Các nhà lãnh đạo EU tạm gác bất đồng để giải quyết khủng hoảng

eu 1

Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) ở Brúcxen, Bỉ, trong hai ngày 18-19/10 kết thúc tương đối "có hậu" khi các nhà lãnh đạo châu Âu đạt được sự đồng thuận trong việc hình thành Liên minh Ngân hàng với tên gọi Cơ chế giám sát chung (SSM). Theo đó, để đưa Khu vực đồng euro (Eurozone) thoát khỏi khủng hoảng nợ kéo dài ba năm qua, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ đảm nhiệm việc giám sát 6.000 ngân hàng của Eurozone trong năm 2013, một "chìa khóa" quan trọng để Cơ chế Bình ổn châu Âu (ESM) "mở két" bơm vốn trực tiếp cho ngân hàng của những nước nợ nần chồng chất, qua đó không làm tăng nợ của những quốc gia này.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Herman Van Rompuy cho hay các nhà lãnh đạo 27 nước EU tán thành việc đạt được một khung pháp lý vào cuối năm nay để trao trọng trách giám sát các ngân hàng ở Eurozone cho ECB vào đầu năm 2013. ECB sẽ từng bước giám sát toàn bộ 6.000 ngân hàng ở khu vực này trong năm 2013, mặc dù công tác giám sát hàng ngày phần lớn do các cơ quan giám sát quốc gia thực hiện. Theo Thủ tướng Đức Angela Merkel, cơ quan giám sát ngân hàng Eurozone sẽ có khoảng 400 nhân viên, chính vì thế nó cần có thời gian để đạt được “khung pháp lý vững chắc”.

Tuy nhiên, việc các nước ngoài Eurozone sẽ có tiếng nói như thế nào tại ECB - một trong những vấn đề hóc búa nhất tại Hội nghị lần này - vẫn bị gác qua một bên. Và vấn đề này vẫn cần phải được giải quyết vào cuối năm nay cùng một loạt rào cản pháp lý khác.

Trong hai ngày làm việc, các nhà lãnh đạo EU cũng đã tiến hành rà soát lại quá trình thực hiện Hiệp ước Tăng trưởng và Việc làm, trong đó đi tới nhất trí rằng cần phải hành động nhanh chóng, cương quyết để đảm bảo Hiệp ước này được thực thi đầy đủ. Các nhà lãnh đạo cũng ra một tuyên bố hoan nghênh những tiến bộ Hy Lạp đã đạt được trong thỏa thuận với các chủ nợ cũng như trong việc đưa gói cứu trợ về đúng quỹ đạo.

Phát biểu tại cuộc họp báo sau hội nghị, Tổng thống Pháp Francois Hollande cho hay các nhà lãnh đạo EU không thảo luận vấn đề hỗ trợ tài chính cho Tây Ban Nha. Ông nhấn mạnh: "Những gì tồi tệ nhất đã ở phía sau chúng ta… Nếu Hội nghị thượng đỉnh EU tháng 12/2012 khẳng định được quyết định của chúng ta, nếu Hy Lạp tìm được giải pháp dài hơi, nếu Tây Ban Nha khôi phục được cơ chế hỗ trợ tài chính, chúng ta sẽ giải quyết được những gì đã đè nặng lên thị trường và lòng tin vào Eurozone".

Pháp và Đức tạm gác bất đồng

Gọi đây là kết thúc tương đối có hậu bởi sau 11 giờ thảo luận, hai nền kinh tế đầu tàu của châu Âu là Đức và Pháp đã đồng ý gác lại mâu thuẫn khá gay gắt trước đó trong việc xác định đâu là giải pháp tốt nhất để chấm dứt cuộc khủng hoảng nợ dai dẳng ở châu Âu. Trong ngày họp đầu tiên, Tổng thống Pháp Francois Hollande đã hô hào phải hành động nhanh trong việc thành lập liên minh ngân hàng, trong khi Thủ tướng Đức Angela Merkel vẫn khăng khăng không cần vội trong vấn đề này.

Trong bối cảnh bất ổn kinh tế và xã hội đang nổi lên ở Tây Ban Nha và Hy Lạp, Hội nghị đã đạt được "tiến bộ đáng kể" về gói các biện pháp kích thích tăng trưởng của EU trị giá 120 tỷ euro (155 tỷ USD) nhằm đưa khu vực thoát khỏi suy thoái, sau khi các nhà nhà lãnh đạo EU nhất trí thông qua gói kích thích tăng trưởng này tại Hội nghị thượng đỉnh EU hồi tháng 6/2012. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng thỏa thuận thành lập SSM dường quá muộn đối với các ngân hàng Tây Ban Nha khi mà họ đang rất cần khoản vay khoảng 40 tỷ euro. Đây là khoản tiền mà Mađrít lâu nay mong ngóng nhằm tránh làm tăng gánh nợ công cũng như tránh gây sức ép mới lên các thị trường tiền tệ.

