Hiệp định TPP và vấn đề năng lực cạnh tranh, cải cách thể chế tại Việt Nam

nang-cao-nang-luc-canh-tranh-bich-20-4

Ông Oliver Massmann - Tổng Giám đốc Công ty Duane Morris Việt Nam, có trên 20 năm kinh nghiệm làm việc với tư cách là luật sư thương mại tại Việt Nam, vừa có cuộc trả lời phỏng vấn Tạp chí Caijing về Hiệp định TPP và vấn đề năng lực cạnh tranh, cải cách thể chế tại Việt Nam.

1. Một trong những khuyến nghị mà ông đưa ra, cải cách doanh nghiệp nhà nước là vấn đề đầu tiên. Theo quan sát của ông, những thách thức cho cải cách doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam là gì?

Cải cách thể chế toàn diện doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò quan trọng nhất. Việc cải cách phải được thực hiện bằng cách tư nhân hóa thực sự với nhiều sự lựa chọn cho các nhà đầu tư. Nhà đầu tư cần được cấp quyền kiểm soát hoạt động và quản lý đối với doanh nghiệp nhà nước. Chính phủ phải gia tăng số lượng cổ phần bán ra và đảm bảo một giải pháp đôi bên cùng có lợi cho cả nhà đầu tư lẫn chính phủ. Ngoài ra, Chính phủ phải ngừng hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước vay vốn để giải quyết những vấn đề không liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Những cải cách này cần được Việt Nam thực hiện đầy đủ vào cuối năm 2017 nếu không sẽ là quá muộn để có thể tận dụng được những cơ hội và lợi ích mà Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và Hiệp định Quan hệ Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mang lại.

2. Ông đã có cuộc trao đổi nào với các thành viên Quốc hội Việt Nam chưa? Đâu là mối quan tâm của họ?

Có. Các vấn đề quan tâm chính của họ là nên hiểu khái niệm “cải cách thể chế” doanh nghiệp nhà nước thế nào cho phù hợp. Khi nắm rõ bản chất của khái niệm này họ mới có thể xây dựng một lộ trình chi tiết. Tôi đã giải thích với họ ý nghĩa của cải cách thể chế như câu trả lời của tôi trong Câu hỏi 1. Các vấn đề khác mà một số thành viên quốc hội Việt Nam quan tâm là việc thực thi TPP (bằng cách áp dụng một tài liệu duy nhất cho TPP hay còn có các giải pháp khác); vấn đề rào cản kỹ thuật đối với nông nghiệp và sản phẩm chăn nuôi; lợi thế thực sự của việc giảm thuế (trong thực tế, không nhiều doanh nghiệp có thể tận dụng lợi thế từ việc giảm thuế hoặc vấn đề thuế đã được thực hiện trong một số hiệp định song phương trước đó) cũng như các vấn đề liên quan đến cạnh tranh.

3. Ông nói rằng có đến 60% nguyên liệu dệt may của Việt Nam là nhập khẩutừ các nước khôngphải là thành viên TPP, liệu quy tắc xuất xứ từ sợi trở đi có hoàn toàn thay đổi chuỗi cung ứng và cấu trúc kinh tế của ngành này tại Việt Nam? Tôi được biết một công ty dệt may Trung Quốc đang phát triển một khu công nghiệp tại Việt Nam để có thể dệt và nhuộm tại đây.

Việt Nam sẽ nâng cấp quy mô trên chuỗi giá trị gia tăng như một kết quả thu được từ TPP. Để tận hưởng những lợi ích từ quy tắc xuất xứ trong TPP thì ngành dệt may Việt Nam phải có sự chuyển đổi hoàn toàn từ đơn thuần là “cắt và may” sang một cấp độ mới cao hơn trong chuỗi cung ứng. Không chỉ các nhà đầu tư Trung Quốc đang chuyển hướng đầu tư sang Việt Nam mà các nhà đầu tư Nhật Bản và EU cũng đang xem xét điều này như một cơ hội tuyệt vời. Đây là lĩnh vực sẽ chứng kiến những thay đổi đáng kể khi Việt Nam sẽ trở thành một trung tâm sản xuất dệt may được tích hợp đầy đủ.

