ASEAN nỗ lực từng bước dỡ bỏ các rào cản thương mại

rào cản

Thuận lợi hóa thương mại, bao gồm tinh giản hóa, đơn giản hóa và hài hòa hóa thủ tục thương mại giữa các quốc gia, là yếu tố quyết định tính hiệu quả trong thương mại quốc tế của ASEAN. Trong thập kỷ qua, khi các nước ASEAN đã loại bỏ hoặc cắt giảm thuế quan thương mại theo các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA), thương mại quốc tế đã mở rộng.

Tổng thương mại của ASEAN đã tăng trên trung bình 5,8% trong giai đoạn 2006-2015, so với sự gia tăng thương mại toàn cầu là hơn 3,5%. Cường độ vận chuyển hàng hóa qua biên giới cũng tăng lên nhằm đáp ứng quá trình toàn cầu hóa đang gia tăng, các hoạt động kinh doanh mới nổi và phân công hóa quá trình sản xuất trên nhiều quốc gia.

Ngân hàng Phát triển Châu Á ước tính mức độ tập trung thương mại nội khối ASEAN đạt 3.5 so với 1.9 của Liên minh châu Âu trong giai đoạn 2013-2015.

Năm ngoái, một nghiên cứu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho thấy các nước ASEAN có thể cắt giảm chi phí thương mại xuống trên mức trung bình 17%. Những lợi ích lớn nhất mang lại cho các nước trong nội khối được thực hiện trong các lĩnh vực tinh giản hóa thủ tục, tự động hóa, đơn giản hóa và hài hòa hóa các chứng từ thương mại, với nguồn thông tin sẵn có, nâng cao hiệu quả luật lệ, lệ phí và các khoản phí.

Một số cam kết nhằm tạo thuận lợi cho thương mại trong khu vực của các nước ASEAN

Các nước ASEAN có một số cam kết nhằm tạo thuận lợi cho thương mại trong khu vực. Các cam kết này bao gồm hiện đại hóa hải quan, áp dụng các thông lệ quốc tế hữu hiệu nhất để phân loại thuế quan thống nhất, xác định nguồn gốc và trị giá hải quan, tăng cường hiệu quả thủ tục hải quan, hình thành Kho tư liệu Thuận lợi hóa thương mại ASEAN và sáng kiến một cửa sổ ASEAN. Hai cam kết cuối cùng dựa trên Kho tư liệu Thương mại Quốc gia - hệ thống trực tuyến một cửa nhằm cung cấp thông tin về quy trình và các thủ tục thương mại - và Cơ chế Một cửa Quốc gia, cho phép đệ trình dữ liệu thống nhất, xử lý dữ liệu đồng bộ và ra quyết định thống nhất đối với thủ tục hải quan của hàng hóa.

Dựa trên các cam kết và khuyến khích thương mại trong khu vực, Hội nghị thượng đỉnh các nước ASEAN lần thứ 28 được tổ chức vào đầu tháng này đã tiến tới Chương trình xúc tiến thương mại của ASEAN bằng cách đưa ra hai sáng kiến quan trọng. Đó là:

