Lãnh đạo Bộ Công Thương tháo gỡ khúc mắc về kinh doanh xuất khẩu gạo theo Nghị định 107

gaoxk2018

Tại Hội nghị phổ biến Nghị định 107/2018/NĐ-CP (Nghị định 107) của Chính phủ về kinh doanh, xuất khẩu gạo do Bộ Công Thương tổ chức tại TP.HCM ngày 1/11, ông Trần Quốc Khánh, Thứ trưởng Bộ Công Thương đã giải đáp nhiều vấn đề liên quan đến các quy định của nghị định này.

DN đầu tư bài bản sẽ có lợi thế

Ông Khánh cho biết, thời gian qua có nhiều DN đã tỏ ra “ấm ức” khi Nghị định 107 không yêu cầu DN xuất khẩu gạo phải có kho chứa, cơ sở xay xát mà có thể đi thuê. Nghị định 107 cũng không đặt ra yêu cầu về công suất tối thiểu của kho, cơ sở xay xát… Trong khi đó, theo yêu cầu của Nghị định 109/2010/NĐ-CP, nhiều DN đã đầu tư kho chứa, cơ sở xay xát với chi phí rất lớn. Các DN cho rằng, quy định của Nghị định 107 như trên khiến cho việc đầu tư của DN trở nên lãng phí và việc cho phép các DN không có đầu tư kho chứa, cơ sở xay xát cũng được tham gia xuất khẩu gạo là không công bằng với các DN đã đầu tư trước đó.

Thứ trưởng Trần Quốc Khánh cho hay, khi đã quyết định gắn bó với việc kinh doanh xuất khẩu gạo thì việc đầu tư kho chứa, phát triển vùng nguyên liệu là việc trước sau gì DN cũng phải làm. Hiện tiêu chuẩn của các nước nhập khẩu ngày càng được nâng cao do họ rất quan tâm tới chất lượng, độ an toàn của hạt gạo. Vì vậy, DN phải luôn luôn có ý thức đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng bằng cách đảm bảo chất lượng cho hạt gạo.

Một DN nghiêm túc, có uy tín phải chỉ cho khách hàng thấy được năng lực quản lý chân hàng của mình, khả năng đảm bảo giao hàng theo đúng hợp đồng và năng lực quản lý chất lượng hàng hóa. Những năng lực trên chỉ chứng mình được khi DN có vùng nguyên liệu, có kho chứa và cơ sở xay xát.

“Đầu tư vào vùng nguyên liệu, kho, cơ sở xay xát là sự đầu tư không hề phí phạm, đây là đầu tư cho uy tín, cho tương lai của DN. Một DN có sự đầu tư bài bản chắc chắn sẽ có vị thế cao hơn nhiều so với những DN không đầu tư” – ông Khánh nói.

Ông Khánh cũng cảnh báo những DN thuê kho chỉ để "cho có". Bởi kinh doanh gạo không hề dễ dàng, DN có thể thành công với 5 – 7 ngàn tấn, nhưng đến một thời điểm nào đó đối tác sẽ biết năng lực thực sự của DN về chân hàng, về khả năng quản lý chất lượng hàng hóa khi đó DN sớm muộn gì cũng sẽ bị đào thải.

Đưa về cơ chế tự nhiên của thị trường

Nhiều ý kiến cũng cho rằng Nghị định 107 có thể sẽ đưa thị trường quay trở lại giai đoạn trước khi Nghị định 109 ra đời. Cụ thể, trước khi có Nghị định 109, thị trường gần như không thể kiểm soát được khi hàng trăm DN cùng tham gia kinh doanh xuất khẩu gạo. Chỉ có một lô gạo ở An Giang nhưng hàng trăm DN chào bán. Mỗi DN chào một giá khiến khách hàng bối rối. Thậm chí giá cả lúc lên lúc xuống…

Ông Khánh cho hay, thời gian đầu có thể thị trường sẽ hỗn loạn, nhưng sau đó sẽ đi vào trật tự. Bởi thị trường sẽ tự có cơ chế chọn lọc tự nhiên, những DN làm ăn không nghiêm túc chắc chắn sẽ bị đào thải.

