WB: TPP cam kết bảo vệ các nhà đầu tư

Các quốc gia Đông Á là thành viên của Hiệp định Quan hệ Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) nên xem xét tăng cường năng lực thể chế trong việc giải quyết các lời than phiền của giới đầu tư như một phương tiện để xác định và giải quyết trước các mối quan tâm của nhà đầu tư nhằm ngăn chặn một sự leo thang tranh chấp mà có khả năng phải sử dụng tới cơ chế trọng tài.

Với các thông tin cập nhật về Đông Á và Thái Bình Dương, Ngân hàng Thế giới (WB) viết trong báo cáo rằng TPP cam kết bảo vệ các nhà đầu tư thông qua cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư nhà nước (ISDS), theo đó nó cho phép các nhà đầu tư tìm kiếm sự phân xử về các tổn thất gây ra bởi một sự vi phạm nghĩa vụ đầu tư của nước chủ nhà.

Báo cáo nhấn mạnh rằng cơ chế ISDS vẫn còn là một chủ đề gây tranh cãi khi nó có thể yêu cầu các thành viên phải tăng cường năng lực quản lý các khiếu nại của nhà đầu tư.

"Một nước chủ nhà có thể tận dụng được những thế mạnh của một nhà đầu tư nước ngoài khi nhà đầu tư bỏ vốn vào; quan điểm này sẽ bảo vệ mạnh mẽ cho nhà đầu tư nước ngoài", báo cáo cho biết.

Tuy nhiên, báo cáo cũng nêu rằng các quy định quản lý doanh nghiệp trong phạm vi một quốc gia là một mối quan tâm truyền thống của một quốc gia và họ có những động cơ chính đáng để theo đuổi các quy định như vậy, bao gồm cả các động cơ về bảo vệ sức khỏe lẫn an toàn công cộng.

Trong số các quy định cốt lõi trong chương Đầu tư của TPP là: tiêu chuẩn tối thiểu của việc đối xử với các khoản vốn đầu tư; cấm trưng thu mà không bồi thường thỏa đáng; yêu cầu các nhà đầu tư nước ngoài được đối xử không kém hơn so với các nhà đầu tư trong nước ("đối xử quốc gia"); yêu cầu các nhà đầu tư từ các quốc gia thành viên TPP đều nhận được sự đối xử ngang bằng với các nhà đầu tư từ bất kỳ nước nào khác ( "quy định tối huệ quốc"); và bảo vệ chống lại "yêu cầu phải thực hiện", chẳng hạn như các quy định đòi hỏi một tỷ lệ phần trăm nhất định về nội địa hóa.

Nhà đầu tư từ các nền kinh tế đang phát triển ngày càng tích cực thực hiện các thương vụ sáp nhập và mua lại ở nước ngoài

Báo cáo lưu ý rằng ở các nước có hệ thống tư pháp mạnh, những yêu cầu này về nguyên tắc có thể được thực thi thông qua các tòa án địa phương. Nhưng ở các nước có hệ thống tư pháp yếu, cần phải có bên thứ ba làm trọng tài quyết định, trong đó nhà đầu tư có thể nộp đơn khiếu nại chống lại một chính phủ nếu cần thiết, do đó phải có cơ chế ISDS trong TPP.

Các mối quan tâm phổ biến về ISDS đã được nâng mức độ lên bởi một số trường hợp "phức tạp", trong đó có trường hợp một nhà đầu tư khởi kiện nước chủ nhà về chính sách tiền lương tối thiểu, một công ty thuốc lá kiện nước chủ nhà về quy định ghi nhãn bao bì thuốc lá, và một nhà đầu tư khai thác mỏ kiện nước chủ nhà về một quy định của chính quyền khu vực. Tuy nhiên, trong chương đầu tư TPP lại đặc biệt có nội dung bảo vệ quyền của nhà nước để điều tiết lợi ích công. "Ngoài ra, các phán quyết của ISDS đang có xu hướng ủng hộ các quốc gia nhiều hơn các nhà đầu tư. Hơn nữa, khi ban trọng tài ra phán quyết chống lại một nước chủ nhà, rõ ràng chủ nhà có thể phải bồi thường cho các nhà đầu tư, song lại có thể không đòi hỏi chính phủ phải rút lại các quyết định hay các biện pháp của mình", báo cáo cho biết.

Báo cáo lưu ý rằng, nhiều quốc gia đang phát triển ở khu vự Đông Á – Thái Bình Dương đã chấp nhận cơ chế ISDS trong các Hiệp định Đầu tư song phương (BIT) hoặc Hiệp định đầu tư toàn diện ASEAN (ACIA). So với ACIA, quy định ISDS của TPP giới thiệu biện pháp bảo vệ để tăng cường tính minh bạch của các tòa án, bảo vệ các quyền của chính phủ trong việc điều tiết lợi ích công.

Các nhà đầu tư từ các nền kinh tế đang phát triển cũng có thể hưởng lợi từ sự chắc chắn và minh bạch hơn trong chính sách đầu tư, và chính bản thân họ ngày càng tích cực thực hiện các thương vụ sáp nhập và mua lại ở nước ngoài.

Nhiều công ty từ các thị trường đang phát triển ở Đông Á đã tích cực trong việc mua tài sản chiến lược và thiết lập hoạt động ở các nước khác.

Các nhà đầu tư từ Trung Quốc tích cực nhất trong việc mua lại các doanh nghiệp ở nước ngoài, với tổng số 3209 thương vụ sáp nhập và mua lại đã được ghi nhận, theo sau là các công ty của Singapore và Malaysia. Bằng chứng cho thấy rằng các quy định mạnh mẽ trong chính sách đầu tư và bảo vệ nhà đầu tư chứa đựng trong các hiệp định thương mại khu vực (RTAs) có thể giúp cải thiện môi trường kinh doanh trong việc thu hút thêm đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Nguồn : The Brunei Times – PT

Từ khóa : WB, TPP, cam kết, bảo vệ, các, nhà đầu tư.