Trước đây, các hiệp định thương mại quốc tế thường chủ yếu liên quan đến việc mở cửa thị trường vàviệc loại bỏ 2 rào cản thương mại chính là mức thuế nhập khẩu cao và hạn ngạch. Sau khi Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) chính thức có hiệu lực vào năm 1994 và 1995, mọi việc bắt đầu thay đổi.
Theo ông Patrick Woodall, giám đốc mảng nghiên cứu đồng thời là chuyên gia chính sách thương mại tại Food & Water Watch, NAFTA và WTO đã mở ra một chế độ mới của hiệp định thương mại, trong đó giải quyết không chỉ vấn đề dòng chảy hàng hóa qua biên giới mà còn xử lý nhiều vấn đề pháp lý khác có ảnh hưởng đến thương mại, bao gồm sở hữu trí tuệ, an toàn thực phẩm, và các yêu cầu về ghi nhãn và tiêu chuẩn.
Theo ông Woodall, chúng ta đang tiến vào thời đại mới, khi mà các tranh chấp thương mại có thể dẫn đến sự thay đổi tiêu chuẩn, quy định và các biện pháp khác trong một nước nếu những nước khác xem những điều này là các rào cản thương mại bất hợp pháp.
Quy định dán nhãn xuất xứ đối với thịt (COOL) của Mỹ là một ví dụ, khiquy định này đã bị Canada và Mexico xem như một rào cản thương mại bất hợp pháp. Đầu năm 2015, WTO một lần nữa đã ra phán quyết có lợi cho Canada và Mexico sau khi bác đơn kháng cáo lần thứ tư của Mỹ. Canada đã đe dọa áp thuế trả đũa đối với Mỹ.
Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)
Vòng đàm phán TPP gần đây nhất tại Hawaii đã kết thúc vào tháng 8/2015 mà không đạt được tiến triển gì nổi bật, do một số bất đồng, trong đó có sữa. Trong khi sữa chỉ là một phần nhỏ trong tổng sản lượng kinh tế của 12 quốc gia tham gia TPP, thì theo tờ Wall Street Journal, nông dân của ngành sữa lại có ảnh hưởng chính trị khá lớn ở các nước phát triển – những nước đang cố gắng tranh cãi về vấn đề này.
Canada nhất quyết không chịu mở cửa ngành công nghiệp sữa, trong khi đó một số quốc gia gồm Mỹ, New Zealand, Úc, và Nhật Bản lại muốn Canada mở cửa thị trường nhập khẩu sữa.Canada muốn giữ thuế quan hạn chế của họ nhằm duy trì chương trình quản lý cung ứng và bảo vệ nông dân chăn nuôi bò sữa trong nước, nhưng New Zealand lại từ chối ký một thỏa thuận mà không giúp đất nước họ bán được nhiều sữa.
Tuy vậy, theo tờ Wall Street Journal, một số vấn đề khác, chẳng hạn như tiêu chuẩn môi trường ở Việt Nam và Malaysia cũng như quy định sở hữu trí tuệ đối với các tên thực phẩm có chứa tên vị trí địa lý,đã được giải quyết.Hiện vẫn chưa rõ khi nào sẽ diễn ra vòng đàm phán tiếp theo của TPP, trong khi đó, điều đáng lo ngại cho phía Mỹ là cuộc bầu cử năm 2016 đang đến gần.
Hiệp định thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP)
Theo Reuters, nếu được thông qua, TTIP có khả năng sẽ là hiệp định thương mại lớn nhất thế giới, chiếm 1/3 thương mại toàn cầu và tạo ra 100 tỷ USD lợi ích kinh tế cho cả hai bên. Tháng 8/2015, Ủy ban EU đã đáp lại lời chỉ trích xung quanh vấn đề minh bạch hóa thông tin của TTIP bằng cách đồng ý xuất bản báo cáo về các cuộc đàm phán với Mỹ.
Hai vấn đề tranh chấp lớn trong đàm phán TTIP liên quan đến việc công nhận chỉ dẫn địa lý và an toàn thực phẩm. EU có các quy định rất chặt chẽ dành cho các đặc sản địa phương, chẳng hạn như đối với rượu Champagne và thịt lợn khô Parma, nhưng Mỹ lại không bảo vệ các loại đặc sản từng vùng vì cho rằng đã có pháp luật về nhãn hiệu.TTIP có thể giúp giải quyết việc các nhà sản xuất Mỹlàm ra sản phẩm cho thị trường Mỹ,nhưng lại sử dụng những cái tên sản phẩm có thể tranh thủ sự bảo hộ đặc sản khu vực ở EU. EU và Mỹ đã tổ chức 10 vòng đàm phán TTIP. Hai bên dự kiến sẽ hoàn tất TTIP trong năm 2016.
Các thỏa thuận thương mại về sản phẩm hữu cơ
Mỹ đã ký kết một số thỏa thuận thương mại về sản phẩm hữu cơ trong vài năm qua, gần đây nhất là với Thụy Sĩ hồi đầu năm 2015. Mỹ cũng đã ký một thỏa thuận thương mại hữu cơ với Hàn Quốc vào năm 2014, Nhật Bản vào năm 2013, EU vào năm 2012, và Canada trong năm 2009.