Nhưng SSM chưa thể có hiệu lực đầy đủ vào năm 2013

Tuy những bất đồng được tạm gác lại, nhưng Thủ tướng Angela Merkel lại dựng lên những rào cản mới đối với nỗ lực bơm vốn trực tiếp qua ESM cho những ngân hàng "ốm yếu" của Tây Ban Nha trong năm tới. Phát biểu trước báo giới, bà Merkel nói rằng kế hoạch này sẽ không có hiệu lực "hồi tố" mà sẽ "chỉ có hiệu lực trong tương lai".
Bà Merkel nêu rõ ESM sẽ không thể tiếp nhận các khoản nợ từ các nước thành viên, như Tây Ban Nha chẳng hạn, đối với các khoản cứu trợ ngân hàng trước đây. Đồng thời, bà đưa ra thêm các điều kiện mà một số nhà ngoại giao cho là nhằm đảm bảo sẽ không có đợt bơm vốn nào được tiến hành trước cuộc bầu của Đức vào tháng 9 sang năm. Hơn nữa, việc cơ quan giám sát ngân hàng Eurozone đi vào vận hành đầy đủ cũng cần nhiều thời gian. Hà Lan và Phần Lan cũng chia sẻ quan điểm trên với Đức.

Thêm nữa, Đức vẫn bất đồng trong vấn đề đảm bảo tiền gửi chung mà Quỹ Tiền tệ Quốc tế và nhiều nhà kinh tế coi đây là thành tố chủ chốt trong liên minh ngân hàng. Bởi đối với Béclin, việc để cho “người ngoài” giám sát tài khoản tiền gửi là một vấn đề khá nhạy cảm về mặt chính trị.

Tây Ban Nha chưa phát tín hiệu xin cứu trợ

Mặc dù đã được Hội nghị thượng đỉnh EU hồi tháng 6/2012 nhất trí cung cấp khoản hỗ trợ tài chính lên tới 100 tỷ euro (128 tỷ USD) để "cứu" các ngân hàng “xứ sở bò tót” đang ngập trong nợ nần sau khi thị trường bất động sản sụp đổ năm 2008, nhưng tại hội nghị lần này Thủ tướng Tây Ban Nha, Mariano Rajoy, vẫn chưa chính thức đề nghị xin cứu trợ.

Thủ tướng Rajoy nhấn mạnh tái cấp vốn trực tiếp không phải là vấn đề “khẩn cấp” đối với Tây Ban Nha vào lúc này. Ông cũng không đưa ra dấu hiệu nào cho thấy khi nào điều này sẽ tới, nhưng các quan chức Eurozone cho rằng cuộc họp các bộ trưởng tài chính ngày 12/11 tới là có thể là thời hạn tiếp theo để Tây Ban Nha đi tới quyết định xin cứu trợ và Hy Lạp tiếp tục cầu viện sự hỗ trợ tài chính.

Giới phân tích nhận định EU sẽ còn nhiều quyết định khó khăn phải đưa ra tại hai hội nghị thượng đỉnh quan trọng sắp tới trước khi đón mùa Giáng Sinh. Tiếp tục giữ quan điểm hoài nghi về tính thực tế của các kế hoạch của EU, Thủ tướng Anh David Cameron dọa sẽ phủ quyết ngân sách EU giai đoạn 2014-20 trị giá hàng nghìn tỷ euro tại Hội nghị thượng đỉnh EU về vấn đề ngân sách diễn ra trong hai ngày 22-23/11 tới và thậm chí quay lưng cả với lễ trao Giải Nôben Hòa bình dành cho EU ở Ôxlô vào tháng 12/2012. Nếu những nước nằm ngoài Eurozone như Anh dùng quyền phủ quyết, việc thông qua ngân sách của EU giai đoạn 2014-20 - do Ủy ban châu Âu đề xuất - chắc chắn sẽ gặp không ít trở ngại.

Như Mai (Tổng hợp)/ TTXVN

Từ khóa: nhà lãnh đạo, EU, bất đồng, giải quyết, khủng hoảng