Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Kết quả của cuộc bầu cử Mỹ đã tạo ra sự bất định đáng kể trong chính sách hướng về khu vực châu Á Thái Bình Dương của đất nước chúng ta. Trong khi rất khó để dự đoán cách mà ngoại giao kinh tế của Mỹ sẽ thay đổi, trật tự dựa trên luật lệ vẫn là nguyên tắc rất quan trọng đối với an ninh và ổn định khu vực.

Như một quy luật chung, Mỹ đã dành nhiều sự quan tâm cho sự phát triển của hệ thống thương mại và đầu tư quốc tế hơn bất kỳ nước nào khác. Thay vì hành động đơn phương, Mỹ thường tác động thông qua IMF, WTO, Ngân hàng Thế giới và các tổ chức đa phương khác. Trong khi nước này sử dụng đòn bẩy kinh tế rõ ràng - như chi tiêu cơ sở hạ tầng, ưu đãi tài chính hoặc giao dịch thương mại ưu đãi cao – Mỹ đã thực hiện ở mức độ hiệu quả cao hơn so với các cường quốc khác bởi ít nhất hai lý do.

Thứ nhất, kinh nghiệm thành công của nước Mỹ khi theo đuổi chủ nghĩa hợp hiến đã dẫn đến sự xác định rõ ràng và riêng biệt khu vực công và tư nhân. Hiến pháp làm hạn chế hoạt động của các chính quyền khác nhau ở Mỹ trong ngắn hạn. Nhưng về lâu dài điều này làm tăng sự chắc chắn và cho phép các doanh nghiệp phát triển thịnh vượng thông qua nỗ lực và kỹ năng. Phân chia quyền lực cũng giới hạn chính phủ Mỹ để quyết định cách thức để đạt được mục tiêu kinh tế của quốc gia. Nước Mỹ đơn giản là không có doanh nghiệp lớn phụ thuộc nhà nước hoặc ngân hàng phát triển dựa trên một giới hạn nhất định.

Lý do thứ hai tại sao có ý niệm biệt lệ Mỹ trong ngoại giao kinh tế là chính sách thực dụng thuần túy. Là một siêu cường trên thế giới, Mỹ hưởng lợi từ các hoạt động kinh tế gần như không phân biệt nơi xảy ra trên toàn cầu. Ngay sau khi chiến tranh thế giới II kết thúc, các tổ chức thành lập với sự hỗ trợ của Mỹ nhằm điều tiết các doanh nghiệp trên toàn cầu đến một mức độ nhất định theo ý muốn của Mỹ. Nhưng khi chúng ta chuyển sang một thế giới đa cực hơ, có nguy cơ rằng liên kết giữa các lợi ích của Mỹ và lợi ích của nền kinh tế toàn cầu đang trở nên ít rõ ràng.

Gia tăng thương mại và đầu tư mang lại cơ hội việc làm

Lịch sử cho thấy gia tăng thương mại và đầu tư mang lại cơ hội việc làm và mức sống tăng lên. Chúng ta đều đã được hưởng lợi từ các quy tắc quốc tế của Mỹ về thực thi quyền lực. Quy tắc và tiêu chuẩn toàn cầu đã cho phép các doanh nghiệp, và thậm chí cả các quốc gia, chuyên môn hóa sản xuất và đầu tư dựa trên lợi thế cao nhất. Như tôi đã nói trước đó, trật tự dựa trên luật lệ mang lại sự bùng nổ về thu nhập của khu vực - từ Nhật Bản, với những con hổ châu Á như Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kông và Singapore, và bây giờ là Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia và những nước khác.

Mặc dù có một số thiếu sót, mô hình ngoại giao kinh tế của Mỹ vẫn còn phù hợp với khu vực của chúng ta. Đầu tiên là tính linh hoạt. Trật tự dựa trên luật lệ tạo điều kiện cho thị trường phát triển mạnh - và các thị trường vận động nhanh hơn so với các chính phủ. Thứ hai, đó là sự tự nguyện. Dựa trên các điều luật phù hợp chặt chẽ với “con đường ASEAN”, ngoại giao kinh tế nhấn mạnh nguyên tắc không can thiệp và xây dựng mối quan hệ.

