Nền tảng của các hiệp định thương mại

hợp tác

Trong khi Vương quốc Anh đang liệt kê danh sách “những việc cần làm” cho các thỏa thuận thương mại trong tương lai, Greg Spak – Trưởng nhóm Thương mại quốc tế hãng White&Case và Brendan McGivern – Trưởng văn phòng tại Geneva, cảnh báo rằng nếu Anh muốn đẩy nhanh các thỏa thuận thương mại, nước này phải đánh đổi để đạt được sự đồng thuận từ các đối tác.

Những nền tảng cơ bản khi đàm phán hiệp định thương mại?

Việc đàm phán các hiệp định thương mại tự do (FTA) luôn xuất phát chủ yếu từ lợi ích kinh tế quốc gia, động lực thị trường và là một biện pháp chính sách và chính trị trong nước. Nói cách khác:

Những lĩnh vực nào được ưu tiên đàm phán?
Đâu là những cơ hội thị trường?
Làm thế nào để cân bằng giữa các ưu tiên và khả năng phòng vệ?

Anh sẽ muốn có được FTA với các quốc gia mà nước này có thị phần đáng kể hoặc ở những lĩnh vực then chốt của các ngành công nghiệp Anh.

FTA được xây dựng dựa trên các quy định hiện hành của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Nhưng trong một FTA, các nước tham gia đàm phán có thể tiến xa hơn và nhanh hơn so với WTO, bao gồm cả các quy định tiếp cận thị trường lẫn về phạm vi các quy tắc thương mại. Do vậy, những FTA như thế thường được gọi là thỏa thuận “WTO+” và là một động lực chính thúc đẩy hệ thống thương mại thế giới.

Một lưu ý quan trọng khi đàm phán thỏa thuận thương mại giữa các quốc gia là cam kết của các nước dựa trên một hệ thống các nguyên tắc cơ bản. Các nguyên tắc cơ bản áp đặt “kỷ luật” hoặc những giới hạn cho mỗi bên tham gia trong việc thực thi các quan hệ thương mại. Các bên đều phải đồng ý tuân thủ theo các nguyên tắc đã được thống nhất, mâu thuẫn nếu có phải được tiến hành thông qua cơ chế giải quyết tranh chấp. Các nhà xuất khẩu cần sự chắc chắn pháp lý càng nhiều càng tốt và các nền tảng đi kèm để đảm bảo điều đó.

Đàm phán thương mại cũng liên quan đến bảo vệ thị trường trong nước. Ví dụ như Vương quốc Anh, nước này cũng có một danh mục những điều họ muốn từ các thị trường nước ngoài và ngược lại. Sự cân bằng và đánh đổi giữa các bên về lợi ích sẽ trở thành động lực cho chính sách thương mại và khiến tiến trình đàm phán trở nên thú vị.

Nếu Anh tìm đến các thỏa thuận thương mại, đâu sẽ là những ưu tiên đàm phán của Anh (quy mô thị trường, sức ảnh hưởng, ngành)?

Lợi ích kinh tế và động lực thị trường sẽ quyết định tính ưu tiên của Anh trước các FTA. Anh sẽ có một danh sách dài những việc cần làm và tất nhiên cần thương lượng về một thỏa thuận tiếp cận thị trường với EU. Anh cũng sẽ muốn nhân rộng các FTA mà EU đã đàm phán với các đối tác quan trọng như Hàn Quốc hay Mexico. Nước này cũng muốn bao gồm các thị trường mới nổi nơi chứa đựng nhiều cơ hội mới cho mở rộng xuất khẩu.

Sau đó là FTA siêu khu vực, Hiệp định quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương (TTIP) giữa Mỹ và EU. Tầm quan trọng của hiệp định này không thể bị phóng đại khi GDP cộng gộp chiếm gần ½ GDP toàn cầu và Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của EU. Bảo vệ được các nguyên tắc tiếp cận thị trường Mỹ đối với Anh rõ ràng sẽ là một trong những ưu tiên cao nhất.

Tiến trình đàm phán thỏa thuận thương mại kéo dài bao lâu?

