Theo số liệu của Bộ Công an, chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2010, đã phát hiện 3.012 vụ vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường (BVMT) - tăng 275% với hơn 1.000 doanh nghiệp và hơn 2.000 cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về BVMT.
Trao đổi với báo giới về vấn đề này, ông Nguyễn Nam Phương - Giám đốc Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam (VEPF), thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường - thẳng thắn chỉ ra rằng: Bên cạnh nhiều đơn vị thiếu vốn dành cho công tác này, còn nhiều doanh nghiệp chưa thực sự quan tâm đến bảo vệ môi trường. Ông cho biết:
- Hiện chỉ có 3,5% tổng số DN có báo cáo chi tiêu cho hoạt động BVMT, kinh phí dành cho việc xử lý môi trường cũng chiếm tỉ lệ rất ít. Rất nhiều DN có quan điểm rằng, mọi hậu quả của ô nhiễm môi trường sau này đều khắc phục được bằng tiền. Nhưng thực tế, có những sai lầm hôm nay với môi trường không thể trả được bằng tiền, dù bao nhiêu tiền cũng không thể trả được. Cụ thể, không có gì có thể lấy lại được sức khỏe của người dân nếu môi trường hiện nay bị ô nhiễm ảnh hưởng đến sức khỏe của họ. Nguy hiểm hơn, các thế hệ sau được sinh ra cũng bị ảnh hưởng. Hơn nữa, hệ sinh thái nếu bị mất đi cũng không bao giờ lấy lại được.
Như vậy, theo ông thủ phạm làm hại môi trường là DN?
- Trên thực tế cũng có nhiều DN có ý thức BVMT, nhưng họ gặp khó khăn vì thiếu vốn. Tuy nhiên, nhiều DN chưa hề có ý thức quan tâm đến BVMT. Tôi cho rằng trong việc BVMT, trách nhiệm của DN phải đặt lên hàng đầu. Các DN không thể chỉ đơn thuần chạy theo lợi nhuận mà bỏ qua trách nhiệm của mình đối với cộng đồng.
Vậy theo ông, nguyên nhân nào khiến các DN thờ ơ với công tác BVMT? Phải chăng do các biện pháp cưỡng chế của pháp luật chưa đủ mạnh?
- Chế tài chưa đủ mạnh cũng là một nguyên nhân quan trọng khiến DN nhờn luật. Song chủ yếu, nhiều DN gặp khó khăn khi tiếp cận với các nguồn vốn và tìm kiếm đầu tư cho hoạt động BVMT của mình. Hay việc tiếp cận các loại hình công nghệ và phương pháp quản lý phù hợp và rẻ tiền cho hoạt động BVMT còn khó khăn.
Ông có thể cho biết biện pháp nào giải quyết vấn đề này?
- Hiện Việt Nam đã có những hỗ trợ nhất định cho các DN bảo vệ môi trường. Đơn cử như Quỹ VEPF là tổ chức tài chính của Nhà nước thực hiện chức năng hỗ trợ tài chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Quỹ hoạt động không vì mục đích lợi nhuận mà vì lợi ích chung của cả cộng đồng.
Với tư cách là giám đốc, ông có thể cho biết VEPF hỗ trợ các hoạt động BVMT của DN ra sao?
- VEPF hỗ trợ tài chính cho các dự án BVMT trên phạm vi cả nước với lãi suất ưu đãi chỉ 5,4%/năm, hướng đến nhiều nhóm đối tượng, nhiều lĩnh vực, trong đó DN là nhóm ưu tiên. Cho đến nay, chúng tôi đã cho 113 dự án vay với số tiền gần 600 tỉ đồng, trong đó hơn 60% là thuộc lĩnh vực xử lý nước thải. VEPF cũng hỗ trợ kinh phí cho những nghiên cứu về công nghệ BVMT bởi VEPF là một thành viên của Quỹ BVMT toàn cầu. Quỹ còn đưa ra nhiều hình thức đa dạng như cho vay với lãi suất ưu đãi, hỗ trợ lãi suất vay, tài trợ và đồng tài trợ, quản lý dự án theo cơ chế phát triển sạch (CDM), ký quỹ phục hồi môi trường trong khai thác khoáng sản, bảo lãnh vay vốn.
Ông có thể cho biết lĩnh vực nào được ưu tiên hỗ trợ tài chính?
- 5 lĩnh vực được đặc biệt ưu tiên vay vốn là xử lý chất thải, phòng ngừa và khắc phục sự cố môi trường; nghiên cứu và triển khai công nghệ thân thiện với môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học; giáo dục, truyền thông môi trường và phát triển bền vững.
Như ông đã nêu ở trên, nhiều DN cũng có ý thức BVMT song lực bất tòng tâm do khó khăn về vốn. Vậy nếu các DN có nhu cầu sẽ tiếp cận quỹ như thế nào?
- Tất cả các tổ chức, cá nhân có chương trình, dự án hoặc phương án BVMT đều được hỗ trợ tài chính. Trong đó, ưu tiên hỗ trợ tài chính các dự án nằm trong danh mục thuộc kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, theo Quyết định số 64/2003/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Hiện nay có khoảng hơn 4.000 DN nằm trong danh sách này. Tuy nhiên, với số vốn hiện có, chúng tôi phải chọn trong số đó những gì cấp bách hơn để ưu tiên cho vay. Trước mắt, chúng tôi ưu tiên cho việc giải quyết ô nhiễm môi trường ở lưu vực sông Cầu, sông Nhuệ - Đáy, sông Đồng Nai và gần đây là sông Hàn (Đà Nẵng) và sông Hương (Thừa Thiên - Huế).
Cá nhân và DN có thể vay tối đa bao nhiêu để làm dự án BVMT?
- Quỹ không hạn chế vốn vay mà căn cứ vào từng dự án. Thông thường, có thể vay tới 70% vốn thực hiện các dự án này trong thời gian lên tới 10 năm.
- Xin cảm ơn ông!
Theo Lao Động
