Việt Nam hưởng nhiều lợi ích khi Trung Quốc leo lên bậc cao hơn trong chuỗi giá trị

Việt Nam

Việc Trung Quốc chuyển đổi từ khu vực sản xuất sử dụng lao động giá rẻ thành khu vực sản xuất sử dụng công nghệ cao đã ảnh hưởng lớn đến toàn châu Á.

Quốc gia nhận được nhiều lợi ích nhất từ việc chuyển đổi trên của Trung Quốc là Việt Nam. Trong khi đó, quốc gia chịu nhiều tác động xấu nhất từ việc chuyển đổi này lại là Hàn Quốc.

Hàn Quốc đang gặp phải 2 rắc rối lớn. Thứ nhất, vì các nhà sản xuất Trung Quốc đã thông thạo công nghệ hơn, nên họ đã bắt đầu sản xuất nhiều hàng hóa trung gian có giá trị cao – những hàng hóa mà trước đây Trung Quốc thường phải nhập khẩu từ các nền kinh tế tiên tiến như Hàn Quốc.

Ông Gareth Leather, nhà kinh tế cấp cao của Capital Economics, cho biết hàng hóa trung gian chiếm 2/3 lượng hàng hóa nhập khẩu của Trung Quốc trong năm 2011, nhưng đến năm 2015, lượng hàng hóa trung gian chỉ còn chiếm 52% lượng hàng hóa nhập khẩu.

Thứ hai, Hàn Quốc là nước xuất khẩu truyền thống của rất nhiều mặt hàng công nghệ cao mà Trung Quốc đang bắt đầu gia tăng sản xuất. Trong 5 năm qua, các công ty Hàn Quốc đã mất nhiều thị phần vào tay các nhà sản xuất Trung Quốc trong các lĩnh vực như điện thoại di động và TV màn hình phẳng.

Tệ hơn nữa, ông Leather lo ngại các nhà xuất khẩu Hàn Quốc ở rất nhiều lĩnh vực khác nhau sẽ phải chịu ảnh hưởng nặng nề khi Trung Quốc tiếp tục phát triển năng lực sản xuất.

Theo ông Leather, hiện tại các công ty điện tử Hàn Quốc là những đối tượng bị ảnh hưởng chủ yếu. Nhưng các công ty xe hơi Trung Quốc đang kinh doanh rất tốt ở các thị trường mới nổi, và họ có thể sẽ nhanh chóng giành được thị phần từ các công ty Hàn Quốc.

Trung Quốc cũng đang nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần trong ngành công nghiệp đóng tàu.Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã chiếm được thị phần của các công ty đóng tàu Nhật Bản, và đã vượt qua Hàn Quốc trở thành công xưởng đóng tàu lớn nhất thế giới.

Trong quý đầu tiên của năm 2016, các công ty đóng tàu Trung Quốc đã chiếm được thị phần lớn trên thị trường toàn cầu và đã giành được ½ số đơn hàng đóng tàu thương mại trên toàn thế giới. Trong khi đó, Hàn Quốc chỉ chiếm được 7.4% số đơn hàng.

Về mặt lý thuyết, các công ty Hàn Quốc vốn phải được hưởng lợi từ việc gia tăng chi tiêu tiêu dùng ở Trung Quốc, vì Hàn Quốc là nhà xuất khẩu hàng tiêu dùng cao cấp.

Tuy nhiên, hàng hóa tiêu dùng hiện chỉ chiếm 3,4% lượng hàng xuất khẩu của Hàn Quốc sang Trung Quốc, thậm chí con số này còn giảm một ít trong thập kỷ qua. Do đó, ông Leather nhận định rằng ngay cả khi Trung Quốc gia tăng nhập khẩu hàng tiêu dùng thì Hàn Quốc cũng chẳng nhận được lợi ích gì. Mối đe dọa cạnh tranh từ Trung Quốc đối với Hàn Quốc ngày càng tăng, và đây là một trong những nguyên nhân tại sao Capital Economics nhận định Hàn Quốc sẽ gặp khó khăn lớn trong việc đạt được tăng trưởng kinh tế lớn hơn 2% mỗi năm trong thập kỷ tiếp theo. Một số nguyên nhân khác gồm mức nợ hộ gia đình cao, sụt giảm dân số trong độ tuổi lao động và thiếu các biện pháp giải quyết phù hợp từ chính phủ.

Các quốc gia đang là trung tâm sản xuất giá rẻ có khả năng hưởng được nhiều lợi ích từ việc Trung Quốc leo lên bậc cao hơn trong chuỗi giá trị. Những quốc này đang chiếm được nhiều phân khúc kinh doanh không còn được Trung Quốc đánh giá cao, chẳng hạn như ngành công nghiệp dệt may. Capital Economics lưu ý rằng tại các quốc gia như Bangladesh, Sri Lanka và Việt Nam, mức lương hàng tháng của một công nhân nhà máy thường khoảng từ 100 USD đến 200 USD. Trong khi đó, mức lương trung bình hàng tháng của một công nhân Trung Quốc là 420 USD.

Standard Chartered đã nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này bằng cách khảo sát các nhà sản xuất trong khu vực đồng bằng Châu Giang. Đây là một khu vực đông dân cư của Trung Quốc gồm nhiều thành phố lớn như Quảng Châu, Thâm Quyến và Đông Quan.

