Quốc hội châu Âu: TTIP không cho phép các công ty kiện các nước EU về luật môi trường

EU-flag4

Ủy ban EU kêu gọi các nước châu Âu giữ lại quyền bảo vệ môi trường được miễn trừ trong các cuộc đàm phán thỏa thuận thương mại tự do EU-Mỹ.

Một thỏa thuận thương mại tự do lớn không nên cho phép các công ty Mỹ kiện các quốc gia châu Âu khi các quốc gia này thực thi pháp luật về môi trường mà làm tổn hại lợi nhuận của các công ty Mỹ, các các nghị sỹ Quốc hội châu Âu cho biết vào ngày 10 tháng 3.

Hiệp định Đối tác Thương mại và Đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) hiện đang trong quá trình đàm phán giữa EU và Mỹ, có thể có một cơ chế giải quyết tranh chấp được gọi là Nhà đầu tư- Nhà nước (Investor-state dispute settlement-ISDS). Cơ chế này cho phép các nhà đầu tư hay các công ty khởi kiện các quốc gia khi họ ban hành các bộ luật, quy định mà dẫn đến hạn chế hoạt động kinh doanh của mình.

Một báo cáo của Ủy ban Đánh giá Môi trường Quốc hội Anh (EAC) cho biết: "các quốc gia EU cần phải giữ lại"quyền điều tiết', nếu các điều khoản của TTIP coi trọng các công cụ tự vệ thì quyền “điều tiết” của chúng ta sẽ vô nghĩa một khi khách hàng tiềm năng của cơ chế ISDS tiến hành kiện tụng sẽ tạo ra hiệu ứng tiêu cực đến tương lai của hoạt động lập pháp"

Joan Walley, Chủ tịchỦy ban này nói rằng các hiệp định tự do thương mại khi ký kết phải bao gồm một sự đảm bảo chắc chắn rằng các quốc gia có thể bảo vệ môi trường không bị kiện tụng hay trừng phạt.

"Bất kỳ điều khoản giải quyết tranh chấp nào cũng phải quy định một cách rõ ràng làkhông cho phép các công ty Mỹ có cơ hội kiện chúng tôi khi chúng tôi xem xét để đưa ra các biện pháp bảo vệ sức khỏe môi trường hoặc cộng đồng cần thiết" Walley, đại diện cử tri Stoke-on-Trent-North của Đảng Lao động nói.

Tuy nhiên, một phát ngôn viên của Bộ Nghề nghiệp, Đổi mới và Kỹ năng (BIS) nói với Ủy ban rằng những lo sợ này là vô căn cứ: "Chúng tôi biết rằng các hiệp định đầu tư song phương có vẻ như sẽ không tạo hiệu ứng làm nguội lạnh pháp luật trên toàn châu Âu"

Trái ngược với quan điểm trên, Tiến sĩ Gabriel Siles-Brugge thuộc trường Đại học Manchester, người làm chứng cho EAC, nói với Guardian rằng "Tôi nghĩ rằng thật khó để có chứng cứ cụ thể về vấn đề này vì đơn giản những gì bạn đang tìm kiếm lại là bằng chứng từ một chính phủ hoặc một cơ quan, những người không tham gia đưa ra quyết định. Ngay cả khi không có bất kỳ thách thức nào, thì việc tạo ra các cơ chế giống như trong hiệp ước với Mỹ sẽ trao thuận lợi cho các công ty thách thức bạn trong khi bạn không thu được gì đáng kể. Quyền của các nhà đầu tư hiện đã được bảo vệ rất tốt".

Một báo cáo của LSE gửi cho BIS năm 2013 thấy rằng việc đe dọa bị kiện đặt ra một mối nguy hiểm thực sự đối với quá trình quản lý của Vương quốc Anh. Báo cáo cho thấy rằng một hiệp ước EU-Mỹ mà có ISDS "có thể có ít hoặc không có lợi ích gì cho Vương quốc Anh, trong khi lại mất mát lớn về chi phí kinh tế và chính trị".

Những bằng chứng thuyết phục về một hiệu ứng tiêu cực là rất khó tìm, nhưng điều rõ ràng rằng các công ty nước ngoài sẵn sàng sử dụng các điều khoản ISDS để kiện quốc gia khác.

Một ví dụ điển hình, năm 2011, tập đoàn sản xuất thuốc lá Phillip Morris đã trắng trợn đứng đơn kiện chính phủ Australia, dựa vào cơ chế ISDS trong thỏa thuận thương mại tự do với Hồng Kông, về luật đóng gói thuốc lá. Vụ việc đang được tiếp tục.

Với rủi ro này, EAC cho biết "sự thuyết phục để có ISDS trong TTIP vẫn chưa rõ ràng".

Báo cáo cũng cho thấy rằng bất kỳ nỗ lực nào để gắn kết với việc bảo vệ môi trường của EU đối với Mỹ, thường được xem là yếu hơn, đều là cuộc đua một mất một còn và bảo vệ môi trường luôn là kẻ thua cuộc.

Các nghị sĩ cũng lưu ý rằng sự thiếu minh bạch xung quanh các cuộc đàm phán, vốn đang được tiến hành trong bí mật, đã khiến không thể theo dõi được những rủi ro về môi trường đã được đưa vào xem xét hay chưa.

"Trọng tâm trong TTIP là nhằm thúc đẩy thương mại xuyên Đại Tây Dương, nhưng điều đó không có nghĩa là không tính đến những khó khăn của việc bảo vệ sức khỏe và môi trường công đồng," Walley nói.

Một phát ngôn viên của chính phủ cho biết: "Chính phủ Anh và Ủy ban châu Âu đều nhận thức rõ là các tiêu chuẩn môi trường và an toàn thực phẩm của EU đều không được đưa ra để đàm phán. 'Nguyên tắc phòng ngừa' đã được nhấn mạnh trong báo cáo của Ủy ban này về mặt pháp lý được quy định trong Hiệp ước Lisbon và TTIP cũng sẽ không thay đổi điều đó.

"Chúng tôi đồng ý với ủy ban rằng chúng ta phải giữ lại “quyền điều tiết”, và các trưởng đoàn đàm phán EU đã nói rõ sẽ không có thỏa hiệp về vấn đề này."

Theo The Guardian - PT

Từ khóa: Quốc hội châu Âu, TTIP, không cho phép, công ty, kiện, các nước EU, luật môi trường