Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ 19 của Liên minh châu Âu (EU) tại Brussels (Bỉ) cuối tuần trước đạt được kết quả rất quan trọng: thông qua Hiệp ước tăng trưởng mới sau khi Đức có những nhượng bộ đáng kể đối với Tây Ban Nha và Italia trong các vấn đề trái phiếu và giám sát ngân hàng. Madrid và Rome thì hoan hỉ trước thành công mà họ đạt được tại hội nghị, nhưng nhiều nhà quan sát đã tỏ ra hoài nghi về hiệu quả của bản hiệp ước, vốn được kỳ vọng giúp vực dậy nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn của châu lục này.

Khi hiệp ước trở thành “con tin”
Hội nghị EU lần này diễn ra trong bối cảnh các nhà lãnh đạo châu Âu đã có những bất đồng sâu sắc về cách thức đưa châu lục này ra khỏi cuộc khủng hoảng nợ công và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tổng thống Pháp François Hollande, người mới nhậm chức hồi tháng 5/2012, muốn nới lỏng các biện pháp khắc khổ mà EU đang thực hiện để thúc đẩy tăng trưởng. Chủ trương này của ông Hollande nhận được sự hưởng ứng từ các nhà lãnh đạo Italia và Tây Ban Nha, những nước đang tìm mọi cách để cứu các ngân hàng yếu kém của mình. Trong khi đó, Thủ tướng Đức Angela Merkel lại khăng khăng yêu cầu các nước đang ngập trong đống nợ công ở châu lục này phải tiếp tục các biện pháp “thắt lưng, buộc bụng”.

Để gây sức ép buộc Đức phải thay đổi quan điểm, ngay trong ngày đầu của hội nghị, Madrid và Rome đã cảnh báo rằng họ sẽ không ký vào Hiệp ước Tăng trưởng và Việc làm của EU nếu không nhận được sự hỗ trợ ngay lập tức để giảm chi phí vay mượn, hiện đã lên đến mức nguy hiểm (hơn 7%). Thủ tướng Italia Mario Monti tỏ ra rất kiên quyết khi khẳng định ông không thể trở về nước mà không nhận được một điều gì đó có thể coi là "phần thưởng", trong khi người đồng cấp Mariano Rajoy của Tây Ban Nha nhấn mạnh “vào lúc này, chi phí vay mượn tại Tây Ban Nha là quá đắt và tôi tin rằng EU hẳn phải nhận thấy được điều này”.
Những bất đồng giữa các nền kinh tế lớn trong EU đã khiến các phiên họp phải kéo dài căng thẳng. Tuy nhiên, cuối cùng các nhà lãnh đạo EU đã thông qua hiệp ước tăng trưởng mới cho Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) sau khi Đức có một số nhượng bộ, trong đó có việc cho phép Cơ chế Bình ổn châu Âu (ESM) bơm tiền trực tiếp cho các ngân hàng đang gặp khó khăn ở trong khu vực. Nhiều người coi đây là một động thái cương quyết của các nhà lãnh đạo EU để phá vỡ “cái vòng luẩn quẩn giữa các ngân hàng và vấn đề nợ công”.

Phát biểu với báo giới sau khi kết thúc hội nghị, Thủ tướng Rajoy khẳng định: “Đây là thắng lợi đối với đồng euro. Chúng ta đã có các cuộc thảo luận nghiêm túc và tất cả các nước trong khu vực đều nhất trí rằng đồng euro cần tiếp tục tồn tại”.

“Bình mới, rượu cũ”
Hiệp ước Tăng trưởng và Việc làm của EU do Tổng thống Pháp khởi xướng trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp bình quân ở khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) đã lên tới hai con số và nền kinh tế lục địa già đang đứng bên bờ vực suy thoái. Hiệp ước này gồm ba thành tố chủ yếu là các quỹ hạ tầng, Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) và trái phiếu dự án. Các mục tiêu cơ bản của hiệp ước là: Củng cố nền tài chính của các nước trong khối; Khôi phục hoạt động cung cấp tín dụng cho nền kinh tế; Thúc đẩy tăng trưởng và khả năng cạnh tranh; Giải quyết vấn đề thất nghiệp và các hậu quả xã hội của nó; Hiện đại hóa quản lý hành chính công.

Trong hiệp ước này, EU đã đưa ra hàng loạt biện pháp khẩn cấp để thúc đẩy tăng trưởng, trong đó đáng chú ý có việc huy động 120 tỷ euro, tương đương khoảng 1% tổng thu nhập quốc dân (GNI) của EU, để tài trợ cho các biện pháp khẩn cấp nhằm thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm mới. Tuy nhiên, ông Yannis Emmanoulidis, chuyên gia kinh tế của Viện Bruegel có trụ sở ở Brussels, cho biết “có những khoản tiền trong gói biện pháp này là những khoản tiền cũ. Số tiền mới có sẵn để thực hiện các biện pháp tăng trưởng là tương đối ít”.

Trong 120 tỷ euro tài trợ cho gói biện pháp trên, EU sẽ sử dụng tới 55 tỷ euro từ các quỹ hạ tầng đã được phân bổ cho các dự án của các nước trong EU trong giai đoạn 2007-2013 nhưng chưa dùng đến. Số tiền này thực sự không phải là nguồn vốn mới để phục vụ tăng trưởng và cho đến nay, nó vẫn chưa có trong tài khoản của Brussels. Ủy viên EU chuyên giám sát về ngân sách phát triển Johannes Hahn nói: “Sẽ là sai lầm khi nói rằng số tiền này đang có sẵn để sử dụng”.

Nguồn tài chính mới và có khả năng mang lại hiệu quả đich thực là số tiền 10 tỷ euro mà EU dự định bơm cho EIB để tăng vốn, qua đó giúp tăng năng lực tín dụng của định chế tài chính này thêm 60 tỷ euro. Các nhà lãnh đạo EU tin rằng việc tăng năng lực tín dụng của EIB thêm 60 tỷ euro sẽ giúp bổ sung thêm tới 180 tỷ euro vốn đầu tư trong khu vực này. Mặc dù vậy, người ta vẫn hoài nghi về việc liệu EIB có tìm được các dự án hiệu quả để rót vốn hay không trong lúc nhiều nền kinh tế ở lục địa già đang rơi vào tình trạng trì trệ và các ngân hàng ở đây đang siết chặt tín dụng. Trả lời phỏng vấn hãng tin DW hồi tháng 4/2012, Ủy viên Hahn cảnh báo “vấn đề không phải là không đủ tiền để thực hiện các dự án mà là không có đủ dự án để triển khai”.

Một nguồn vốn mới khác có thể sử dụng để tài trợ cho gói biện pháp trên là 4,5 tỷ euro trái phiếu mà các quốc gia trong EU dự định sẽ liên kết phát hành để tài trợ cho các dự án hạ tầng. Tuy nhiên, việc huy động số tiền lớn như vậy vào thời điểm hiện nay không dễ dàng gì. Bên cạnh đó, năm nay, EU cũng chỉ dự định phát hành khoảng 230 triệu euro trái phiếu loại này.

Bình luận về hiệp ước tăng trưởng mới của EU, ông Daniel Gros, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách châu Âu có trụ sở ở Brussels, cho rằng hiệp ước này “chỉ là rượu cũ trong những chiếc bình mới…". Ông nói: "Các chính trị gia chỉ muốn chứng tỏ rằng họ đang xem xét các nguyện vọng của cử tri một cách nghiêm túc mà thôi”./.

Thanh Tùng/TTXVN