(VEN) - Đó là nhận định của các chuyên gia và DN tại Hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện Chỉ thị 21/CT-BCT của Bộ Công Thương về tăng cường sử dụng thiết bị, máy móc, vật tư, nguyên liệu trong nước trong công tác đấu thầu, nhằm thúc đẩy sản xuất tại Việt Nam và hạn chế nhập siêu.
Chưa được như mong đợi
Theo đánh giá của Bộ Công Thương, sau một năm triển khai thực hiện Chỉ thị 21, các đơn vị trong ngành đã tích cực triển khai các hoạt động tăng cường đầu tư chiều sâu, đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất để cung ứng cho thị trường trong nước các sản phẩm máy móc, thiết bị đảm bảo chất lượng, đáp ứng được những nhu cầu của thị trường trong nước, góp phần đáng kể trong việc giảm nhập siêu.
Bên cạnh đó, các đơn vị được giao làm chủ đầu tư dự án đã thực hiện nghiêm chỉnh Chỉ thị 494/CT-TTg và Chỉ thị 734/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ như: Phân chia các gói thầu, các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước thực hiện đúng quy trình. Đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, chủ đầu tư đã tổ chức đấu thầu trong nước và lựa chọn nhà thầu phù hợp. Với các gói thầu xây lắp, chủ đầu tư đã thực hiện quá trình đấu thầu rộng rãi trong nước và lựa chọn được các nhà thầu phù hợp với từng gói thầu...
Đáng chú ý, ngày 10/9 vừa qua, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam đã làm lễ hạ thủy giàn khoan tự nâng 90m nước đầu tiên do tổng thầu Việt Nam - Công ty CP Chế tạo giàn khoan dầu khí thực hiện. Các nhà thầu trong nước đã chế tạo/sản xuất và cung cấp các vật tư thiết bị như cung cấp bình nước nóng, tủ bảng điện, hệ thống van thông gió… Đây là dự án trọng điểm quốc gia về cơ khí, từng bước khẳng định sự vươn lên không ngừng của ngành cơ khí chế tạo Việt Nam.
Mặc dù kết quả trên bước đầu được đánh giá là khả quan nhưng theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Dương Quang, vẫn chưa tương xứng với mong đợi khi mà 83% tổng giá trị kim ngạch nhập khẩu của cả nước hiện nay là máy móc, vật tư thiết bị phục vụ sản xuất.
Cần đột phá mới
Tại hội nghị, nhiều chuyên gia và các DN đều cho rằng cần có những cơ chế đột phá hơn nữa để thu hút và khuyến khích việc sử dụng thiết bị, vật tư trong nước sản xuất mà cụ thể là vốn và Luật Đấu thầu.
Theo ông Vũ Việt Kha - Tổng giám đốc Tổng công ty Máy và thiết bị công nghiệp (MIE), năm 2011, các doanh nghiệp cơ khí vay vốn rất khó khăn, chưa kể các khoản thuế cộng với lãi suất vay thương mại quá cao. Để có thể nâng cao năng lực cho các nhà sản xuất trong nước, cũng như để sản phẩm trong nước đáp ứng cao hơn nhu cầu của các công trình lớn, Nhà nước cần hỗ trợ các DN trong nước, bảo lãnh tín dụng vay vốn cho việc chế tạo các thiết bị cần vốn lớn và sản xuất lâu dài.
“Ngoài ra, cần có hàng rào kỹ thuật đối với một số sản phẩm, đồng thời có quy định về việc các tập đoàn, tổng công ty nhà nước khi sử dụng nguồn vốn Nhà nước đầu tư thì phải sử dụng thiết bị trong nước sản xuất”, ông Kha nói thêm.
Liên quan tới Luật Đấu thầu, hiện trạng buồn là có tới hơn 90% công trình trọng điểm của Nhà nước đều do các nhà đầu tư nước ngoài thắng thầu và làm tổng thầu, dẫn đến nhiều vật tư, thiết bị sản xuất trong nước không có cơ hội tham gia dự án, các loại hàng hóa nhập khẩu gia tăng và gây ra tình trạng nhập siêu thời gian qua. Trong đó, các mặt hàng máy móc thiết bị công nghiệp chiếm tới hơn 30% tổng lượng nhập khẩu hàng năm.
Theo Chủ tịch Hiệp hội DN cơ khí Việt Nam Nguyễn Văn Thụ, cần phải sửa đổi một số khoản, mục trong một số điều của Luật Đấu thầu để các DN trong nước có khả năng tham gia nhiều hơn vào các hợp đồng EPC.
Ông Thụ cũng cho rằng, hình thức đấu thầu “chìa khóa trao tay” (EPC - gói thầu bao gồm toàn bộ các công việc thiết kế, cung cấp thiết bị, vật tư và xây lắp) hiện nay khiến cho ngành cơ khí khó phát triển được. Nhiều công trình nhà máy điện ta có thể làm được 30-40% giá trị công trình nhưng lại rơi vào tay nhà thầu nước ngoài. Ghi nhận những ý kiến của các chuyên gia và DN, Thứ trưởng Lê Dương Quang cho biết, tới đây, bên cạnh việc trình Chính phủ phê duyệt và ban hành Quy chế quản lý mua sắm hàng hóa thực hiện dự án đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước, Bộ sẽ tiếp tục ban hành Quyết định bổ sung các hàng hóa trong nước đã sản xuất được vào Danh mục máy móc, thiết bị, vật tư, nguyên liệu trong nước sản xuất được.
Bên cạnh đó, Bộ đề xuất Bộ Tài chính nghiên cứu chính sách hỗ trợ đối với doanh nghiệp sản xuất máy móc thiết bị trong nước, đặc biệt là chính sách, biện pháp thúc đẩy ngành cơ khí phát triển để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong các dự án đầu tư./.
Theo Dẫn theo Ven.vn
