Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Năm 2016, sự chú ý của thế giới đổ dồn về những thay đổi chính trị lớn ở Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ và một số nước khác, nơi mà cử tri đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về thương mại, nhập cư và biến động cơ cấu thị trường lao động.

Tuy nhiên, từ góc độ kinh tế, năm 2016 là một năm khá yên tĩnh. Nền kinh tế toàn cầu tiếp tục phục hồi chậm chạp, với hoạt động kinh tế ở Hoa Kỳ, Châu Âu, và các thị trường mới nổi dần dần được cải thiện, mặc dù một số lỗ hổng vẫn còn. Ngay cả những nền kinh tế có thu nhập thấp phải vật lộn để điều chỉnh giá cả hàng hóa cũng chỉ tăng trưởng yếu ớt.

Đáng chú ý, thị trường tài chính cho đến nay đã thực hiện được những bước đi chính trị lớn. Thật vậy, triển vọng của một chính sách tài khóa mở rộng hơn ở Hoa Kỳ đã làm tăng kỳ vọng về tăng trưởng toàn cầu và lạm phát trong tương lai. Điều này báo hiệu sự giải cứu các ngân hàng trung ương ở những nền kinh tế phát triển, vốn đã ngốn gần hết ngân sách kinh tế - chính trị trong suốt nhiều năm tăng trưởng chậm chạp kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

Như Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã từng lập luận, sự hồi sinh của tăng trưởng đòi hỏi hậu thuẫn từ chính sách tài khóa ở các nước có đủ khả năng đó, được hỗ trợ bởi chính sách tiền tệ và cải cách cơ cấu nhằm nâng cao năng suất và tăng trưởng.

Một số yếu tố vào năm 2017 có thể dịch chuyển nền kinh tế toàn cầu hướng tới tăng trưởng bền vững hơn. Để bắt đầu, Đức nắm lấy vai trò lãnh đạo của G20, và nhiều khả năng sẽ thúc đẩy cải cách cơ cấu và các biện pháp ứng phó, nhằm củng cố các nền kinh tế lớn nhất thế giới. Trung Quốc, trong khi đó, sẽ tiếp tục định hướng lại mô hình kinh tế của nước này, chuyển từ xuất khẩu sang nhu cầu trong nước. Và thế giới sẽ mong đợi sự năng động trẻ trung trên nhiều nền kinh tế châu Á và Mỹ Latinh. Chính quyền mới của Mỹ sẽ nhấn mạnh cải cách thuế doanh nghiệp và đầu tư cơ sở hạ tầng.

Nhưng, tất nhiên, các lực lượng thúc đẩy phát triển chính trị trong năm nay sẽ tiếp tục đặt ra những thách thức trong năm 2017. Ví dụ, tiến bộ công nghệ và thị trường đạt-lợi nhuận-cực đại đang mở rộng sự bất bình đẳng thu nhập trong nhiều quốc gia. Ở các nền kinh tế tiên tiến trong hai thập kỷ vừa qua, 10 % những người có thu nhập cao nhất tăng 40 %, trong khi thu nhập những đối tượng còn lại chỉ tăng khiêm tốn.

Một vấn đề phức tạp khác mà cộng đồng quốc tế sẽ phải đối mặt là di cư, đang ngày càng nghiêm trọng bởi áp lực địa chính trị trên toàn cầu. Trong khi những người di cư và người tị nạn có thể mang lại lợi ích đáng kể cho đất nước đón nhận họ, sự xuất hiện của họ trong cộng đồng mới có thể làm tăng những lo ngại về sự thay đổi kinh tế và văn hóa.

Ở một loạt các quốc gia, ngày càng có nhiều người tin rằng các nhà hoạch định chính sách đã quên bẵng mối liên hệ giữa lợi ích kinh tế và phúc lợi cho người dân. Họ duy trì hạn chế nghiêm ngặt hơn về di chuyển hàng hóa và vốn qua biên giới, trong khi người dân phải tự bảo vệ quyền lợi kinh tế và tương lai nghề nghiệp của bản thân.

