RCEP có phải là hiệp định thương mại ít mặn mà?

RCEP1

RCEP, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực, bao gồm 16 quốc gia, trong đó có 10 nền kinh tế khu vực Đông Nam Á (ASEAN) cùng với Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand.

Cảm hứng có đang nguội dần ở hiệp định đối tác 16 thành viên RCEP? Các thành viên RCEP có thể đang ngày càng thất vọng hơn về những lợi ích kinh tế của mình trong cuộc đàm phán được cho là hầu như không có tiến triển. Hơn nữa, xu hướng chống tự do thương mại phổ biến ở Bắc Mỹ và châu Âu đang lan dần sang khu vực Đông Nam Á và châu Á-Thái Bình Dương đã làm cho các hiệp định thương mại ít được ưa chuộng hơn so với trước đây.

Trong 16 quốc gia của RCEP, có một rừng các hiệp định thương mại khu vực (RTA) và song phương (FTA) chồng chéo với nhau. Có sáu RTAs trong RCEP, bao gồm giữa các nền kinh tế ASEAN và 5 RTA giữa ASEAN với từng thành viên còn lại của RCEP. Có 28 FTA song phương kết nối giữa các thành viên RCEP khác nhau. Các thành viên RCEP có thể nhận được thêm gì từ cuộc đàm phán RCEP ngoài các RTA và các FTA hiện có?

Các nền kinh tế ASEAN muốn tiếp cận thị trường nhiều hơn, xa hơn những gì họ đã có thông qua các FTA ASEAN + 1. Mối quan tâm chính của họ là tiếp cận thị trường Ấn Độ một cách rộng rãi hơn nữa vì FTA Ấn Độ-ASEAN có các cam kết loại bỏ thuế quan ít nhất trong số các FTA ASEAN + 1. Trong khi các FTA ASEAN +1 khác có các cam kết loại bỏ trung bình khoảng 90% dòng thuế thì FTA Ấn Độ-ASEAN chỉ có cam kết dưới 80%. Nếu RCEP nhằm mục đích đưa ra cam kết loại bỏ cho 95% dòng thuế cho lộ trình, thì Ấn Độ phải cam kết nhiều hơn so với phần còn lại. ASEAN và các đối tác khác sẽ quan tâm đến 5% dòng thuế còn lại vì hầu như chúng đã có mặt trong các hiệp định khác như TPP và Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC). Nhưng chắc chắn rằng họ sẽ không sẵn sàng đánh đổi các nhượng bộ khác để có được 5% này, và chắc chắn là không phải đầu tư nước ngoài nhiều hơn vào lĩnh vực dịch vụ trong nước hoặc dễ dàng hơn cho lao động có kỹ năng của nước ngoài nhập cảnh. Vấn đề nhập cư lao động là quá nhạy cảm trong thời điểm khi xu hướng nhập cư hướng nội đang mạnh lên ở hầu hết các nước ASEAN. Trong khi lãnh đạo của Indonesia, Philippines và Việt Nam hứa hẹn sẽ quay lại việc hạn chế quy mô đầu tư nước ngoài, thì vấn đề này là vấn đề mang tính dài hạn và khó khăn, đặc biệt là ở các nước như Philippines, nơi mà liên quan đến việc sửa đổi Hiến pháp.

Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand hầu như không thu được gì nhiều từ RCEP. Nhật Bản và Hàn Quốc hy vọng nhiều nhất là việc tiếp cận thị trường Ấn Độ rộng rãi hơn so với các FTA song phương đang có. Phạm vi tiếp cận không đáng kể vì RCEP bị ràng buộc phải có các lộ trình xoá bỏ thuế quan dài hạn cùng với danh sách tiêu cực. Nhật Bản không có FTA song phương với Hàn Quốc và Trung Quốc. Hàn Quốc có khả năng tham gia vào TPP mà trong đó có Nhật Bản. Trung Quốc đang là đối tác thương mại lớn nhất của Nhật Bản nhưng lại chưa có có FTA với Nhật. RCEP không tạo thêm lợi ích gì đáng kể cho Hàn Quốc, vì nước này đã có các FTA song phương với các nước ASEAN và tất cả các thành viên RCEP khác, ngoại trừ Nhật Bản. Úc và New Zealand cũng có các FTA song phương tương tự, ngoại trừ với Ấn Độ. Hơn nữa, Úc, New Zealand và Nhật Bản đã có mặt trong TPP cho phép họ tiếp cận nhiều hơn nhiều trong "thị trường của nhau hơn là RCEP”.

