Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) với mục tiêu về một khu vực thị trường thống nhất tự do lưu chuyển được kì vọng sẽ mang lại nhiều cơ hội cho các DN Việt Nam. Tuy nhiên, đến nay sau một năm Việt Nam gia nhập AEC, các DN vẫn chưa thực sự quan tâm tới tiến trình hội nhập khu vực này.
Cơ hội lớn
Theo nhận định của Bộ Công Thương, ASEAN đã trở thành một trong các đối tác thương mại hàng đầu và là động lực quan trọng giúp Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế trong nhiều năm qua. Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, trong giai đoạn 2010-2015, kim ngạch thương mại hai chiều của Việt Nam với ASEAN tăng gần 13 lần (từ 3,3 tỷ USD lên 42,1 tỷ USD). Trong đó, kim ngạch XK tăng 18 lần (từ 1 tỷ USD lên 18,3 tỷ USD). Hiện ASEAN là thị trường XK lớn thứ ba của Việt Nam (sau Hoa Kỳ và EU). Về NK, kim ngạch NK của Việt Nam từ ASEAN trong 10 năm qua đã tăng hơn 10 lần (từ 2,3 tỷ USD lên 23,8 tỷ USD). Hiện ASEAN là đối tác thương mại cung cấp hàng hoá lớn thứ 3 cho Việt Nam, sau Trung Quốc và Hàn Quốc.
Theo đánh giá của Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Cẩm Tú, với vai trò quan trọng của ASEAN cả về thương mại và đầu tư, việc hội nhập sâu hơn vào Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) trong thời gian sắp tới đang mở ra nhiều cơ hội và thách thức mới cho Việt Nam.
Trong đó, về cơ hội, hàng rào thuế quan được loại bỏ, các hàng rào phi thuế quan được cắt giảm tạo điều kiện cho hàng hóa, dịch vụ, vốn, lao động kỹ năng của Việt Nam được lưu chuyển dễ dàng hơn trong khu vực ASEAN. Không chỉ mở ra cơ hội tiếp cận và mở rộng thị trường trong nội khối với khoảng 625 triệu dân và GDP hàng năm đạt gần 3.000 tỷ USD, các DN có thể tiếp cận các thị trường ngoài khối có quy mô kinh tế lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc, New Zealand, Ấn Độ, Hồng Kông (Trung Quốc) thông qua các FTA ASEAN+ 1 đã có và Hiệp định ASEAN-Hồng Kông, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) trong tương lai.
Việc hội nhập sâu hơn về dịch vụ sẽ giúp thúc đẩy phát triển thị trường, nâng cao sức cạnh tranh của các DN kinh doanh dịch vụ trong nước, nhất là các ngành dịch vụ có lợi thế tiềm năng như du lịch, vận tải hàng không, logistics... góp phần tích cực cho quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Cùng với đó, Việt Nam cũng sẽ có thêm cơ hội thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài từ ASEAN và các đối tác ngoài ASEAN thông qua cải thiện và tăng sức hấp dẫn của thị trường. Đồng thời, các DN trong nước có năng lực cũng có cơ hội đẩy mạnh đầu tư ra các nước ASEAN.
Do vậy, củng cố AEC đồng nghĩa với việc củng cố vị thế của Việt Nam trong quan hệ với các nước ở khu vực ASEAN và trên thế giới, giúp chuyển đổi nền kinh tế và từng bước tham gia chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, góp phần thực hiện mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thông qua AEC, Việt Nam sẽ tận dụng được các cơ hội khai thác các dự án về phát triển cơ sở hạ tầng, phục vụ phát triển kinh tế và tăng cường kết nối với các nước ASEAN và đối tác.
Doanh nghiệp còn ít quan tâm
Từ góc độ DN, ông Văn Đức Mười, Tổng giám đốc Công ty Vissan cho rằng, việc gia nhập AEC đã phần nào làm chuyển biến nhận thức của DN vì mục tiêu của AEC là thống nhất thị trường, tạo ra khu vực thị trường mạnh, tuy nhiên điều này cũng tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt từ việc tự do hóa, mở cửa thị trường. Trong điều kiện các nước ASEAN có các lợi thế so sánh khá tương đồng với Việt Nam, nếu sức cạnh tranh yếu, DN Việt Nam sẽ gặp khó trên thị trường nội địa và khó có khả năng vươn ra, chiếm lĩnh trên thị trường các nước thành viên ASEAN khác. DN năng lực kém sẽ không được chọn để tham gia các khâu có lợi nhuận cao của chuỗi cung ứng, do đó sẽ chủ yếu tham gia các công đoạn gia công. Người lao động trình độ thấp sẽ khó vươn lên các vị trí quản lý hay trở thành các chuyên gia có mức lương cao, khó di chuyển tự do và tận dụng tốt các cơ hội mở ra theo các cam kết hội nhập kinh tế khu vực.
“Tuy nhiên việc gia nhập AEC cũng mới bước vào giai đoạn đầu tiên nên tác động là chưa rõ nét. Việc di chuyển lao động chưa mạnh. Dự báo sau một năm nữa, tác động của AEC đối với các DN sẽ rõ nét hơn, cạnh tranh lao động cũng sẽ gay gắt hơn. Mặc dù cơ hội và thách thức từ AEC là khá rõ, nhưng với tâm lý “nước đến chân mới nhảy”, các DN vẫn còn thờ ơ với tiến trình hội nhập này”, ông Văn Đức Mười cho biết.
Cùng quan điểm như trên, bà Nguyễn Thị Tuyết Mai, Tổng thư kí Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho rằng, dù đã gia nhập AEC được gần 1 năm nhưng phần lớn các DN còn ít quan tâm đến việc tham gia khu vực thị trường năng động này. Theo thống kê mới đây của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, hiện có 75% DN không quan tâm đến AEC, 25% trong số đó không biết AEC cam kết những gì, 65% không nhìn thấy cơ hội AEC mang lại. Trong khi đó, từ hơn 1 năm nay các DN Thái Lan đã rất quan tâm đến thị trường Việt Nam. Các DN Thái đã mua lại rất nhiều công ty ở Việt Nam, trong đó riêng lĩnh vực bán lẻ đã chiếm lĩnh thị trường.
Theo nhận định của các chuyên gia, tuy không phải là một khu vực thị trường chặt chẽ như Liên minh châu Âu (EU) nhưng ASEAN cực kì năng động với tốc độ phát triển 5%/năm trong khi EU chỉ có 2%/năm. Theo dự báo của các chuyên gia quốc tế, AEC sẽ bắt kịp và vượt EU trong một thập kỉ tới, vì vậy DN phải tận dụng lợi thế từ AEC ngay từ bây giờ để chiếm lĩnh thị trường XK và củng cố thị trường nội địa vì lộ trình xóa bỏ thuế NK của AEC rất nhanh chóng và không còn lâu nữa hàng hóa của các nước ASEAN sẽ tràn vào Việt Nam. Vì vậy, để tận dụng các cơ hội và vượt qua thách thức của tiến trình hội nhập bên cạnh việc phát huy nội lực, tăng sức cạnh tranh quốc gia còn phải xây dựng năng lực dài hạn cho DN và người lao động trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn diện.
Nguồn: http://www.baohaiquan.vn
Từ khóa: Sau 1 năm, gia nhập, AEC, Phải biết, tận dụng cơ hội.
