Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Nhật Bản, Trung Quốc và các nước Đông Á khác, nhờ vào việc mở cửa nền kinh tế và trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống kinh tế và thương mại toàn cầu, đã đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh chóng và nâng cao đời sống cho đại bộ phận người dân. Quá trình mở cửa này dựa trên các cam kết quốc tế, bao gồm gia nhập WTO và tham gia các hiệp định khu vực vốn được hỗ trợ và củng cố trong hệ thống toàn cầu.

Tuy vậy, quá trình toàn cầu hóa hiện đang bị đe dọa. Gia tăng thương mại toàn cầu và phát triển nền kinh tế quá nóng trong nhiều thập kỷ đã dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu vào năm 2008. Các nước công nghiệp phát triển, được dẫn dắt bởi Mỹ và châu Âu, đã kiến tạo và duy trì hệ thống thương mại, nhưng sự phục hồi chậm chạp cho thấy các nước này vẫn còn phải vật lộn với các vấn đề trong nước và có dấu hiệu quay lưng lại với toàn cầu hóa. 

Xu hướng phản đối người nhập cư và chống đối thương mại dường như đang bủa vây Bắc Âu. Brexit là bước ngoặt lớn cho Vương quốc Anh và châu Âu. Trong khi thách thức nội bộ của châu Âu còn chưa được giải quyết, và tân Tổng thống Donald Trump gần đây mong muốn nước Mỹ từ bỏ Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương đã ký, đó cũng chỉ là một vài điềm báo và chúng ta cần kiên nhẫn chờ đợi thêm.

Sau đợt sụt giảm mạnh trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, thương mại thế giới tăng trưởng ít hơn 3% trong năm 2012 và 2013, so với mức trung bình trước khủng hoảng là 7%.

Tăng trưởng thương mại của Trung Quốc đã chậm lại đáng kể, từ 22.6% trong mười năm gia nhập WTO (2001), xuống còn 6% năm 2014 và vẫn tiếp tục đà suy giảm. Thương mại dịch vụ toàn cầu tăng trưởng mạnh hơn thương mại hàng hóa, nhưng đối với Trung Quốc và phần còn lại của thế giới, tăng trưởng thương mại hiện nay chậm hơn so với tốc độ tăng trưởng GDP. Sự suy giảm được kỳ vọng sẽ giúp chuyển dịch Trung Quốc từ một nền kinh tế định hướng xuất khẩu và đầu tư sang nền kinh tế tiêu dùng và dịch vụ.

Khoảng ba phần tư các cuộc suy thoái cấu trúc thương mại đến từ sự trì trệ của tăng trưởng kinh tế toàn cầu và mức đầu tư thấp. Số còn lại là do gia tăng chủ nghĩa bảo hộ, những ngưng trệ trong chuỗi giá trị toàn cầu và khi Trung Quốc chỉ tìm kiếm nguồn cung ứng hàng hóa trong nước.

Vai trò lãnh đạo của châu Á

Phát triển kinh tế trong môi trường kinh doanh kém thân thiện là một công việc khó khăn hơn rất nhiều. Một vấn đề lớn mà các nước Nam Á và Đông Nam Á cần giải quyết, chính là đạt được mức thu nhập trung bình hoặc thu nhập cao như những nước châu Á lân cận, trong khi tình trạng đói nghèo trong nước vẫn còn dai dẳng. Do đó, các nước châu Á có nhiều tiềm năng phát triển cần được hỗ trợ bởi một nền kinh tế toàn cầu có tính mở cao để đạt được mức thu nhập như trên.

Châu Á hiện đang phát triển nhanh hơn so với phần còn lại của thế giới. Một châu Á đã phát triển và đang phát triển cần một nền kinh tế toàn cầu mở và hoạt động hiệu quả, và hệ thống này đến lượt nó trao cho châu Á trách nhiệm bảo vệ hệ thống toàn cầu. Theo đó, các nền kinh tế châu Á cần chống lại chủ nghĩa toàn cầu, dù họ đã sẵn sàng hay chưa.

Châu Á có thể tự thân cải cách. Với những cải cách cần được thực hiện ngay ở nhiều nước, khó khăn nằm ở thiết chế và tổ chức, chứ không đơn thuần là loại bỏ các rào cản xuyên biên giới. Những nước này cần tiến hành cải cách bằng cách xây dựng liên minh trong nước đủ mạnh để thay đổi, thay vì buộc phải thay đổi bằng các sức ép bên ngoài.

Cam kết quốc tế có thể hỗ trợ việc cải cách này nhưng tiến trình này phụ thuộc phần nhiều vào ủng hộ trong nước. Các nước châu Á có thể đơn phương tập trung thực hiện cải cách trong nước hoặc dựa vào hỗ trợ từ các nước khác. Theo đó, một nền kinh tế châu Á năng động và cởi mở sẽ tạo ra cú hích cho hệ thống kinh tế toàn cầu.

Nhiều nước có thể tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi hơn. Trong khi đầu tư còn trì trệ, và tính trì trệ này đang lan rộng, cần thiết phải huy động vốn đầu tư cơ sở hạ tầng để phục vụ nhu cầu phát triển ở châu Á.

Kinh tế toàn cầu từng đối xử châu Á như “cái đuôi theo sau”, nhưng thời thế đã đổi thay. Ngày nay trọng tâm của châu Á là neo giữ hệ thống thương mại toàn cầu và đảo ngược những làn gió chống toàn cầu hóa.

Nguồn: financialtribune.com – HT

Từ khóa: kinh tế toàn cầu, trông đợi, châu Á