Không thiết lập được thời gian cho tiến trình đàm phán, điều này phụ thuộc vào quy mô thị trường và những vấn đề khó khăn trong đàm phán. Nhưng đây không thể là một quá trình nhanh chóng. Ví dụ, Hiệp định đối tác kinh tế thương mại toàn diện EU-Canada (CETA) cần 5 năm đàm phán và hơn 2 năm để thương lượng về vấn đề bảo hộ và giải quyết tranh chấp và thêm 2 năm nữa để nghiên cứu trước khi công bố kết thúc đàm phán. Và hiện tại hiệp định này vẫn chưa có hiệu lực khi cần được Nghị viện châu Âu, Quốc hội Canada và Quốc hội các nước thành viên EU thông qua. Và do đó, CETA vẫn cần thêm thời gian.

Không có khả năng Anh có thể xây dựng được một hệ thống các hiệp định thương mại một cách nhanh chóng. Không có lý do rõ ràng cho điều này vì vấn đề lợi ích của các nước đối tác với Anh. Bất kỳ đàm phán nào đều liên quan đến điểm mạnh và bất lợi tương đối. Một bất lợi cho Anh là thời gian và thiếu một cơ chế thương mại chiến lược và các nước đối tác hiểu được tính cấp bách của Anh khi tiếp cận vào tiến trình này. Nếu Anh muốn tốc độ, rõ ràng nước này phải trả giá bằng sự nhượng bộ trong đàm phán.

Liệu có thỏa thuận thương mại nào có thể đạt được nhanh chóng hoặc khả năng đạt được một thỏa thuận tạm thời trước khi một hiệp định đầy đủ được hoàn tất?

Đây thực sự là 2 câu hỏi riêng biệt. Hãy bắt đầu với một thỏa thuận thương mại “tốc độ”.

Trong khi tồn tại một số FTA phức tạp hơn so với số còn lại nhưng thực sự là không có cái gọi là thỏa thuận thương mại “tốc độ”. Thậm chí, nếu không có những khác biệt về nguyên tắc được áp dụng, sự khác biệt về lợi ích giữa các bên tham gia đàm phán thường dẫn đến những cuộc đàm phán kéo dài. Mặt khác, tại các nền dân chủ hiện đại như Anh việc tham vấn sâu rộng với nhiều tổ chức dân sự xã hội hay nghiệp đoàn càng khiến tiến trình đàm phán có thể kéo dài hơn. Thật vậy, thách thức chủ yếu đối với bất kỳ chính phủ nào là dung hòa lợi ích trong nước để đạt được điểm cân bằng với phía đối tác. Vấn đề này có thể sẽ khó khăn hơn với Anh khi Anh phải tìm ra hướng đi của mình trong tiến trình mới mẻ này. Một khi đã đạt được thỏa thuận thông qua đàm phán, hiệp định còn cần được các Quốc hội tương ứng phê chuẩn. Do đó, không thể có một thỏa thuận “tốc độ”.

Đối với một thỏa thuận tạm thời, một số FTA có thể đưa vào “điều khoản áp dụng”. Nhưng trên thực tế, điều này có thể đối mặt với những khó khăn chính trị. Chính phủ các nước sẽ không muốn bị cáo buộc rằng họ đang thực thi một hiệp định thương mại quan trọng khi mà Nghị viện hay Quốc hội chưa đưa ra tiếng nói của mình.

Ví dụ, Cao ủy Thương mại của EU – bà Cecilia Malmstrom khuyến cáo với Nghị viện châu Âu tại thời điểm được bổ nhiệm rằng bà sẽ không đồng ý “áp dụng điều khoản tạm thời đối với các thỏa thuận thương mại quan trọng về mặt chính trị trước khi Nghị viện có cơ hội đưa ra quan điểm của mình” trừ trường hợp khẩn cấp hoặc các giải pháp rất kỹ thuật. Do đó, sẽ rất khó khăn nếu Anh muốn theo đuổi cơ chế đàm phán nhanh với EU thông qua việc sử dụng điều khoản linh hoạt.

Nguồn : http://www.whitecase.com/ - HP

Từ khóa : Nền tảng, hiệp định thương mại, Anh, EU.