EU kêu gọi gia hạn vô thời hạn quyền miễn trừ thực thi WTO TRIPS cho LDCs về sản phẩm thuốc chữa bệnh

EU-flag2
Ủy ban châu Âu đã ra tuyên bố rằng sẽ hỗ trợ yêu cầu các nước kém phát triển nhất (LDCs) tiếp cận dễ dàng thuốc chữa bệnh giá rẻ thông qua miễn trừ không xác định thời hạn việc thực thi quy tắc sở hữu trí tuệ của WTO (WTO TRIPS) đối với dược phẩm.

"Mặc dù bảo hộ bằng sáng chế sẽ giúp kích thích sự đổi mới trong các nền kinh tế phát triển và nền kinh tế mới nổi, nhưng quy định sở hữu trí tuệ sẽ không có ý nghĩa gì khi người dân các nước nghèo nhất thế giới đang có nhu cầu điều trị",Cao ủy Thương mại EU, bà Cecilia Malmstrom, tuyên bố.

Quyền miễn trừ "sẽ tạo hành lang pháp lý chắc chắn cần thiết cho các nước kém phát triển mua sắm hoặc tự sản xuất thuốc gốc (generic)" bà Cecilia Malmstrom nói.

Tuyên bố này của EU đã nhận được nhiều lời khen ngợi từ các nhóm xã hội dân sự, những người cũng đã kêu gọi các thành viên WTO khác nên làm như vậy.

"Chúng tôi hoan nghênh sự thay đổi quan điểm quan trọng này của EU khi vấn đề này được đưa ra thảo luận tại WTO," Rohit Malpani, Giám đốc Médecins Sans Frontières, nói. Ông cũng kêu gọi "các quốc gia khác chưa hỗ trợ đầy đủ các yêu cầu (của các nước LDC), cho biết đặc biệt là Mỹ và Thụy Sĩ, nên noi gương sự tiên phong của EU".

Trong một lá thư gửi tới Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) và Văn phòng Sáng chế và Thương hiệu Mỹ (USPTO), một số đại diện các nhóm xã hội dân sự đã thúc giục Washington công bố quan điểm của mình đối với chính sách mở rộng quyền miễn trừ cho các nước LDC về dược phẩm. Các đại diện này bao gồm Brook K. Baker đến từ Health GAP, James Love của tổ chức Knowledge Ecology International, Peter Maybarduk của tổ chức Public Citizen, Judit Ruis của tổ chức Bác sĩ không biên giới, và Stephanie Burgos thuộc tổ chức Oxfam America.

"Điều không thể chấp nhận được là Mỹ phản đối yêu cầu của nước kém phát triển và đòi các nước kém phát triển quay trở lại Hội đồng TRIPS vài năm một lần để nhận được sự gia hạn ", bức thư viết.

Hội đồng TRIPS là cơ quan được WTO giao nhiệm vụ thi hành Hiệp định của tổ chức này về Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS).

Cơ hội cho LDCs tiếp cận với thuốc giá rẻ hơn

Đầu năm nay, các thành viên nghèo nhất của WTO đã đệ trình một đề nghị yêu cầu mở rộng vô thời hạn giai đoạn quá độ đối với việc thực thi quy tắc thương mại toàn cầu bảo vệ bằng sáng chế dược phẩm và các dữ liệu lâm sàng, nghĩa là sẽ được miễn trừ thực thi các quy định liên quan đến bảo hộ bằng sáng chế và độc quyền tiếp cận thị trường dược phẩm và các sản phẩm hóa chất nông nghiệp.

Giai đoạn quá độ này sẽ hết hạn vào tháng 1 năm 2016, và hiện nay là thời điểm để xem xét lại. Một số thành viên phát triển WTO cho rằng phải yêu cầu các nước kém phát triển thực thi các quy định của WTO để có thể hạn chế tình trạng các nước này có khả năng tự sản xuất hoặc mua các loại thuốc gốc với chi phí thấp. (Xem Bridges Weekly, 05 tháng 3 năm 2015).

Đề xuất do Bangladesh, thay mặt cho nhóm LDCs, đưa ra một lần nữa vào tháng 2 đã yêu cầu giữ nguyên hiệu lực giai đoạn quá độ cho các nước LDCs cho đến khi những quốc gia này thoát ra khỏi nhóm các quốc gia kém phát triển nhất, một trong lý do là gánh nặng chăm sóc sức khỏe do tỷ lệ nhiễm HIV cao và các loại bệnh khác ở các quốc gia này.

"Đó là điều giúp các nước kém phát triển có được không gian chính sách tối đa để có thể đối phó được với với gánh nặng sức khỏe bằng chiến lược hiệu quả và chi phí phải chăng", đề xuất viết.

Đề xuất này đã được thảo luận chi tiết hơn tại một cuộc họp của Hội đồng TRIPS trong tháng 6, mặc dù tại thời điểm đó các bên không đạt được một giải pháp khả thi nào.

Hiện nay, các thành viên WTO được coi là những nước kém phát triển theo phân loại của Liên hợp quốc được miễn trừ thực thi các quy định của Hiệp định TRIPS liên quan đến việc bảo hộ sáng chế dược phẩm và các dữ liệu lâm sang. Điều này nhằm mục đích cho phép họ có thể tiếp cận được với thuốc chữa bệnh HIV chi phí thấp, đem lại hy vọng cho những người nhiễm HIV ở một số nước kém phát triển.

Trong tháng 6 năm 2013, các thành viên WTO đã đồng ý gia hạn giai đoạn quá độ thực hiện hiệp định TRIPS tổng thể của các nước kém phát triển đến tháng 7 năm 2021. Việc gia hạn này được thống nhất bằng một quyết định tương tự, nhưng quyết định này "không ảnh hưởng đến một Quyết định khác của Hội đồng WTO năm 2002 về việc gia hạn thời hạn quá độ cho các nước LDC phải thực thi những "nghĩa vụ nhất định với các sản phẩm dược phẩm" sẽ hết hạn vào năm 2016.

Trước tình hình này, nhóm các quốc gia LDC đã đưa yêu cầu mở rộng thời hạn quá độ cho đến khi vẫn còn quốc gia kém phát triển nhất trong các thành viên WTO. Đề xuất này đã gặp phải sự phản đối từ một số quốc gia thành viên khác của WTO. Và cuối cùng họ đã gia hạn đến năm 2021.

Cuộc họp của Hội đồng TRIPS tiếp theo dự kiến sẽ diễn ra từ ngày 15 đến ngày 16 tháng 10 tới.

Theo www.ictsd.org - PT

Từ khóa: EU, kêu gọi, gia hạn, vô thời hạn, quyền miễn trừ, thực thi, WTO, TRIPS, LDCs, sản phẩm, thuốc, chữa bệnh