“Các nguyên tắc thương mại đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi mà vai trò truyền thống của chính phủ và các thỏa thuận đa phương đang được bổ sung và trong nhiều trường hợp thậm chí bị thay thế bởi các hiệp định thương mại thế hệ mới”.
Với sự bế tắc đang diễn ra trong các vòng đàm phán hiện tại của WTO - đây có lẽ là điều dễ hiểu.
Các nhà đầu tư, người tiêu dùng, các công ty tư vấn pháp lý vẫn chưa hiểu một cách đầy đủ những bổ sung phức tạp mà các hiệp định thương mại mới điều chỉnh. Bởi vì với sự khác nhau về thể thức, phạm vi và hoạt động, các hiệp định thương mại đang đặt ra cho khu vực tư nhân nhiều thách thức mới.
Hiệp định thương mại thế hệ mới có thể được mô tả như sau:
- Thỏa thuận đa phương, tương tự như WTO, các thành viên bao gồm hầu như mọi quốc gia. Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi cũng bao hàm các hiệp định: Hiệp định công nghệ thông tin, Hiệp định Mua sắm chính phủ và Hiệp định đang được đề xuất về dịch vụ như một phần trong các quy định thương mại mới vì các hiệp định này đều dựa trên nền tảng là hoạt động của WTO. Quan trọng hơn, các hiệp định này mong muốn đạt được ở phạm vi toàn cầu.
- Thỏa thuận xuyên khu vực, được mở rộng ra ngoài các giới hạn truyền thống của một thỏa thuận thương mại khu vực nhưng lại không mang khát vọng toàn cầu. Nhóm hiệp định này bao gồm: Hiệp định thành lập Liên minh châu Âu (EU); Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), Hiệp định Thương mại và Đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) và Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP).
- Thỏa thuận khu vực, bao gồm các thỏa thuận thương mại ưu đãi và thống nhất hoạt động hải quan như EU, Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA), Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC), MERCOSUR và Hiệp định đang được đề xuất của 3 nước châu Phi (TFTA).
- thỏa thuận song phương, bao gồm các thỏa thuận thương mại ưu đãi giữa các quốc gia, không nhất thiết tiếp giáp về mặt địa lý hay lãnh hải, chẳng hạn như các hiệp định thương mại tự do (FTA) của EU, Mỹ và Singapore, các hiệp định đối tác kinh tế (EPA) của Nhật Bản và nhiều FTA khác trên thế giới.
Tất cả các thoả thuận trên vượt qua những quy định truyền thống. Nếu trước đây các hiệp định thương mại chủ yếu tập trung vào đơn giản hoạt động giao nhận hàng hóa, đầu tư qua biên giới thì nay phạm vi và quy mô của các hiệp định thương mại được đặt lên trên những quy định đã đặt ra bởi một hay nhiều nước tham gia vào hiệp định. Các Hiệp định thương mại mới thường bao gồm những cam kết buộc tất cả các thành viên đảm bảo những tiêu chuẩn tối thiểu về tiếp cận thị trường, sản phẩm, dịch vụ, đầu tư và cạnh tranh.
Do đó, khu vực tư nhân phải đối mặt gặp với việc phải vận dụng ngày càng nhiều các quy định trong các hiệp định thương mại trong hoạt động hàng ngày của mình - đồng nghĩa với việc hứng chịu cả rủi ro lẫn cơ hội.
Những rủi ro thị trường hoặc rủi ro ngành trước đây không được bao phủ bởi các hiệp định thương mại truyền thống. Ví dụ, ở Singapore, chính phủ phải sửa đổi thuế giao dịch tài sản áp dụng với người nước ngoài. Lý do là theo cam kết của Singapore trong FTA với Mỹ và các thành viên EU, nước này phải loại bỏ việc tăng thuế. Một ví dụ khác là việc sử dụng các nguyên tắc của WTO và quy trình giải quyết tranh chấp đầu tư để chống lại quy định của Australia về đóng gói thuốc lá.
Tuy nhiên, các hiệp định thương mại và đầu tư cũng mang lại cơ hội cho các công ty mở rộng và tiếp cận thị trường, qua đó cải thiện môi trường đầu tư. Ví dụ, hai hãng chuyển phát nhanh là Fedex và DHL đã thuyết phục thành công ASEAN về việc thiết lập một danh mục các dịch vụ chuyển phát nhanh. Điều này cho phép dịch vụ chuyển phát nhanh có được một vị trí trong các thỏa thuận của ASEAN theo và tránh được khả năng bị điều chỉnh hoặc mâu thuẫn với các hoạt động dịch vụ khác như bưu chính, vận tải. Một ví dụ khác là quy định về chỉ dẫn địa lý đã được EU thông qua và đưa vào trong các FTA của khu vực này.