290 nhà sản xuất được khảo sát cho rằng nguồn cung lao động tại Trung Quốc sẽ tiếp tục bị thắt chặt trong năm 2016. Đây là xu hướng trong giai đoạn gần đây tại Trung Quốc, nguyên nhân do nền kinh tế nước này đang phát triển chậm lại, nhưng dân số trong độ tuổi lao động lại đạt mức đỉnh. Các doanh nghiệp được khảo sát cũng cho rằng mức lương trung bình tại Trung Quốc sẽ tăng 7,7% trong năm 2016 – có đôi chút khác biệt với mức tăng 7,8% trong năm 2015 và mức tăng 8,1% trong năm 2014.

Do suy thoái kinh tế, các doanh nghiệp được khảo sát dự đoán rằng mức lợi nhuận của họ sẽ giảm trung bình 6,1% trong năm 2016 - giảm mạnh so với năm 2015. Trước tình hình này, 30% trong số 290 nhà sản xuất được khảo sát cho biết họ muốn di dời việc sản xuất đến nơi khác.

Mặc dù di dời sản xuất đến khu vực khác nằm trong biên giới Trung Quốc vẫn là một lựa chọn được yêu thích, nhưng năm 2016 chỉ có 17% nhà sản xuất được khảo sát ưu tiên lựa chọn này – giảm so với mức 20% trong năm 2015 và 28% trong năm 2014. Bên cạnh đó, 13% nhà sản xuất được khảo sát cho biết họ ủng hộ việc di dời sản xuất ra nước ngoài - tăng so với mức 9% trong năm 2013.

Theo các nhà sản xuất trên, mặc dù di dời sản xuất đến các khu vực khác trên lãnh thổ Trung Quốc sẽ giúp họ nhận được một số lợi ích từ ưu đãi thuế và triển vọng phát triển kinh tế, nhưng di dời sản xuất ra nước ngoài sẽ giúp họ có nguồn cung lao động tốt hơn (cả về số lượng lẫn chất lượng lao động), và nhận được nhiều lợi ích hơn từ các khu vực tự do thương mại khác nhau.

Đối với các công ty đang có kế hoạch di dời việc sản xuất ra nước ngoài, Việt Nam là địa điểm được yêu thích nhất, tiếp theo là Campuchia. Ngược lại, các quốc gia khác ở khu vực Đông Nam Á và Đông Á đã trở nên ít hấp dẫn hơn đối với các nhà sản xuất Trung Quốc.

Các nhà sản xuất Trung Quốc thường hy vọng có thể cắt giảm chi phí xuống khoảng 20% đến 25% bằng cách di chuyển sản xuất ra nước ngoài, và Bangladesh thường được xem là một khu vực giúp giảm được rất nhiều chi phí.

Tuy nhiên, Việt Nam và Campuchia đã tỏ ra vượt trội hơn so với các đối thủ tiềm năng trong việc cung ứng lao động, ưu đãi thuế, chi phí kinh doanh phi tiền lương (non-wage business costs), triển vọng kinh tế, mức độ thân thiết với khách hàng mới và các lợi ích đến từ các hiệp định thương mại mà 2 quốc gia này đã ký kết.

Theo ông Chidu Narayanan, nhà kinh tế thuộc ngân hàng Standard Chartered, Đông Nam Á được thiết lập để trở thành trung tâm sản xuất tiếp theo của thế giới, vì Trung Quốc đang chuyển đổi thành một nền kinh tế theo định hướng dịch vụ nhiều hơn.

Ông Narayanan cho biết, bên cạnh lợi ích từ lực lượng lao động giá rẻ, tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ cùng tầng lớp trung lưu ngày càng gia tăng của khu vực Đông Nam Á là nguyên nhân khiến các nhà sản xuất Trung Quốc lựa chọn di dời sản xuất đến khu vực này với mục đích khai thác thị trường tiêu dùng "lớn và ngày càng tăng"ở khu vực. Theo ông Narayanan, Việt Nam có rất nhiều lợi thế để trở thành địa điểm di dời yêu thích của các nhà sản xuất Trung Quốc và đạt được nhiều lợi ích từ xu thế mới này, vì Việt Nam có lực lượng lao động giá rẻ nhưng được giáo dục tốt, lượng dân số trong độ tuổi lao động lớn và tầng lớp trung lưu giàu có ngày càng tăng.

Ngân hàng Standard Chartered nhận định, để Đông Nam Á có thể nắm bắt đầy đủ các cơ hội thì khu vực này cần phải cải thiện cơ sở hạ tầng và khuyến khích đầu tư trực tiếp nước ngoài nhiều hơn nữa. Tương lai phía trước đối với khu vực Đông Nam Á có lẽ sẽ không hề bằng phẳng, vì hiện mối đe dọa robot cướp việc làm của con người đang bắt đầu xuất hiện và gia tăng.

Ông Narayanan cho biết, công nghệ là thách thức lớn nhất của khu vực Đông Nam Á trong việc trở thành trung tâm sản xuất của thế giới. Thật ra, các tiến bộ kỹ thuật cùng các loại máy móc được lập trình sẵn rất dễ thay thế con người đảm trách các công việc không đòi hỏi nhiều kỹ năng và chỉ lặp đi lặp lại – những công việc đang có xu hướng được di dời đến khu vực Đông Nam Á.

Nguồn : http://www.todayonline.com - TV

Từ khóa : Việt Nam, hưởng nhiều lợi ích, khi Trung Quốc, leo lên bậc cao hơn, trong chuỗi giá trị.