“Việc của Nhà nước là làm sao cho quá trình chọn lọc tự nhiên này diễn ra nhanh hơn. Tuy nhiên, Nhà nước sẽ chỉ giữ vai trò định hướng chứ không thể can thiệp quá nhiều” – ông Khánh cho hay.

Ông Khánh chỉ ra rằng, hiện có nhiều mặt hàng nông sản khác không được quản lý hành chính như cà phê, hồ tiêu, hạt điều. DN nào cũng có thể tham gia xuất khẩu mà không cần giấy phép. DN kinh doanh xuất khẩu những mặt hàng này không chỉ cạnh tranh với nhau mà còn với cả DN nước ngoài trên chính lãnh thổ Việt Nam. “Tại sao mặt hàng gạo phải cần một cơ chế riêng, trong khi cà phê, tiêu thì không?” – ông Khánh đặt câu hỏi.

Theo đó, ông Khánh khẳng định, gạo không phải mặt hàng quá đặc biệt để phải áp dụng biện pháp hành chính. Về lâu dài, thị trường sẽ hình thành những liên kết giữa các DN lớn, người lo chân hàng, người lo chế biến, xuất khẩu… Khi đó, những DN làm ăn chụp giựt sẽ không thể chen chân vào các mối liên kết đó và cũng không thể cạnh tranh được.

Phải ra khỏi chiếc bể an toàn

Trước đây, Nghị định 109 có quy định các thương nhân xuất khẩu gạo phải thực hiện đăng ký hợp đồng xuất khẩu. Đây là cơ sở để thống kê thông tin dữ liệu phục vụ công tác điều hành xuất khẩu gạo. Nhờ đó, ở một thời điểm bất kỳ, Bộ Công Thương có thể nắm được lượng gạo đã xuất khẩu, số hợp đồng và khối lượng đã ký, lượng gạo tồn trong kho của DN… Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương sẽ đưa ra cảnh báo để DN điều chỉnh, giúp giảm các rủi ro có thể xảy ra.

Tuy nhiên, với Nghị định 107, việc đăng ký hợp đồng xuất khẩu không còn nữa. Điều này tạo ra một lo ngại rất lớn về công tác dự báo, điều hành xuất khẩu gạo.

Song trên thực tế không có nước nào trên thế giời yêu cầu DN phải báo cáo các thông tin về hợp đồng, tồn kho… Bởi đây đều là những bí mật kinh doanh. Ông Khánh ví von: “Các DN đã quen kinh doanh trong trật tự. Điều này giống như chiếc bể cá có môi trường tốt, mọi thông số đều được kiểm soát nên rất an toàn. Các DN đã có giấy phép kinh doanh xuất khẩu gạo đều không muốn ra khỏi môi trường đó”.

Theo đó, đã đến lúc DN phải ra khỏi chiếc bể đó để ra sông hồ, biển lớn như các DN ở những ngành hàng nông sản khác như cà phê, hồ tiêu, điều…

Thống kê của Tổng cục Hải quan đến ngày 15-10 cho thấy sản lượng xuất khẩu gạo của năm 2018 đã đạt 5 triệu tấn, trị giá trên 2,5 tỷ USD, tăng 4% về số lượng và tăng 18% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Thị trường chính của gạo Việt Nam vẫn là các nước châu Á (68%), châu Phi 12%, châu Mỹ (8%), Trung Đông (6%)…

Theo Bộ Công Thương, hiện cả nước có hơn 140 DN có giấy phép xuất khẩu gạo, trong đó, 3 DN được cấp sau khi Nghị định 107/2018 /NĐ-CP có hiệu lực vào ngày 1-10 vừa qua.

Nguồn: Báo Hải quan

Từ khóa: Lãnh đạo Bộ Công Thương, tháo gỡ khúc mắc, kinh doanh, xuất khẩu gạo, Nghị định 107