Thoả thuậnthương mại hữu cơ cho phép các nước khác ghi nhãn các sản phẩm hữu cơ nhập khẩu là hữu cơ mà không cần chứng nhận của USDA. Điều này là do thỏa thuận công nhận các tiêu chuẩn và quy trình chứng nhận của nước đối tác là tương tự với Mỹ, đủ điều kiện để dán nhãn hữu cơ và bán trong các cửa hàng Mỹ.
Thoả thuận thương mại hữu cơ mở ra thị trường mới chocác nhà sản xuất sản phẩm hữu cơ Mỹ. Những thỏa thuận này cũng ảnh hưởng đến các công ty có nguồn nguyên liệu hữu cơ từ các nước khác. Ví dụ, nếu không có thỏa thuận hữu cơ thì nhà sản xuất trong nước không thể gắn nhãn cho sản phẩm của mình là hữu cơ trong trường hợp sản phẩm cóchứa một thành phần nhập từ một nước không có thỏa thuận hữu cơ với Mỹ.
Theo ông Bob Anderson, cố vấn thương mại cao cấp của Tổ chức thương mại (OTA), Mexico là nước tiếp theo Mỹ muốn ký thỏa thuận hữu cơ. Mexico hiện đang trong quá trình phát triển một hệ thống kiểm soát nghiêm ngặt cho việc cấp các giấy chứng nhận, cũng như thực thi nghiêm ngặt các khía cạnh khác liên quan đến tiêu chuẩn chung về thực phẩm hữu cơ trên toàn thế giới. Ông Anderson nói rằng chính phủ Mỹ và OTA đang giúp Mexico thiết lập và theo dõi sự phát triển hệ thống kiểm soát hữu cơ này.
Ảnh hưởng của hiệp định thương mại quốc tế
Hiệp định thương mại có thể làm suy yếu luật an toàn thực phẩm ở một số nước. Đây là nỗi sợ hãi của EU đối với TTIP, và cũng là nỗi sợ hãi của Mỹ đối với TPP. Trong cả hai trường hợp này, cả EU và Mỹ đều có quy định an toàn thực phẩm nghiêm ngặt hơn so với các bên còn lại, và EU và Mỹ có thể sẽ phải chấp nhận tổn hại ở một số lĩnh vực mới. Các nhà quản lý EU đã tuyên bố nhất quyết sẽ không để điều trên xảy ra khi đàm phán TTIP.
Các hiệp định này có thể ảnh hưởng đến sản xuất trong nước cả về mặt việc làm lẫn giá cả, đặc biệt là khi hiệp định này có sự tham gia của những nước có hệ thống nông nghiệp lớn chủ yếu dựa vào luật bảo vệ môi trường yếu kém và chi phí lao động thấp. Điều này có thể khiến các sản phẩm thịt, hải sản, và các sản phẩm kém an toàn và có chất lượng thấp hơn so với sản phẩm của Mỹ được nhập khẩu ồ ạt vào thị trường Mỹ.
Một công ty Mỹ thậm chí có thể đóng cửa nhà máy tại Mỹ và di chuyển nhà máy đến một nước khác để tận dụng lợi thế của sản phẩm và lao động rẻ hơn ở nước này. Ông Woodall cho biết đây là những gì đã xảy ra khi NAFTA được thông qua. Green Giant General Mills đã đóng cửa nhà máy ở Watsonville, Californiavà chuyển sản xuất đến miền bắc Mexico, gây ảnh hưởng đến việc làm trong ngành sản xuất và nông nghiệp ở Central Valley, California.
Theo Woodall, công ty có thể lấy nguồn một sản phẩm cụ thể từ các nước mà Mỹ đã ký hiệp định thương mại tự do vì giá rẻ hơn, mặc dù đôi khi giá thấp đồng nghĩa với chất lượng và tiêu chuẩn an toàn kém. Để cạnh tranh, các công ty khác, bao gồm cả các nhà sản xuất Mỹ, cũng sẽ phải giảm giá sản phẩm của mình.Tuy nhiên, nhiều công ty thực phẩm lớn, bao gồm cả Archer Daniels Midland, Cargill, Coca-Cola, Kraft, Mondelez International, Monsanto, và các tổ chức công nghiệp gồm Viện Thịt Mỹ, Hiệp hội thực phẩm từ sữa quốc tế, Hội đồng rượu mạnh chưng cất Mỹ lại cho rằng TPP tạo một cơ hội quan trọng cho các công ty và công nhân Mỹ vì tạo ra một sân chơi bình đẳng,mở cửa được một số thị trường phát triển nhanh nhất thế giới.
Các công ty và tổ chức trên hy vọng, sau khi hiệp định TPP đàm phán và ký kết thành côngsẽ tạo ra cơ hội thương mại và đầu tư mới với các nước thành viên TPP khác ở tất cả các lĩnh vực trong nền kinh tế Mỹ. Hiệp định TPP thành công cũng sẽ thiết lập một khuôn mẫu cho sự hội nhập của các nền kinh tế châu Á-Thái Bình Dương khác, mở ra thế hệ các hiệp định thương mại mới có tiêu chuẩn cao, toàn diện nhằm loại bỏ các rào cản trong thương mại và đầu tư, đồng thời giúp cải thiện khả năng cạnh tranh trong khu vực.
Theo http://www.fooddive.com – TV
Từ khóa: Ảnh hưởng, các hiệp định thương mại, ngành công nghiệp thực phẩm
