thác đất hiếm gây ra nhiều thảm họa môi trường. Vai trò nhà xuất khẩu kim loại hiếm lớn nhất thế giới cũng khiến môi trường của Trung Quốc bị xuống cấp nghiêm trọng.

Để giải quyết tình trạng này, chính phủ Trung Quốc vừa thông báo nhiều chính sách, trong đó có việc tạm hoãn cấp giấy phép khai thác đất hiếm, áp dụng ngưỡng khai thác tối đa, hạn ngạch xuất khẩu và thực hiện các tiêu chuẩn môi trường khắt khe hơn. Tuy nhiên, các biện pháp này khiến những khách hàng lớn như Mỹ và Nhật Bản phàn nàn

Điều khoản 20 trong luật của WTO cho phép các thành viên áp dụng quy định hạn chế xuất khẩu vì những lý do bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên sắp cạn kiệt nếu những hạn chế đó được thực hiện song song với biện pháp hạn chế sản xuất và tiêu thụ trong nước.