Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OCDE) dự báo, tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ đạt mức 3,6% vào năm 2018. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng này phụ thuộc nhiều vào chính sách tiền tệ, tài chính và thương mại của Mỹ.
Mới đây, chuyên gia kinh tế Jan Hatzius, thuộc ngân hàng Goldman Sachs đã đưa ra dự báo, nền kinh tế Mỹ năm 2018 có thể bị rơi vào vòng xoáy khó khăn do mất cân bằng thị trường tín dụng và bùng nổ tiền ảo. Trong khi đó, IMF dự báo, những thách thức mà nền kinh tế toàn cầu phải đối mặt trong năm 2018 là chủ nghĩa bảo hộ, kế hoạch cải cách thuế của Mỹ. Những điều này đã làm dấy lên lo ngại về "sức khoẻ" của nền kinh tế toàn cầu trong năm 2018.
Rủi ro từ kinh tế Mỹ
“Mặc dù nền kinh tế Mỹ chưa ghi nhận mức tăng trưởng tín dụng quá nóng, nhưng bong bóng định giá tài sản đã hình thành ở một số lĩnh vực. Ngoài ra còn có sự bùng nổ của nhiều loại đồng tiền ảo như bitcoin, Ripple,...”, chuyên gia kinh tế Jan Hatzius cảnh báo.
Đồng tình với quan điểm của chuyên gia kinh tế Jan Hatzius, bà Janet Yellen, Chủ tịch Fed cũng cho rằng: “Những đồng tiền ảo như Bitcoin là một trong những loại tài sản có tính đầu cơ cao”.
Trước khi nhà kinh tế Jan Hatzius đưa ra những cảnh báo về việc mất cân đối tín dụng và bùng nổ tiền ảo, IMF cũng dự báo, chủ nghĩa bảo hộ thương mại của chính quyền Trump tiếp tục là một trong những thách thức với nền kinh tế toàn cầu.
Chủ nghĩa bảo hộ trên thế giới nổi lên sau khi ông Donald Trump nhậm chức Tổng thống Mỹ với chính sách “nước Mỹ là trên hết”. Tại Tuần lễ Cấp cao APEC được tổ chức tại Đà Nẵng, trong bài phát biểu của mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump không quên “nhắc khéo” các hoạt động thâm hụt thương mại giữa Mỹ và các nước trong khu vực Đông Nam Á và chính sách bảo hộ thương mại như là một trong những cách làm cho cán cân thương mại giữa Mỹ và các nước khác về vị trí cân bằng hơn.
Còn nhớ, giữa tháng 12/2017, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và Bộ trưởng của 164 nước thành viên WTO đã nhóm họp tại Buenos Aires (Argentina) để bàn về chính sách thương mại toàn cầu cởi mở. Tuy nhiên, trải qua 3 ngày làm việc, cuộc họp đã không đạt được thoả thuận nào về thương mại toàn cầu. Một trong những lý do được đưa ra đó là do Mỹ thực hiện chính sách cứng rắn. Cụ thể, liên quan đến nội dung hồ sơ đánh bắt cá, WTO đã vấp phải chính sách bảo hộ của Mỹ và Ấn Độ, trong khi phần lớn các quốc gia thành viên ủng hộ sự mở cửa của thương mại toàn cầu.
Theo IMF, không chỉ năm 2018 mà những năm tới, chính sách bảo hộ của Mỹ sẽ tiếp tục được duy trì và có xu hướng tạo ra một cuộc khủng hoảng mới như đã từng xảy ra vào năm 1930. Hậu quả là hàng nghìn doanh nghiệp đóng cửa, hàng triệu người lao động mất việc làm.
Dư chấn của bất kỳ cuộc khủng hoảng kinh tế nào cũng để lại những thiệt hại nặng nề, làm cho nền kinh tế toàn cầu kiệt quệ. Vì vậy, nhằm tăng cường sự lành mạnh trong hệ thống tài chính quốc tế, sau cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008, G20 đã thành lập Diễn đàn ổn định tài chính (FSB) với một bộ quy tắc tài chính quốc tế. Tuy nhiên, dưới thời Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, việc thực hiện các quy tắc này trở nên bất định. Cụ thể, ông Donald Trump đã ra thời hạn 6 tháng để Fed báo cáo liên quan đến nội dung này. Và kết quả là, ông Steven Mukuchin, Bộ trưởng Tài chính Mỹ nhận định: “Việc thực hiện các quy định trong khuôn khổ bộ quy tắc tài chính quốc tế này là có hại cho nền kinh tế Mỹ”. Điều này làm dấy lên lo ngại, Mỹ sẽ nới lỏng các quy định với khối ngân hàng nội và “phó mặc” hoạt động của FSB?
