Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra trong bối cảnh quan hệ kinh tế song phương tăng trưởng mạnh mẽ, mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư theo chiều sâu, hướng tới mục tiêu 20 tỷ USD và xa hơn trong giai đoạn phát triển mới.

Sau hơn nửa thế kỷ thiết lập quan hệ ngoại giao (1972) và đặc biệt là 10 năm nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện (2016), quan hệ Việt Nam - Ấn Độ đã phát triển toàn diện, trong đó kinh tế - thương mại tiếp tục giữ vai trò trụ cột, tạo nền tảng cho những bước tiến dài hạn.

Theo số liệu Cục Hải quan, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Ấn Độ đã tăng trưởng ấn tượng, từ 5,4 tỷ USD năm 2016 lên 16,46 tỷ USD năm 2025, tức tăng gấp hơn 3 lần chỉ trong chưa đầy một thập kỷ.

Tính riêng năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Ấn Độ đạt mốc kỷ lục gần 16,46 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ đạt khoảng 10,3 tỷ USD, tăng 14,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi, nhập khẩu từ Ấn Độ đạt 6,1 tỷ USD, tăng 4,9% so với cùng kỳ, thặng dư thương mại nghiêng về Việt Nam.

Đà tăng trưởng này tiếp tục được duy trì trong quý I/2026, khi kim ngạch thương mại hai chiều đạt 4,8 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ đạt 2,9 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu từ Ấn Độ đạt 1,8 tỷ USD, tăng 34% so với cùng kỳ năm trước.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng mà còn ở cơ cấu thương mại mang tính bổ trợ rõ nét. Hơn 70% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ là các sản phẩm công nghiệp chế biến, chế tạo như: điện tử, máy móc, công nghệ. Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Ấn Độ chủ yếu là nguyên, phụ liệu phục vụ sản xuất như dệt may, chất dẻo, sắt thép và dược phẩm.

Chính sự bổ trợ này đã giúp quan hệ thương mại giữa hai nước không rơi vào cạnh tranh trực diện mà chuyển dần sang liên kết chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, xu hướng dịch chuyển sản xuất và đa dạng hóa chuỗi cung ứng đang diễn ra mạnh mẽ, Việt Nam và Ấn Độ nổi lên như hai mắt xích quan trọng trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Không chỉ thương mại, dòng vốn đầu tư hai chiều cũng đang gia tăng. Ấn Độ hiện có mặt tại 20/34 tỉnh, thành phố của Việt Nam với nhiều dự án quy mô trong lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp và chế biến.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam đã có 30 dự án đầu tư tại Ấn Độ với tổng vốn gần 150,5 triệu USD.

Đáng chú ý, dự án nhà máy sản xuất xe điện của VinFast tại bang Tamil Nadu, Ấn Độ, là một cột mốc quan trọng, thể hiện chiến lược thâm nhập sâu vào thị trường xe điện tiềm năng cao tại khu vực. Với tổng vốn đầu tư cam kết lên đến 6,5 tỷ USD, dự án này không chỉ tập trung sản xuất mà còn xây dựng một hệ sinh thái xe điện toàn diện, bao gồm cả hạ tầng trạm sạc.

Những con số này không chỉ phản ánh quy mô hợp tác mà còn cho thấy xu hướng chuyển dịch từ thương mại thuần túy sang gắn kết sản xuất, đầu tư dài hạn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, nhiều lĩnh vực hợp tác mới giữa Việt Nam và Ấn Độ đang được mở rộng, tạo dư địa tăng trưởng đáng kể cho thương mại song phương.

Trước hết là ngành dệt may và da giày - lĩnh vực thể hiện rõ nhất tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế. Việt Nam có thế mạnh về sản xuất và xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh, trong khi Ấn Độ lại sở hữu nguồn nguyên liệu dồi dào và năng lực dệt nhuộm. Sự kết hợp này giúp hình thành chuỗi cung ứng tích hợp, nâng cao năng lực cạnh tranh của cả hai bên.

Bên cạnh đó, công nghệ số đang nổi lên như động lực tăng trưởng mới. Việt Nam với vai trò trung tâm sản xuất và phát triển công nghệ, kết hợp với thế mạnh hàng đầu thế giới của Ấn Độ về phần mềm và dịch vụ số, đang mở ra không gian hợp tác rộng lớn trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, IoT và gia công phần mềm.

Một hướng đi đáng chú ý khác là thúc đẩy kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn bán lẻ lớn của Ấn Độ. Việc mở rộng đưa hàng hóa Việt Nam vào hệ thống phân phối hiện đại tại thị trường hơn 1,4 tỷ dân không chỉ giúp tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng thương hiệu bền vững.

Song song với đó, tiến trình rà soát, nâng cấp Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ (AITIGA) được kỳ vọng tạo thêm cú hích quan trọng. Khi các rào cản thương mại được tháo gỡ, chi phí logistics và thanh toán được tối ưu, doanh nghiệp hai nước sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để mở rộng hợp tác.

Giới chuyên gia nhận định, với tốc độ tăng trưởng hiện nay, mục tiêu đạt 20 tỷ USD kim ngạch thương mại song phương không còn xa vời. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, hai nước cần tiếp tục đẩy mạnh kết nối hạ tầng, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường xúc tiến đầu tư - thương mại và khai thác hiệu quả các lĩnh vực hợp tác mới.

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam từ ngày 5-7/5/2026 theo lời mời của Thủ tướng Cộng hòa Ấn Độ Narendra Modi mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là sự kiện đối ngoại cấp cao mà còn được kỳ vọng tạo xung lực mới, định hình khuôn khổ hợp tác kinh tế - thương mại trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Với nền tảng tin cậy chính trị vững chắc, tính bổ trợ ngày càng rõ nét và nhu cầu kết nối chuỗi giá trị gia tăng, quan hệ Việt Nam - Ấn Độ đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Không gian hợp tác thương mại vì thế không chỉ mở rộng về quy mô mà còn chuyển dịch về chất, hướng tới sự bền vững, hiệu quả và gắn kết sâu hơn trong cấu trúc kinh tế khu vực và toàn cầu.

Nguồn: Tạp chí Kinh tế Tài chính

Từ khóa: chuỗi giá trị, kinh tế, thương mại