Bộ Tìm kiếm Biểu thuế ASEAN (ATF), một công cụ tìm kiếm trực tuyến đối với thông tin liên quan đến thuế quan của Hiệp định thương mại tự do giữa ATIGA và ASEAN + 1 với Trung Quốc, Úc-New Zealand, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc; và Các giải pháp Hỗ trợ Đầu tư, Dịch vụ và Thương mại ASEAN - một công cụ tạo thuận lợi thương mại trực tuyến - hứa hẹn sẽ cung cấp các giải pháp thiết thực cho doanh nghiệp ASEAN đối với các vấn đề cụ thể của thương mại xuyên biên giới trong nội khối ASEAN. Cả hai nền tảng dựa trên web này có thể được truy cập miễn phí và là một phần của Kho tư liệu Thương mại ASEAN.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, cả hai biện pháp trên mới là những nỗ lực từng phần. ATF cung cấp thông tin thuế đối với tất cả các FTA liên quan đến ASEAN, nhưng không phải dựa trên cách này mà có thể bổ sung cho thỏa thuận song phương, thỏa thuận đa phương và các thỏa thuận khác trong khu vực. Hỗ trợ là không ràng buộc trong tự nhiên, ngụ ý rằng các quốc gia thành viên ASEAN có thể quyết định không chấp nhận đơn khiếu nại, nhằm tìm kiếm một giải pháp chung. Hiện nay, các biện pháp hỗ trợ (Assist) có sẵn trong vận chuyển hàng hóa nội khối Asean, nhưng chưa có trong thương mại dịch vụ và đầu tư.

Chương trình xúc tiến thương mại của ASEAN cũng được thúc đẩy từ hai bộ tài liệu khác được thông qua tại hội nghị thượng đỉnh lần thứ 28. Kế hoạch Tổng thể Kết nối ASEAN (MPAC) 2025 bao gồm Logistics liền mạch và Điều luật hợp lý như là hai lĩnh vực chiến lược, nhằm tăng cường xúc tiến thương mại trong khu vực.

Logistics tích hợp, bao gồm đường bộ, đường không và đường biển, là rất quan trọng để khai thác tiềm năng của Cộng đồng kinh tế ASEAN. Hiện nay, ngành logistics trong ASEAN chưa được tự do hóa hoàn toàn và các thỏa thuận tạo thuận lợi giao thông xuyên biên giới chưa được phê duyệt và chưa được đưa vào hoạt động ở tất cả các nước ASEAN.

Một số tiến bộ, mặc dù hạn chế, đã được thực hiện trong ASEAN dựa trên các điều luật hợp lý, đặc biệt là trong hài hoà hóa tiêu chuẩn, công nhận lẫn nhau và những quy chuẩn kỹ thuật. Tổ chức yếu kém, thiếu cơ sở hạ tầng và thiếu nguồn kinh phí, nguồn nhân lực thiếu các kỹ năng và thiếu sự phối hợp trong nền kinh tế quốc gia. Nhấn mạnh của MPAC 2025 về lĩnh vực Logistics và hài hòa hóa các quy định dự kiến sẽ thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực.

Tạo thuận lợi cho thương mại cũng là một khu vực chiến lược chủ chốt thuộc Kế hoạch công tác III của Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI), được khởi xướng vào năm 2000 để cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam, vì các nước này thiếu năng lực thực hiện các cam kết ASEAN. Nghiên cứu năm 2015 của OECD nhấn mạnh rằng khi áp dụng các biện pháp tạo thuận lợi cho thương mại, các nước này có thể giảm chi phí thương mại của họ bằng 18-20% trên mức trung bình.

Kế hoạch công tác III của IAI hứa hẹn sẽ hỗ trợ các nước này thực hiện Kho tư liệu Thương mại Quốc gia và Cơ chế Một cửa Quốc gia, cũng như cải thiện quản trị và năng lực hải quan, và các tiêu chuẩn và hợp chuẩn khác.

Tại thời điểm này, chương trình xúc tiến thương mại của ASEAN vẫn chưa hoàn thành. Thực hiện ATF, Các biện pháp hỗ trợ, Chương trình của MPAC 2025 và Kế hoạch Công tác III của IAI chỉ là những bước nhỏ để tiến hành cải cách cấp quốc gia. Tuy nhiên, về lâu dài, tuân thủ các biện pháp này và những biện pháp khác không chỉ tăng cường dòng chảy thương mại, mà còn giúp các nước thành viên ASEAN tăng trưởng và phát triển kinh tế.

Nguồn: straitstimes.com - HT

Từ khóa : ASEAN, nỗ lực, từng bước, dỡ bỏ, các rào cản thương mại.