Hai nguyên nhân chính Trung Quốc chưa chính thức nộp đơn gia nhập TPP

China7

Thứ nhất là sự ổn định trong nước. Trung Quốc có thể được hưởng lợi từ tự do hóa hơn nữa trong sản xuất và dịch vụ, bảo hộ bằng tiêu chuẩn cao và khuyến khích đầu tư, thậm chí từ luật chống tham nhũng sẽ cứng rắn hơn, và tất cả những lợi ích này đều phù hợp với chương trình cải cách của các nhà lãnh đạo Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc lo ngại về khó khăn kinh tế trước mắt có thể xảy ra nhanh chóng và việc thực thi các quy định mới của TPP có thể gây ra bất ổn xã hội hoặc thậm chí là bất ổn chính trị.

Thứ hai là một số tiêu chuẩn cao của TPP có thể không phải tiêu chuẩn có lợi và tốt cho Trung Quốc. Quy định trong chương về quyền sở hữu trí tuệ TPP là một ví dụ. Như một số nhóm lợi ích đã chỉ ra, chương về quyền sở hữu trí tuệ là chương "rất có giá trị cho lợi ích của ngành công nghiệp lớn" của các nước phát triển và có "tác động tiêu cực đến sự phát triển" của Trung Quốc.

Nhiều nhà bình luận cho rằng, để đối phó với TPP, Trung Quốc đã chủ động xây dựng các khối thương mại đối trọng của mình như quan hệ đối tác kinh tế toàn diện khu vực, RCEP, và Khu vực Mậu dịch tự do châu Á Thái Bình Dương, FTAAP.

Những nhận xét này trên thực tế có thể không thực sự chính xác. RCEP không phải là sáng kiến của Trung Quốc. Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đã đưa ra sáng kiến này trong hội nghị thượng đỉnh của khối năm 2012 tại Campuchia. RCEP bao gồm 10 nước thành viên ASEAN cộng với 6 quốc gia mà ASEAN có FTA: Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand. Các thành viên nhất trí rằng ASEAN, không phải Trung Quốc hay bất kỳ thành viên ngoài ASEAN khác, là người dẫn dắt các cuộc đàm phán.

FTAAP cũng không phải là một sáng kiến mới của Trung Quốc. Với vai trò là chủ nhà của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á Thái Bình Dương tại hội nghị thượng đỉnh năm 2014, Trung Quốc có nhiệm vụ tích cực thúc đẩy việc hiện thực hóa FTAAP. Các nhà lãnh đạo APEC đã nhất trí xem xét viễn cảnh về một FTAAP từ năm 2006. Cuộc họp cấp bộ trưởng gần đây vào tháng 5 năm 2014, tất cả 21 thành viên APEC, trong đó có Mỹ và Trung Quốc, đồng ý thành lập một nhóm làm việc để thảo luận về cách thúc đẩy FTAAP.

Trung Quốc sẽ không phản ứng bằng cách thiết lập các FTA cạnh tranh với Mỹ, chủ yếu là vì Trung Quốc không chỉ nhìn thấy những thách thức mà còn thấy các cơ hội mà TPP có thể mang lại, chẳng hạn như một cơ hội để Trung Quốc học hỏi các tiêu chuẩn cao của các nước đang phát triển. Trung Quốc đặt mục tiêu trở thành một nước phát triển vào giữa thế kỷ 21. Để theo đuổi mục tiêu này, Trung Quốc đã thành lập Khu thương mại tự do Thượng Hải vào năm 2013 với sự ủng hộ của Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường. Khu vực thương mại tự to này nhằm mục đích áp dụng các tiêu chuẩn và quy tắc quốc tế tương tự như của TPP, và để thực hiện đơn phương tự do hóa và cải cách độc lập. Mặt khác, Trung Quốc hạn chế tự do hóa sâu hơn và tiêu chuẩn cao hơn cho các khu vực còn lại, tạo một cuộc thí điểm như vậy, Trung Quốc có thể kiểm soát được các tác động mà không làm gián đoạn kinh tế và xã hội ở quy mô lớn. Và điều này cũng giúp Trung Quốc rút ra được các bài học để chuẩn bị tham gia TPP trong tương lai.

Các nước tham gia đàm phán TPP, sẽ có những cân nhắc khác nhau về địa chính trị, kinh tế, thương mại. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán TPP đang tồn tại hai vấn đề nghiêm trọng. Thứ nhất, chúng làm mất đi nguồn lực chính trị và tài chính đáng lẽ sử dụng trong vòng đàm phán Doha. Thứ hai, chúng không giải quyết được các vấn đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng cho sự bền vững của nền kinh tế toàn cầu, chẳng hạn như hỗ trợ xuất khẩu và trợ cấp nông nghiệp trong nước, trợ cấp thủy sản và các quy định chống bán phá giá.

Vì vậy, Trung Quốc, Mỹ và các nền kinh tế lớn khác nên làm nhiều hơn để TPP ăn khớp với WTO. Một thỏa thuận đa phương là khuôn khổ pháp lý hiệu quả nhất để đảm bảo thương mại không phân biệt đối xử cho tất cả, đặc biệt là cho các nhóm quốc gia nghèo và nhỏ nhất. Nó cơ bản là rất cần thiết để thúc đẩy toàn cầu hóa, mà không bần cùng hóa làm phát sinh khủng bố và tội phạm.

Gói Bali mà các thành viên WTO đã nhất trí trong tháng 12 năm 2013 như là chất bôi trơn cho các cuộc đàm phán đa phương. Tại Bali, các thành viên cũng hứa hẹn sẽ thực hiện một chương trình làm việc sau Bali vào cuối năm 2014 với mục tiêu kết thúc Vòng đàm phán Doha.

Thời điểm đã đến, khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Obama gặp nhau tại Hội nghị thượng đỉnh APEC ở Bắc Kinh vào tháng 11 tới, hoặc thậm chí trước đó, họ không nên chỉ tập trung vào TPP hay FTAAP, thay vào đó, họ cần phải thể hiện vai trò lãnh đạo của các quốc gia lớn, tham gia và cam kết thúc đẩy Vòng đàm phán Doha.

Theo http://yaleglobal.yale.edu/ - PT

Từ khóa: nguyên nhân, Trung Quốc, chính thức, nộp đơn, gia nhập, TPP, hiệp định