Hạn chế tự do thương mại và mở cửa thị trường sẽ ảnh hưởng xấu đến những thành tựu về mức sống và phúc lợi xã hội

Việc hạn chế tự do thương mại và mở cửa thị trường sẽ ảnh hưởng xấu đến những thành tựu về mức sống và phúc lợi xã hội – những lĩnh vực vốn đạt được những thành tựu lớn trong những thập kỷ gần đây. Các hộ gia đình có thu nhập thấp cũng là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Vì vậy, thách thức hiện nay là bảo vệ lợi ích từ mở cửa kinh tế đồng thời giải quyết các vấn đề bất bình đẳng trong thu nhập.

Về phía IMF, xem xét việc phân phối thu nhập một cách công bằng không những hợp lý về quyết sách chính trị mà còn là đúng đắn về chính sách kinh tế. Nghiên cứu của IMF chỉ ra rằng, việc thu hẹp bất bình đẳng giúp tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và bền vững hơn trong dài hạn.

Có một số bước mà các nước có thể thực hiện để giải quyết vấn đề bất bình đẳng.  Để bắt đầu, chính phủ có thể tăng cường hỗ trợ trực tiếp cho người lao động có kỹ năng thấp hơn, đặc biệt là ở các khu vực địa lý đã bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi tự động hóa và gia công phần mềm. Cụ thể, các chính phủ cần tăng đầu tư công của họ trong các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, giáo dục và đào tạo kỹ năng; và họ nên nỗ lực để cải thiện tính lưu động nghề nghiệp và địa lý. Mỗi quốc gia cần phải nhận thức nhu cầu giáo dục suốt đời, nhằm trang bị cho thế hệ hiện tại và tương lai trước sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

Thứ hai, các chính phủ cần tăng cường mạng lưới an sinh xã hội, đặc biệt là cho các hộ gia đình, bằng cách thúc đẩy chăm sóc trẻ em, người già, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, và linh động nơi làm việc. Họ cũng có thể thực hiện cải cách thuế và tiền lương tối thiểu để hỗ trợ đối với người có thu nhập thấp hơn, và tạo ra các ưu đãi về thuế để nhiều phụ nữ có thể tiếp cận thị trường lao động.

Thứ ba, các chính phủ cần cam kết đảm bảo sự công bằng kinh tế để phục hồi niềm tin xã hội và huy động nguồn lực xã hội cho quá trình cải cách. Cụ thể, các chính phủ cần thúc đẩy những ngành quan trọng đang thiếu tính cạnh tranh, xét xử nghiêm tội trốn thuế, và ngăn chặn các hành vi kinh doanh chuyển lợi nhuận đến địa điểm thu thuế thấp.

Đây chỉ là một trong những chính sách có thể cải thiện nền kinh tế bền vững, và nên thực hiện nhiều biện pháp bổ sung - và thực hiện chúng một cách hiệu quả. Đây không chỉ là nhiệm vụ của các chính trị gia và công chức, mà còn là công việc của các chuyên gia kinh tế.

Không nghi ngờ gì nữa, sự phát triển chính trị vào năm 2016 đã đặt tâm trí các nhà hoạch định chính sách vào việc giúp đỡ những người hưởng lợi ít nhất từ ​​việc hội nhập kinh tế, hoặc bị mất việc do thay đổi thị trường lao động bởi tiến bộ công nghệ. Thế giới có thể nâng cao thu nhập, chỉ bằng cách sát cánh bên nhau và hành động một cách nhanh chóng, nhằm xây dựng một nền kinh tế toàn cầu bền vững và mạnh mẽ hơn. Đó là cả thách thức và cơ hội của năm 2017. Thế giới cần hành động nhanh chóng, và sát cánh bên nhau.

Christine Lagarde là Tổng Giám đốc điều hành của Quỹ Tiền tệ Quốc tế

Nguồn: bostonglobe.com – HT

Từ khóa: thách thức, bảo vệ, kinh tế, phát triển bền vững