Sự nguy hiểm của “FTA thế hệ mới” đối với các nước đang phát triển

Các hành động, phát biểu của Thứ trưởng thương mại Philippines, Adrian Cristobal, Jr trong thời gian gần đây đã chứng tỏ sự quan tâm của chính phủ trong việc "phát hiện ra FTA song phương " sau "các cuộc tham vấn thông thường và nghiên cứu tác động."

Cristobal đề cập đặc biệt đến hai cuộc đàm phán FTA lớn có khả năng xảy ra liên quan đến các nước thuộc Liên minh châu Âu, một là của các nước trong Liên minh châu Âu, và hai là của Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA), bao gồm EU và Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ.

XNK

Các động thái phát triển của các FTA giữa EU-ASEAN cũng đã được theo dõi và giám sát từ năm 2007, khi đó Liên minh châu Âu coi đó như là một phần của chiến lược "quan hệ đối tác mới với châu Á". Theo đó EU bắt đầu phát động các cuộc đàm phán thương mại đồng thời với Hàn Quốc, Ấn Độ và ASEAN. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán FTA khu vực với ASEAN đã đổ vỡ vào năm 2009, điều này đã buộc EU phải có những giải pháp thay thế để tiếp tục chiến lược thương mại của mình đó là EU sẽ ký FTA riêng rẽ với từng quốc gia ASEAN thay vì FTA chung với cả khối.

Điều quan trọng là bản chất thực sự của các FTA và ảnh hưởng nguy hiểm của nó đến công ăn việc làm và đời sống, sức khỏe của người dân và khả năng tiếp cận với thuốc chữa bệnh, cũng như các vấn đề rộng lớn hơn của chính sách tổng thể.

Trong khi đề xuất thỏa thuận với Philippines như Thứ trưởng Cristobal báo cáo, bao gồm các các điều khoản xác định phạm vi giữa các bên, giả định các điều khoản này sẽ được sao chép tương tự như các FTA của EU. Điều này có nghĩa là nó sẽ giống như thỏa thuận hiện có với Hàn Quốc, Singapore và gần đây nhất Canada. Và các thỏa thuận này vẫn đang trong tiến trình đàm phán, và cũng giống như thỏa thuận đại khu vực được gọi là thương mại xuyên Đại Tây Dương và Hiệp định đầu tư đối tác (TTIP) giữa hai cường quốc thương mại lớn: Hoa Kỳ và EU.

Các thỏa thuận này được gọi là " FTA thế hệ mới ", và đây là điều nguy hiểm đối với Philippines cũng như các quốc gia đang phát triển: các điều khoản của loại thỏa thuận này sẽ vượt xa các cam kết cắt giảm thuế quan đối với hàng hóa và dịch vụ, và nó cũng xa hơn các cam kết đã được đưa ra theo Tổ chức Thương mại Thế giới về quyền sở hữu trí tuệ theo Hiệp định TRIPS. Các thỏa thuận này thậm chí còn yêu cầu đảm bảo quyền của các tập đoàn được phép kiện chính phủ về chính sách công khi các tập đoàn này nhận định các chính sách này gây phương hại đến lợi nhuận của họ.

Một trong những yếu tố gây tranh cãi nhất của các thỏa thuận này là Chương về đầu tư, trong đó có cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước (ISDS), theo đó cho phép các công ty kiện chính phủ và đòi bồi thường hàng triệu đô la ra trước các tòa án đầu tư quốc tế như Trung tâm giải quyết các tranh chấp đầu tư (ICSID) Quốc tế của Ngân hàng Thế giới và Ủy ban Liên hợp quốc về Luật Thương mại quốc tế (UNCITRAL).

Một vấn đề nghiêm trọng khác đó là các tác động của FTA về y tế công cộng và tiếp cận với thuốc có thể dễ dàng bị bỏ ra ngoài. Một đặc điểm khác biệt của "FTA thế hệ mới" mà chúng tôi nghĩ là cũng có trong các hiệp định FTA của EU là sự bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (IPR) một cách cứng nhắc. Các điều khoản của thỏa thuận này sẽ phá hoại Luật Thuốc giá rẻ và trì hoãn đưa ra các loại thuốc cứu mạng có chi phí hợp lý. Chúng ta nên theo đuổi mục tiêu bảo vệ cho người dân, đặc biệt là người dân nghèo và có nhiều thiệt thòi, thay vì bảo vệ các công ty và lợi nhuận của họ.

Đây chỉ là một số trong những mối quan tâm cần được đưa ra trong quá trình tư vấn và đánh giá tác động mà Thứ trưởng Cristobal muốn nói đến. Chúng tôi hy vọng rằng các cơ quan chính phủ sẽ đánh giá trung thực và minh bạch về chính sách của đất nước trước làn sóng thương mại tự do và các hiệp định đầu tư.

Theo uschamber.com - PT

Từ khóa: nguy hiểm, FTA, thế hệ mới, đang phát triển, Philippines