4. Chúng tôi chứng kiến rất nhiều các cuộc hội thảo, trao đổi về ảnh hưởng của TPP lên ngành công nghiệp dệtmay và giày dép. Với tư cách là một ngành công nghiệp truyền thống đây sẽ là ngành có nhiều cơ hội hơn khi TPP có hiệu lực. Nhưng có ngành công nghiệp nào khác sẽ được hưởng lợi từ TPP không và liệu những thách thức nào mà TPP mang lại cho một ngành cụ thể, ví dụ như nông nghiệp thưa ông?

Hiệp định TPP sẽ có tác động tích cực và đáng kể đến xuất khẩu của Việt Nam trong ngành dệt may, giày dép, nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản. Điều này là do thuế nhập khẩu giảm mạnh đối với hàng hóa từ Việt Nam, đặc biệt là tại trường Nhật Bản và Hoa Kỳ. Chuỗi cung ứng được thiết lập nhờ TPP cũng sẽ mang lại cho Việt Nam nhiều cơ hội mới. Gần đây, nhiều công ty lớn đã chọn Việt Nam là điểm đến trong chuỗi sản xuất các sản phẩm công nghệ cao. TPP sẽ tiếp tục thúc đẩy cho xu hướng này.

Ngành chăn nuôi Việt Nam sẽ chịu sự cạnh tranh khốc liệt như kết quả từ các cuộc đàm phán. Tại Việt Nam ngành chăn nuôi vẫn còn nhỏ và lạc hậu, chủ yếu ở quy mô hộ gia đình hay chỉ là sự tham gia của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Sản phẩm chăn nuôi cũng gặp nhiều khó khăn trong việc đáp ứng chất lượng cao và tiêu chuẩn vệ sinh.

5. Làm thế nào ông có thể đánh giá vai trò của TPP trong cải cách kinh tế tại Việt Nam?

Việt Nam sẽ được hưởng lợi lớn nhất từ Hiệp định thương mại này. Các dự báo thống kê cho thấy khi tham gia TPP, GDP của Việt Nam sẽ tăng thêm 13,6% với kịch bản cơ sở. Theo Ngân hàng Thế giới và các tổ chức khác, GDP của Việt Nam sẽ tăng thêm 23,5 tỷ USD vào năm 2020 và tăng thêm 33,5 tỷ USD vào năm 2035. Giá trị xuất khẩu cũng sẽ tăng lên 68 tỷ USD vào năm 2025. Thu nhập thực tế của Việt Nam năm 2025 cũng được dự báo sẽ tăng 10,5% vượt xa Malaysia - nước được dự báo là có mức thu nhập tăng thêm cao thứ 2 trong số các thành viên TPP với tỷ lệ chỉ 5,6%.

TTP sẽ giúpcân bằng mối quan hệ Việt Nam với các thị trường trọng điểm, mang lại cơ hội tiếp cận thị trường lớn hơn bao gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản, Canada; đẩy mạnh xuất nhập khẩu; thu hẹp thâm hụt thương mại và thu hút nhiều hơn nhà đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, TTP cũng sẽ giúp kinh tế Việt Nam phân bổ nguồn lực có hiệu quả hơn, hỗ trợ tích cực cho quá trình tái cơ cấu, đổi mới, nâng cao tiêu chuẩn và cải cách hành chính.

Ngoài ra, Việt Nam cũng đã đạt được nhiều tiến bộ trong 3 năm qua khi dành được vị trí thứ 56 trong danh sách Chỉ số Năng lực cạnh tranh toàn cầu năm 2015, tăng 12 bậc so với năm 2014. Đáng chú ý là Chỉ số Năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam thậm chí còn cao hơn so với 6 quốc gia khác thuộc Liên minh châu Âu. Thậm chí 4 trong 6 quốc gia này, gồm Slovenia, Cộng hòa Sip, Slovakia và Hy Lạp được xem là những nền kinh tế phát triển với GDP bình quân đầu người đạt thấp nhất là 17,700 USD, cao gấp 8 lần so với Việt Nam.

Nguồn : http://www.lexology.com - HP

Từ khóa: Hiệp định TPP, năng lực cạnh tranh, cải cách thể chế, Việt Nam, Duane Morris.