Trung Quốc hăng hái với RCEP hơn hẳn các thành viên còn lại. Ngoài quyền tiếp cận thị trường nhiều hơn mà nó sẽ nhận được tại các thị trường ASEAN, RCEP sẽ giúp Trung Quốc tiếp cận thị trường ưu đãi tại thị trường Nhật Bản và Ấn Độ. Điều này là rất quan trọng đối với Trung Quốc khi mà xu hướng bảo hộ xuất khẩu đang gia tăng nhanh chóng ở Mỹ và EU. Với mối quan hệ chiến lược phức tạp với Nhật Bản và Ấn Độ, Trung Quốc nhận thức được hầu như không thể có được các FTA song phương trong tương lai với các nước này. Hy vọng duy nhất về quyền được tiếp cận ưu đãi ở các thị trường này chính là thông qua một thỏa thuận như RCEP. Trung Quốc cũng quan tâm tạo thuận lợi cho đầu tư giữa các thành viên RCEP cho quyền lợi trong chiến lược đầu tư của mình sau này.

Ấn Độ nhận được gì từ RCEP? Nhiều ưu đãi tiếp cận thông qua các nhượng bộ thuế quan sâu hơn và cao hơn những gì đã cam kết với ASEAN, Nhật Bản và Hàn Quốc. Nhưng điều đó còn tùy thuộc vào cam kết loại bỏ thuế quan của Ấn Độ. Sự nhân nhượng cho phép Ấn Độ đề xuất mức thuế cơ sở cao hơn trong các lĩnh vực được bảo vệ nhiều nhất. Các nhượng bộ cũng sẽ mở rộng sang Úc, New Zealand và Trung Quốc. Sự kỳ vọng của Ấn Độ, nếu có, tiếp cận thị trường thông qua cắt giảm thuế quan sẽ được bồi thường bằng việc các thị trường RCEP mở rộng quyền di chuyển tự do cho lao động chuyên gia là ít khả thi. Xu thế không ủng hộ người nhập cư đang cản trở mong đợi này. Thậm chí nếu RCEP cam kết như vậy, thì trong thực tế người lao động vẫn sẽ gặp nhiều khó khăn do khác biệt về trình độ nhận thức và các rào cản khác trong nước.

Nhìn một cách khái quát, RCEP không có quá nhiều ý nghĩa đối với các thành viên của mình. Nhận thức đúng đắn về chính trị sẽ đảm bảo sự tiếp tục các cuộc đàm phán, thỏa thuận cuối cùng, bất cứ khi nào nó cụ thể hóa trong tương lai, có khả năng cải thiện bề ngoài các hiệp định hiện có. Ngay cả Trung Quốc dường như cũng không đầu tư quá nhiều công sức vào việc giải quyết việc theo đuổi tiếp cận thị trường ưu đãi tại Nhật Bản và Trung Quốc. Không giống như TPP, RCEP không phải là một liên minh chiến lược địa chính trị và thiếu sức hấp dẫn về chính trị. Cùng với lợi ích kinh tế thấp và xu thế chống thương mại hóa hiện nay, RCEP có nguy cơ trở thành nhóm các hiệp định không có điểm kết thúc.

Tác giả là nhà nghiên cứu cấp cao về thương mại và chính sách kinh tế, Viện Nghiên cứu Nam Á, Đại học Quốc gia Singapore.

Nguồn : http://www.financialexpress.com - PT

Từ khóa : RCEP, có phải, là hiệp định thương mại,ít mặn mà.