Sự gia tăng nhanh chóng số lượng các hiệp định thương mại đặt các doanh nghiệp vào thế “bị bao vây” bởi các nguyên tắc thương mại và đầu tư khác nhau vì mỗi hiệp định đều tương đối khác biệt. Đây sự thực sự là vấn đề khiến các doanh nghiệp “thờ ơ” trước các FTA, đặc biệt khi lợi ích tài chính cũng không thể lớn hơn chi phí hành chính. Tuy nhiên, các doanh nghiệp có thể bỏ lỡ cơ hội của mình.
Tương tự cách tiếp cận các hiệp định thương mại cũng rất khác biệt. EU phụ thuộc rất nhiều vào các ủy ban và tiểu ban. NAFTA phụ thuộc vào những điều ước quốc tế về giải quyết tranh chấp. AEC không phải là một thể chế đủ mạnh để có thể giải quyết những tranh chấp phát sinh. MERCOSUR được thiết kế chặt chẽ trên giấy nhưng lại thiếu nhiều cơ quan thực thi.
Các hiệp định thương mại mới như TISA, TPP, TTIP và RCEP, cũng như các TFTA, cũng sẽ xây dựng hệ thống vận hành của mình nhưng có thể thấy các vấn đề mà những hiệp định thương mại mới cần tập trung nỗ lực xây dựng đó là thể chế (như trong EU), quy trình (như trong NAFTA), hoặc hải quan (như WTO).
Phương pháp tiếp cận khác nhau cũng đang tồn tại trong vấn đề quy tắc xuất xư, một khái niệm mang tính kỹ thuật, mặc dù về bản chất hệ thống thương mại đã thay đổi và các quy định không nhất thiết phản ánh cho quá trình toàn cầu hóa - chẳng hạn như vấn đề sở hữu trí tuệ.
Quy tắc xuất xứ thường ảnh hưởng đến các quyết định đầu tư quan trọng. Việc lựa chọn chính xác quy tắc là hết sức quan trọng vì nó ảnh hưởng đến khả năng thâm nhập thị trường cũng như chi phí hải quan. Ở thời điểm khi mà các công ty đa quốc gia không còn phụ thuộc vào việc tiếp cận thị trường EU hoặc Mỹ cho sự sống còn của họ, thì cơ hội của họ nằm ở phần còn lại của thế giới, theo đó quy tắc xuất xứ, nguyên tắc ưu đãi, liên kết trở thành yếu tố quan trọng trong quá trình ra quyết định.
Cạnh tranh cũng được xem là yếu tố đảm bảo cho việc tiếp thị trường hiệu quả, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ. Môi trường pháp lý ảnh hưởng mạnh đến chất lượng và tính sẵn sàng của dịch vụ. Các hiệp định thế hệ mới không chỉ nhắm đến mục đích tự do hơn nữa thương mại hàng hóa mà còn trong lĩnh vực dịch vụ. Tùy thuộc vào loại dịch vụ, phạm vi và mức độ sẵn có mà việc lựa chọn đúng các điều khoản ưu đãi có thể mang lại những lợi ích khác nhau trong một lĩnh vực mà cạnh tranh là rất lớn như dịch vụ.
Với sự phát triển của công nghệ, những cơ hội mới đã xuất hiện, điển hình đối với hàng hóa và dịch vụ môi trường. Nhu cầu toàn cầu đối với các sản phẩm và dịch vụ môi trường ngày càng tăng theo cấp số nhân, kết hợp với các chính sách phát triển bền vững và bảo vệ môi trường… sẽ mang lại nhiều cơ hội to lớn cho các nhà đầu tư trong hoạt động trong lĩnh vực này tận dụng những ưu đãi từ các sáng kiến đa phương và khu vực như TPP, ASEAN
Trong bối cảnh toàn cầu, các nhà đầu tư đang phải đối mặt với những thách thức ngày càng nhiều khi lựa chọn điểm lựa chọn điểm đến đầu tư nhằm tối ưu hóa lợi ích và tham gia vào vào chuỗi giá trị toàn cầu. Kết quả là, toàn cầu hóa đòi hỏi các công ty luật có khả năng cung cấp dịch vụ liên quan đến tranh chấp tại tòa. Khả năng cạnh tranh của các công ty luật sẽ ngày càng được xác định bởi năng lực gỡ rối trong trong bối cảnh hàng loạt các hiệp định thương mại và đầu tư chi phối.
Theo http://whoswholegal.com - HP
Từ khóa: Đối phó, cơ hội và thách thức, phát sinh, Hiệp định Thương mại và Đầu tư, thế hệ mới