Ông Mark Carney, Giám đốc FSB đã từng cho biết: “Lịch sử đã chứng minh, khi một ngân hàng hay công ty bảo hiểm lớn bị phá sản có thể tạo ra hiệu ứng “domino” đối với nền kinh tế toàn cầu. Vì vậy, cần phải có sự thống nhất giữa các quốc gia trong việc thực thi bộ quy tắc về tín dụng toàn cầu”.
Luật thuế sửa đổi của Mỹ có lẽ là dấu ấn lập pháp mạnh mẽ nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong năm 2017. Theo đó, Mỹ sẽ giảm thuế thu nhập doanh nghiệp từ 35% xuống còn 15%. Điều này sẽ khuyến khích kinh tế Mỹ tăng trưởng và doanh nghiệp tăng cường đầu tư, nhưng lại khiến các nước trên thế giới gỡ bỏ rào cản thuế để thu hút đầu tư nước ngoài, trước tiên phải kể đến Anh đã không che giấu ý định giảm thuế cho doanh nghiệp sau đàm phán Brexit. Trong khi đó, các nước OCDE và nhóm G20 đang cố gắng chống gian lận và trốn thuế trong giới tỷ phú và các tập đoàn đa quốc gia.
Ứng biến kịp thời
Tuy nhiên, ông Bùi Ngọc Sơn, Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính trị Thế giới lại tỏ ra lạc quan trước những dự báo của Goldman Sachs và IMF. "Những phân tích đưa ra từ Goldman Sachs và IMF mang tính chất cảnh báo khi nhận thấy những dấu hiệu từ thị trường. Điểm quan trọng là khi nào xảy ra thì bây giờ vẫn còn quá sớm để đưa ra nhận định đó”, ông Sơn nhấn mạnh.
Theo ông Sơn, nền kinh tế toàn cầu năm 2017 đã ghi nhận sự tăng trưởng tốt, và năm 2018 những điều kiện thuận lợi sẽ được duy trì mặc dù tăng trưởng năm 2018 có thể không bằng năm 2017. Vì vậy, những định giá tài sản hay tín dụng như vậy vẫn đang nằm trong giới hạn bình thường, không có gì phải lo lắng. Chỉ khi nào với những định giá đó mà tình hình kinh tế đi xuống thì khi đó chúng ta sẽ bàn tiếp.
Liên quan đến lo ngại, chính sách giảm thuế “ồ ạt” của các nước để thu hút đầu tư nước ngoài như cảnh báo của IMF, ông Bùi Ngọc Sơn cho biết: “Cạnh tranh thì cứ cạnh tranh, nhưng giữa câu chuyện nói và thực hiện giảm thuế phải là khoảng cách của mấy chục năm, là một khối lượng khổng lồ của pháp lý và tính toán kỹ thuật. Như nền kinh tế Mỹ, họ đã phải trải qua mấy chục năm mới thông qua được Luật thuế sửa đổi này. Trong đó, cắt giảm thuế là một trong những nội dung chính. Và cũng đã đến lúc nền kinh tế Mỹ giảm thuế, để kích thích tăng trưởng, khi bộ máy điều hành đã tinh gọn, minh bạch, tính toán đến các thâm hụt ngân sách và kiểm soát được chi tiêu”.
Cùng quan điểm lạc quan trước những cảnh báo của Goldman Sachs, TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng nhận định: “Tiền ảo nói chung và đồng Bitcoin nói riêng dễ gây tổn thương cho nền kinh tế Việt Nam hơn so với nền kinh tế Mỹ. Nền kinh tế Việt Nam với quy mô đạt khoảng 200 tỷ USD sẽ là một lớp “đệm mỏng” so giá trị vốn hoá của đồng Bitcoin, năm 2017 thị trường ghi nhận có những thời điểm Bitcoin đạt đỉnh 20 nghìn USD”.
"Mặc dù các nhà an ninh tiền tệ đã đưa ra nhiều cảnh báo, song đến thời điểm hiện tại, Bitcoin vẫn chưa tạo ra bất kỳ khủng hoảng tiền tệ nào. Điều cần thiết là chuẩn bị những phương án ứng phó kịp thời để xử lý trong trường hợp có khủng hoảng xảy ra", TS. Nguyễn Trí Hiếu khuyến nghị.
Nguồn: Enternews
Từ khóa: rủi ro, kinh tế toàncầu, năm 2018
