Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hội nhập kinh tế chỉ có hiệu quả khi huy động được nguồn lực toàn xã hội, đặc biệt là đội ngũ các doanh nghiệp (DN) phải được xem là chủ thể của hội  nhập. Làm thế nào để các DN tận dụng tốt các cơ hội và ngày càng lớn mạnh? Phóng viên Báo SGGP đã có cuộc phỏng vấn ông Phạm Bình An, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ hội nhập WTO TPHCM, để làm rõ các vấn đề nêu trên.

Nhu cầu DN với cách thức hỗ trợ chưa gặp nhau!

Hội nhập bao gồm nhiều yếu tố từ việc cải cách hành chính cho đến công tác xúc tiến thương mại, mở cửa thị trường, thực hiện và tận dụng các cam kết… Theo quan điểm của ông, đâu là yếu tố then chốt của hội nhập?

Ông Phạm Bình An: Trên thực tế, bản chất hội nhập kinh tế chính là cạnh tranh ở các cấp độ, công tác hội nhập chính là nâng cao năng lực cạnh tranh của DN, ngành hàng không chỉ cấp địa phương, quốc gia, mà là cấp khu vực và toàn cầu.

Việt Nam là quốc gia đang phát triển, sản xuất chiếm tỷ trọng lớn nên khi đàm phán chủ yếu trông cậy vào việc mở cửa thị trường để bán được hàng hóa với giá cạnh tranh. Lộ trình mở cửa thị trường hàng hóa vẫn là yếu tố đáng quan tâm nhất của các DN trong các FTA. Nhưng việc mở cửa thị trường và giảm thuế theo lộ trình đàm phán là một chuyện, còn DN tận dụng được hay không là chuyện khác, vì hàng hóa xuất khẩu của anh có đảm bảo yêu cầu xuất xứ hay không, DN có vượt qua được các rào cản/biện pháp phi thuế quan hay không. Quốc gia càng phát triển thì các biện pháp phi thuế quan càng tinh vi.

Việc giúp DN tiếp cận được các thị trường đã mở cửa là một trong những yếu tố then chốt của hội nhập.

Là đơn vị tham mưu chính cho thành phố, theo ông, đâu là thuận lợi, khó khăn, những vấn đề tồn đọng cần được giải quyết trong quá trình hội nhập tại TPHCM?

Nếu như WTO cơ bản chỉ cung cấp luật chơi chung về thương mại và làm nền tảng cho các thỏa thuận thì các FTA lại mở cửa thị trường rất sâu. Hầu hết các FTA sau này đều cắt giảm tới 90%-100% dòng thuế theo lộ trình khá ngắn, tùy theo loại hàng hóa. Như vậy, các DN muốn nắm bắt cơ hội phải có những thông tin rất cụ thể, theo từng nhóm ngành hàng/sản phẩm, theo từng thị trường và theo FTA nào. Thách thức lớn cho công tác hội nhập kinh tế quốc tế là đảm bảo tính chuyên biệt cao, nhằm cung cấp thông tin và hỗ trợ hiệu quả cho từng nhóm đối tượng.

Cuối năm 2015 và đầu 2016, trước diễn biến dồn dập các FTA lớn thì tại TPHCM đã có sự chuyển biến về nhận thức của nhiều DN và hiệp hội ngành nghề. Không còn tâm lý trông chờ mà thể hiện sự quan tâm và chủ động sẵn sàng phối hợp với các cơ quan chức năng để tiếp cận sâu thông tin về cơ hội và thách thức, giúp xây dựng chiến lược kinh doanh trong tương lai. Bên cạnh đó, rất nhiều đơn vị, tổ chức nắm bắt cơ hội này triển khai các hoạt động hỗ trợ phong phú khác nhau cho doanh nghiệp trong quá trình hội nhập. Các hoạt động này bổ sung rất hiệu quả hoạt động hỗ trợ từ phía Nhà nước.

 Về khó khăn, tôi có thể nói ngay, chính là sự bất cân xứng giữa nhu cầu hỗ trợ quá phong phú và đa dạng của các DN với nguồn lực và cả cách thức triển khai về hỗ trợ từ phía Nhà nước. Không khó nhận thấy tính phức tạp và tính kỹ thuật rất cao của các điều khoản trong Hiệp định thương mại đã và đang đàm phán. Làm thế nào phần lớn các DN, nhất là 97% DN nhỏ và vừa, nắm bắt được và vận dụng được. Mà mỗi DN lại có nhu cầu và bài toán riêng của mình trong hoạt động kinh doanh và trong bối cảnh hội nhập.

Đã có khá nhiều cuộc hội thảo rầm rộ từ phía bộ, ngành và một số cơ quan chức năng về các chủ đề hội nhập, ví dụ Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) trong thời gian qua. Nhưng DN đến dự có nắm bắt được thông tin hữu ích hay không lại là một vấn đề khác. Giúp DN hiểu biết, thay đổi thái độ và hành động cụ thể về hội nhập còn nhiều việc phải làm. Mà không chỉ trông chờ vào Nhà nước và càng không trông chờ vào các hoạt động bề nổi. Do vậy, bên cạnh các hoạt động tích cực của thành phố về nâng cao năng lực cạnh tranh của DN, cải cách môi trường kinh doanh và đầu tư, tăng cường xúc tiến, thì một trong những vấn đề tồn tại lớn nhất hiện nay là thông tin có chọn lọc, định hướng về các cam kết mở cửa và tiếp cận thị trường, tức là các cơ hội cụ thể cho DN.

