WTO: Xu hướng bảo hộ mậu dịch không giảm

Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Pascal Lamy ngày 2/7 cảnh báo xu hướng bảo hộ mậu dịch không giảm trong 7 tháng qua mà đang tăng lên trong buôn bán quốc tế, nhất là hiện tượng chính trị hóa buôn bán xuất hiện ở nhiều nước với lời kêu gọi tăng cường bảo hộ mậu dịch đã gây căng thẳng trong buôn bán khu vực và quốc tế. Nhiều nước đã nâng hàng rào nhập khẩu để bảo vệ nền công nghiệp trong nước trước sự cạnh tranh quốc tế mà họ cho là không công bằng hoặc áp dụng các biện pháp thủ tục hành chính hoặc hải quan - việc làm chậm thông quan hàng hóa của các nước khác qua biên giới.

Trong Báo cáo về phát triển liên quan đến buôn bán, Tổng Giám đốc WTO cho rằng làn sóng mới nhất của các hạn chế buôn bán không chỉ nhằm chống lại tác động tạm thời của khủng hoảng kinh tế mà dường như còn tìm cách thúc đẩy phục hồi kinh tế thông qua chương trình dài hạn hơn như kế hoạch phát triển công nghiệp quốc gia, khuyến khích trợ cấp của chính phủ, ưu đãi về thuế. Trong khi các biện pháp hạn chế buôn bán cũ tiếp tục có hiệu lực, các biện pháp mới đã được áp dụng bổ sung. Từ tháng 10/2011, 182 biện pháp mới hạn chế buôn bán hoặc có thể làm biến dạng buôn bán đã được ghi nhận trong buôn bán quốc tế, tác động đến 0,9% tổng xuất khẩu toàn cầu. Các biện pháp mới này chủ yếu là các hành động điều chỉnh buôn bán, tăng thuế quan, áp dụng giấy phép nhập khẩu và kiểm soát hải quan trong khi ít áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu.

Tổng Giám đốc WTO nêu rõ rằng tác động của các biện pháp hạn chế buôn bán mới trong 7 tháng qua cùng với những biện pháp hạn chế buôn bán đã áp dụng trước đó đã trở thành vấn đề đáng lo ngại, đặc biệt trong bối cảnh tác động bất lợi của các biện pháp bảo hộ mậu dịch hoặc làm biến dạng buôn bán đã được áp dụng trước khủng hoảng kinh tế toàn cầu vẫn còn hiệu lực. Các biện pháp hạn chế buôn bán được các nước G20 - gồm các nền kinh tế phát triển và đang phát triển lớn nhất thế giới - áp dụng từ tháng 10/2008 đã tác động đến 3% buôn bán hàng hóa toàn cầu và 4% buôn bán của G20, tương đương với 450 tỷ USD. Con số này bằng cả giá trị buôn bán hàng hóa hàng năm của châu Phi. Cho đến nay, chỉ mới có 18% các hạn chế buôn bán của G20 được loại bỏ.

Tổng Giám đốc WTO nhấn mạnh trong bối cảnh tác động của khủng hoảng kinh tế thế giới vẫn lan rộng trên toàn cầu, nền kinh tế thế giới phục hồi chậm chạp và thất nghiệp vẫn cao. Buôn bán toàn cầu đã giảm mạnh năm 2011 trong đó buôn bán hàng hóa chỉ tăng 0,5%, giảm mạnh so với mức tăng 13,8% năm 2010. Trong khi nền kinh tế toàn cầu mất động lực, tăng trưởng buôn bán toàn cầu tiếp tục giảm xuống còn 3,7% trong năm 2012, dưới mức tăng trung bình hàng năm của 20 năm qua. Với ngân sách bị siết chặt, thất nghiệp cao, tăng trưởng kinh tế trì trệ, nhất là ở các nước phát triển, và triển vọng mở cửa thị trường đa phương trong thời gian sắp tới không sáng sủa, sức ép bảo hộ mậu dịch trong buôn bán quốc tế đang ngày càng lớn.

Trong bối cảnh này, trong khi cam kết WTO sẽ nỗ lực tăng cường sự minh bạch trong buôn bán quốc tế, Tổng Giám đốc WTO kêu gọi các chính phủ tăng gấp bội nỗ lực chống sức ép bảo hộ mậu dịch và thúc đẩy các biện pháp tích cực để giữ cho các thị trường luôn mở và tăng cường mở cửa buôn bán. Các chính phủ đang bị sức ép kinh tế đặc biệt lớn trong nước cần chống lại những xu hướng dân tộc cực đoan và buôn bán hướng nội. Một chính sách kiểu như vậy không giải quyết được vấn đề kinh tế trong nước mà còn có nguy cơ bị các bạn hàng buôn bán trả đũa.

Anh Tuấn/TTXVN