Điểm mạnh của hệ thống là cho phép các nước mới nổi hiện nay tăng cường tham gia thiết lập các quy tắc toàn cầu. Những mong muốn này là hợp pháp và viễn cảnh thương mại và đầu tư cạnh tranh hơn là vô cùng hấp dẫn.

Trật tự dựa trên luật lệ khuyến khích các nước xây dựng và thực hiện chính sách khả thi nhất. Ví dụ, trong các thập niên gần đây chúng ta đã thấy các công ty đa quốc Mỹ mang theo những điều lệ của pháp luật và các quy định minh bạch đến các thị trường trên toàn thế giới.

Có lẽ quan trọng nhất, đó là thành công của mô hình quốc tế Mỹ - với sức mạnh mềm và tính năng động kinh tế. Thành công kinh tế là nền tảng của chính sách ngoại giao kinh tế. Thành công kinh tế khiến cho xã hội Mỹ trở nên hấp dẫn trên toàn thế giới, và các doanh nghiệp nước ngoài đua nhau “bán” giấc mơ Mỹ. Quyền lực mềm của Mỹ vẫn vượt trội.

Không nghi ngờ gì nữa, sự phát triển trong nhiệm kỳ Tổng thống mới đắc cử của ông Trump sẽ có tác động lâu dài đến cách thức Mỹ hiện diện trong khu vực này. Tuy nhiên, nếu Mỹ rút lui, cho dù về mặt kinh tế, thương mại, hay hiện diện quân sự, thực sự chỉ có một quốc gia khác có thể lấp vào chỗ trống đấy. Nền kinh tế của Trung Quốc tương đương cộng gộp 13 quốc gia mới nổi lớn nhất tiếp theo, mặc dù tốc độ tăng trưởng GDP của Trung Quốc rõ ràng là chậm khi nước này tiệm cận giới hạn về công nghệ, cùng với sự lão hóa và suy giảm dân số lao động.

Rõ ràng rằng Mỹ cần giúp đỡ trong việc duy trì hỗ trợ thiết lập quy tắc toàn cầu.

Mỹ cần sự hỗ trợ của các nước và đồng minh của để duy trì trọng tâm ở khu vực. Đấy là mối quan tâm của chúng ta – trong thực tế, đấy chính là lợi ích của tất cả các nước trong khu vực. Với sự sụt giảm trong tăng trưởng thương mại, thế giới đã mất đi một động cơ chính của tăng trưởng kinh tế có lợi cho tất cả các nước trên thế giới. Điều này đòi hỏi các nước khác phải tiếp bước và làm nhiều hơn những việc nặng nhọc để ủng hộ cho việc thúc đẩy mở cửa thị trường, nêu cao tầm quan trọng của đầu tư và thương mại nước ngoài, và những lợi ích của việc nhập cư.

Trong khi tất cả chúng ta cần phải làm quen với việc, sự thống trị của Mỹ có thể được thay thế bởi một nước ưu việt hơn, tiếp tục phát triển theo trật tự dựa trên luật lệ có thể là tài sản lớn nhất mà nước Mỹ để lại cho khu vực của chúng ta trong thế kỷ 20. Tổng thống Mỹ Calvin Coolidge từng nói rằng, "Sau tất cả, hoạt động chính của người dân Mỹ là kinh doanh. Họ quan tâm đến việc mua, bán, đầu tư và thịnh vượng của thế giới”. Tổng thống Mỹ mới đắc cử biết rất nhiều về hoạt động kinh doanh, và chúng ta nên tin tưởng rằng di sản này sẽ được tiếp nối.

Martin Parkinson hiện là thư ký của Văn phòng Thủ tướng và Nội các Australia.

Nguồn: eastasiaforum.org – HT

Từ khóa: chính sách, Ngoại giao, Kinh tế, Mỹ, Châu Á