Chính sách nông nghiệp của Mỹ và EU: Liệu có thể định hình cho an ninh lương thực toàn cầu trong thế kỷ 21?

Việc thông qua gần đây của Chính sách nông nghiệp châu Âu (CAP) và Đạo luật nông nghiệp Mỹ cho thấy EU và Mỹ đang có 2 hướng đi khác nhau trong chính sách hỗ trợ nông dân. Tuy nhiên, điểm chung là cả 2 chính sách này đều chi cho trợ cấp nông nghiệp rất lớn. Ảnh hưởng của 2 đạo luật này này đến hoạt động sản xuất, chi tiêu công của Mỹ và EU cũng như tác động của nó đến việc giải quyết các thách thức an ninh lương thực toàn cầu trong thế kỷ thứ 21 là mục tiêu của bài viết này.

Tại một hội thảo gần đây với chủ đề: Chính sách nông nghiệp châu Âu 2013 và Đạo luật nông nghiệp Mỹ 2014: chính sách nông nghiệp thế kỷ 21, nhiều chuyên gia đã đưa ra nhận định về chính sách nông nghiệp của EU và Mỹ. Ông Jean Christophe thuộc Bộ Nông nghiệp Pháp cho biết, chính sách nông nghiệp mới của EU không có nhiều thay đổi so với trước, theo đó các khoản trợ cấp thanh toán trực tiếp cho nông dân tương đương 95% tổng chi phí thực hiện CAP, chiếm gần 40% tổng ngân sách của EU. Trừ một vài ngoại lệ khi chi trả đối với hàng hóa “xanh”, hiện đang chiếm 30% chi phí hỗ trợ của EU nhằm chống lại sự sụt giảm nghiêm trọng của đa dạng sinh học thì hầu hết các khoản trợ cấp nông nghiệp đều ở dưới dạng thanh toán trực tiếp cho nông dân, không liên hệ đến mùa vụ cụ thể hay phương thức quản lý đất đai.

Trong khi đó, đạo luật nông nghiệp của Mỹ thể hiện một sự chuyển hướng khi chính sách mới sẽ hỗ trợ cao hơn cho nông dân khi giá hoặc thu nhập từ nông trại ở mức thấp. Luật nông nghiệp Mỹ 2014 ước tính giảm khoảng 5 tỷ USD trợ cấp trực tiếp hàng năm cho nông dân Mỹ và đa phần số tiền này sẽ được chuyển sang để tài trợ cho các chương trình mới nhằm bảo vệ thu nhập cho nông dân khi bị mất mùa, bị giảm doanh thu hoặc giá hàng hóa ở mức thấp. Kết quả là vấn đề “an toàn nông trại” lại nổi lên và có vẻ như còn phức tạp hơn so với việc trợ cấp. Ví dụ, nếu giá ngũ cốc tiếp tục duy trì ở mức thấp thì năm 2014 sẽ là một năm Mỹ phải tốn nhiều chi phí hơn. Lý do là, với mức giá thấp sẽ đi kèm các khoản hỗ trợ rất cao và có thể vượt giới hạn mà WTO quy định. Việc Mỹ chuyển sang hỗ trợ nông dân trên cơ sở giá nông sản thấp hoặc doanh thu giảm sẽ làm cho các cuộc đàm phán thương mại trên toàn cầu trở nên khó khăn hơn.

nong-nghiep-my

Ông Shahid Rashid, chuyên gia cao cấp của Viện Nghiên cứu chính sách nông nghiệp thế giới (IFPRI) đưa ra quan điểm của các nước đang phát triển về chính sách nông nghiệp của Mỹ và EU. Ông giải thích nhiều nhà nghiên cứu, nhà chính sách thấy rằng tổng chi tiêu cho nông dân của EU trong CAP vẫn như chính sách trước đây – đây quả là tin xấu cho nông dân ở các nước đang phát triển muốn cạnh tranh công bằng. Trong khi đó, chương trình hỗ trợ hàng hóa và bảo hiểm theo Đạo luật nông trại mới của Mỹ sẽ bảo vệ nông dân Mỹ với mức chi phí tương tự như chương trình trợ cấp nông nghiệp trước đó. Ngoài ra, ông Rashid cũng cho rằng, các chương trình hỗ trợ này đưa ra một mô thức rất tệ cho các nước đang phát triển vì nó biến trợ cấp trở thành một giải pháp phù hợp cho tất cả các quốc gia.

Ông Vince Smith, Đại học Montana phê bình chính sách nông nghiệp Mỹ và lưu ý rằng mức trợ cấp cao như thế sẽ chủ yếu rơi vào nhóm nông dân giàu có và sẽ tác động đến khả năng thương lượng quốc tế của Mỹ. Ông cũng đặt ra câu hỏi liệu bảo hiểm mùa vụ có phải là giải pháp hiệu quả nhất để sử dụng quỹ trợ cấp nông nghiệp. Theo ông những chương trình như thế này cũng không phải là cách phù hợp đối với các nước đang phát triển.

Ông Shenggen Fan, Tổng giám đốc IFPRI đưa ra một so sánh mở: Nông dân tại châu Âu nhận được khoản 40 tỷ Euro trợ cấp hàng năm, tương tự nông dân Mỹ nhận được khoản 30 tỷ USD. Trong khi đó, tổng cam kết của nhóm nước G8 cho chương trình an ninh lương trực tại các nước đang phát triển hiện đang là 23 tỷ USD trong suốt thời gian diễn ra chương trình; các nhà tài trợ khác cam kết ủng hộ 4,3 tỷ USD cho chương trình an ninh dinh dưỡng đến năm 2020. Ông Fan đề nghị cộng đồng thế giới suy nghĩ về những con số tương đối này và chi phí cơ hội của việc đầu tư nguồn lực theo cách thức hiện nay, ông nói: “Nếu chúng ta cam kết giải quyết nạn đói và suy dinh dưỡng, chúng ta cần phân bổ lại các nguồn lực theo hướng giúp đỡ nhiều hơn cho những người đang ở trong tình trạng đói nghèo”.

Theo http://www.foodsecurityportal.org/ - PC

Từ khóa: Chính sách nông nghiệp, Mỹ và EU,định hình, an ninh lương thực, toàn cầu,thế kỷ 21