Liên minh châu Phi phát động ‘‘khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới’

Ngày mai (21/3) Lãnh đạo các nước châu Phi sẽ tụ họp tại Rwanda để phát động ‘khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới’ – theo nhận định của các nước này. Tuy nhiên, Nigeria đã quyết định rút lui, khiến hiệp định càng thêm thách thức.

Nếu được thiết lập, khu vực thương mại tự do châu lục châu Phi (CFTA) gồm 55 thành viên đến từ liên minh châu Phi sẽ có tổng giá trị GDP đạt 2.5 nghìn tỷ USD, trở thành một trong các dự án tối quan trọng của khu vực.

Tuy nhiên trong tuần này, ông Muhammadu Buhari, thủ tướng Nigeria - một trong những thị trường lớn nhất châu Phi, đã hủy kế hoạch tham dự buổi phát động Kigali và yêu cầu tham vấn thêm, sau khi giới chủ doanh nghiệp phản đối Nigeria tham gia hiệp định có số lượng thành viên đông nhất thế giới.

Ông Sola Afolabi – một tham vấn viên thương mại quốc tế ở Singapore nhận định “CFTA chỉ có lợi cho châu Phi về mặt danh nghĩa, còn khi đi vào thực thi, sẽ phát sinh rất nhiều rắc rối”.

Lãnh đạo của 27 nước được kỳ vọng sẽ tham dự cuộc họp Kigali, nhưng chưa rõ nước nào sẽ ký kết CFTA ngay.

Ủy viên thương mại và công nghiệp AU ông Albert M. Muchanga cho biết, các ngành công nghiệp đã phát triển và tầng lớp trung lưu là 2 nhóm đối tượng sẽ được hưởng lợi từ việc xóa bỏ thuế quan theo Hiệp định CFTA.

Hiện nay, giao dịch giữa các nước châu Phi với nhau chỉ chiếm khoảng 16% trong tổng kim ngạch thương mại. “Nếu hàng rào thuế quan và phi thuế quan được dỡ bỏ thì đến năm 2022, mức độ giao dịch nội khối của châu Phi sẽ tăng lên 60%, một con số rất có ý nghĩa”, ông Muchanga bày tỏ hi vọng với Hãng thông tấn AFP.

Ông nói thêm “và cuối cùng, chúng tôi cũng đang hi vọng tất cả các nước thành viên Liên minh châu Phi đều sẽ gia nhập Hiệp định”.

Với ngành công nghiệp và dịch vụ chưa phát triển, các nước châu Phi từ hàng thập kỷ qua đã phải đối mặt với tình trạng kinh tế bấp bênh, trồi sụt theo giá các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như dầu mỏ, ca-cao và vàng.

Trong mấy năm trở lại đây, các nước như Ethiopia và Ghana đã thử thoát khỏi vòng luẩn quẩn bằng cách xây dựng mới nhà máy và cơ sở hạ tầng phục vụ các ngành công nghiệp địa phương, nhằm đẩy mạnh tăng trưởng.

Ông Landry Signe, một chuyên gia hợp tác với Đại học Stanford Mỹ, cho rằng Hiệp định CFTA có thể giúp đỡ các ngành công nghiệp nói trên, đồng thời, mở ra cho các quốc gia châu Phi một vị thế hợp nhất để đàm phán các thỏa thuận thương mại với các nước lớn về sau. “Với CFTA, khu vực sản xuất sẽ được đa dạng hóa nhiều hơn, bởi vì thị trường lúc này không chỉ là vài triệu người, mà có thể lên đến 1.2 tỷ người”.

Nam Phi – quốc gia ủng hộ CFTA mạnh mẽ nhất – đã lập luận rằng, bản thân các nền kinh tế ở châu Phi quá nhỏ để tự mình đa dạng hóa và công nghiệp hóa kinh tế.

Hội nhập khu vực là “rất cần thiết để giảm thiểu độ nhạy cảm của nền kinh tế châu Phi trước các cú sốc quốc tế, mà nguyên nhân bắt nguồn từ việc phụ thuộc nặng nề vào giá cả hàng hóa”, Bộ Công nghiệp và Thương mại Nam Phi Rob Davies chia sẽ.

Tuy nhiên ở Nigeria, kế hoạch này không được ủng hộ bởi liên đoàn và giới chủ doanh nghiệp. Tổng liên đoàn Nigeria cho biết “Chúng tôi tin chắc sáng kiến này sẽ chỉ gióng lên hồi chuông báo tử cho nền kinh tế của Nigeria”.

CFTA là phần cốt lõi trong Chương trình Phát triển Dài hạn tầm nhìn 2063 của Liên minh châu Phi, nhằm kêu gọi các nước nới lỏng hoạt động thương mại và du lịch trên khắp lục địa.

Tại Hội nghị Cấp cao gần đây nhất được diễn ra ở Ethiopia trong tháng 1 vừa qua, các nước thành viên Liên minh châu Phi đã nhất trí một thị trường vận tải hàng không chung để kéo giá vé xuống, cũng như dự kiến miễn thị thực cho người dân châu Phi khi đi lại bên trong lục địa.

Cho đến nay vẫn chưa rõ các quốc gia nào sẽ áp dụng những hiệp định trên, và tương lai của CFTA cũng mù mịt như vậy, khi cần ít nhất 22 quốc gia phê chuẩn để Hiệp định chính thức có hiệu lực.

Ông Afolabi cho biết các nước có ngành công nghiệp phát triển sẽ ủng hộ CFTA bởi vì Hiệp định giúp mở ra nhiều thị trường mới. Ngược lại, các nước có cảng biển mà hiện đang phục vụ cho các nước không giáp biển có thể lựa chọn không tham gia, do lo sợ giảm nguồn thu.

Ông Afolabi đang tiếp tục làm việc về việc thiết lập thị trường chung của Cộng đồng Kinh tế các nước Tây Phi (ECOWAS), thị trường mà ông chỉ trích vì đã không trừng phạt các nước vi phạm quy định.

Các hiệp định thương mại khu vực được xem là nền tảng cho phiên bản Hiệp định Châu lục nhưng lại đang không hoạt động hiệu quả, ông Afolabi bày tỏ. “Nếu không có phần thưởng cho việc thực thi và không có sự trừng phạt cho hành vi vi phạm, vậy thì hiệp định sẽ không còn tác dụng gì nữa”.

Nguồn: Strait Times – TQ

Từ khóa: châu Phi, hiệp định thương mại tự do, khu vực thương mại tự do, Nigeria, rút lui