Một vấn đề khác đặt ra từ thực tế hoạt động của các DN là khả năng liên kết hay kết nối giữa các DN trong ngành (trong chuỗi giá trị), nhất là kết nối giữa các DN FDI hay các DN lớn với các DN vừa và nhỏ khá yếu. Hiện nay, hầu như sản xuất không còn đơn lẻ mà theo chuỗi, cụm; nâng cao năng lực cạnh tranh phải tính đến hỗ trợ các liên kết này.

Cần kế hoạch hỗ trợ chi tiết, cụ thể

Theo ông, tại TPHCM, hiện có bao nhiêu phần trăm DN đã tận dụng tốt các cơ hội từ hội nhập? Cần làm gì để DN có thể tận dụng tốt hơn?

Chưa thể xác định chính xác bao nhiêu phần trăm DN tận dụng tốt cơ hội từ hội nhập, nhưng có lẽ tỷ lệ này không cao. Về cơ bản nhóm DN lớn với tiềm lực và chiến lược hoạt động dài hạn có sự quan tâm sâu sắc các vấn đề hội nhập. Các DN này không chỉ quan tâm tìm hiểu về thông tin, mà còn sẵn sàng đầu tư và chuẩn bị cho các vấn đề hội nhập của ngành.

Hiện nay hội nhập đòi hỏi ngày càng chuyên sâu và cụ thể cho từng nhóm DN trong từng ngành nghề hay định hướng thị trường cụ thể. Cần đầu tư và chuẩn bị kỹ lưỡng từ các cơ quan hỗ trợ theo hướng này.

Ví dụ cũng tổ chức hội thảo, nhưng không nói chung nữa mà cần mời các chuyên gia trong ngành, đặt bài phân tích sâu về ngành hàng xem cơ hội ở thị trường nào, mức độ ra sao, DN cần chuẩn bị gì, xuất xứ hàng hóa chẳng hạn để có thể tận dụng các cơ hội này, các vấn đề tiêu chuẩn phát sinh cần quan tâm… Sau hội thảo cần tiếp tục đeo bám để tìm hiểu sâu các vấn đề cần hỗ trợ cụ thể của ngành, giúp DN trong ngành hội nhập hiệu quả. Hoặc tổ chức hội thảo về thị trường mà Việt Nam có FTA thì cần có thông tin cụ thể, chính xác kịp thời từ các tham tán thương mại của thị trường ấy; ngoài lộ trình giảm thuế còn có các vấn đề về rào cản phi thuế quan rất phức tạp, cơ hội kết nối giao thương giúp DN có thông tin đầy đủ về một thị trường. Kết thúc hội thảo cần có cẩm nang để “đóng gói” các thông tin hữu ích nhất cung cấp cho các DN. Hiện nay, Trung tâm WTO thành phố và một số đơn vị chức năng trên địa bàn thành phố đang triển khai theo hướng này. Theo sự chỉ đạo của UBND TP, Trung tâm đang xây dựng và triển khai kế hoạch truyền thông về hội nhập kinh tế quốc tế, nhằm phối hợp và nâng cao hiệu quả hoạt động cung cấp thông tin hội nhập cho DN và các đối tượng có nhu cầu. Đặc biệt, Trung tâm WTO thành phố được sự ủy quyền của Bộ Công thương, đang thực hiện các khóa tập huấn về Tự chứng nhận xuất xứ, giúp DN chủ động giành cơ hội hưởng ưu đãi từ các thị trường có FTA, trong đó ưu tiên cho khu vực ASEAN.

Nghị quyết 06 của Trung ương về hội nhập đã được ban hành, TPHCM đã và đang triển khai nghị quyết này như thế nào?

Nghị quyết số 06-NQ/TW về thực hiện có hiệu quả tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, giữ vững ổn định chính trị - xã hội trong bối cảnh nước ta tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, thể hiện rõ chủ trương “tích cực hội nhập toàn diện” của Đảng ta.

Về cơ bản, việc triển khai nghị quyết trên cũng trùng với hướng các nội dung về hội nhập kinh tế quốc tế mà thành phố đang triển khai trong Chương trình hành động và Kế hoạch triển khai về hội nhập quốc tế. Trong đó, có nội dung quan trọng về lao động - công đoàn, thực chất để triển khai Hiệp định TPP. Nhưng trong bối cảnh mới ở Hoa Kỳ hiện nay, TPP trở nên chưa chắc chắn, nên cần có các bước đi thích hợp. Trung tâm WTO thành phố ủng hộ tinh thần đổi mới thể chế của Hiệp định TPP và Việt Nam nên tiếp tục cải cách theo hướng này, cho dù TPP có hiệu lực hay không.

Xin cảm ơn ông!

Nguồn: http://www.sggp.org.vn

Từ khóa: hội nhập kinh tế quốc tế, TPHCM, hỗ trợ doanh nghiệp, phải thực chất