FAO gửi báo cáo 2016 cho Ủy ban Nông nghiệp WTO

luami

Báo cáo trình bày những đóng góp của FAO trong việc thực hiện giám sát thường niên của Ủy ban Nông nghiệp WTO (CoA). Báo cáo tập trung nhiều vào các vấn đề mới nhất của FAO “Tóm tắt cung cầu ngũ cốc (tháng 2 năm 2016), Hệ thống thông tin thị trường nông nghiệp (AMIS )theo dõi Thị trường (tháng 2 năm 2016) và triển vọng của FAO (Tháng 10 năm 2015).

Như những năm trước đây, trọng tâm trong báo cáo của FAO cho CoA là sự phát triển của các hóa đơn nhập khẩu thực phẩm cơ bản, nổi bật là xu hướng hóa đơn nhập khẩu thực phẩm ở các nước kém phát triển nhất (LDCs) và ở các nước đang phát triển Nhập khẩu ròng Thực phẩm (NFIDCs). Ngoài ra, báo cáo cũng chứa đựng các nội dung về xu thế biến động giá lương thực và xu hướng thị trường thực phẩm cơ bản, cũng như về kết quả sau bốn năm hoạt động của AMIS.

Hóa đơn nhập khẩu lương thực, thực phẩm

Năm 2015 giá trị nhập khẩu lương thực, thực phẩm toàn cầu dự báo giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm, đạt giá trị 1,09 nghìn tỷ USD, thấp hơn khoảng 20%, hay 262 tỷ USD, so với năm 2014, năm mà giá trị nhập khẩu thực phẩm được coi là cao kỷ lục, 1,35 nghìn tỷ USD.

Các yếu tố đã góp phần đưa các hóa đơn nhập khẩu lương thực, thực phẩm giảm mạnh trong năm 2015 bao gồm: Giá thế giới đối với nhiều mặt hàng đã giảm đáng kể, góp phần giảm đơn giá. Cước phí vận tải hầu như không tăng, cũng là nhân tố đóng góp cho sự sụt giảm chi phí. Ngoài ra, sự phong phú của nguồn cung nội địa của các nước nhập khẩu chính đã giảm nhu cầu quốc tế. Nhập khẩu cũng suy thoái, do sự suy yếu đồng tiền của nhiều quốc gia so với đồng đôla Mỹ.

Các loại hàng hóa thiết yếu nhập khẩu toàn cầu đã suy giảm mạnh trong năm 2015 là thực phẩm từ ngũ cốc và các sản phẩm từ sữa, giá trị suy giảm tương ứng khoảng 44 tỷ USD (24%) và 40 tỷ USD (40%). Giá chào đều thấp hơn đáng kể so với năm 2014, đặc biệt là các sản phẩm từ sữa, đã làm cho giá trị nhập khẩu nhóm thực phẩm đi xuống mạnh, cộng thêm vào đó là suy giảm về nhu cầu nhập khẩu. Sự sụt giảm hàng năm trong chi tiêu thế giới về nhập khẩu thịt ước khoảng 19%, tương đương 29 tỷ USD cũng là một yếu tố quan trọng. Lý do là sự kết hợp giữa đơn giá thấp hơn và khối lượng nhỏ hơn. Đối với mặt hàng đường với giá trị 33 tỷ USD, thấp nhất trong vòng 9 năm gần đây. Ngoài ra, giá trị nhập khẩu dầu thực vật cũng giảm nhiều mà chủ yếu là do giá cả giảm sút.

Trong khi giá trị nhập khẩu của tất cả các thực phẩm đều giảm sút trong năm 2015, thì giá trị nhập khẩu toàn cầu đối với cá, rau, trái cây và đồ uống nhiệt đới đang có dấu hiệu phục hồi. Các nhà xuất khẩu các mặt hàng thanh toán bằng đô la Mỹ đang thuận lợi do nhu cầu toàn cầu bền vững và đồng tiền nội tệ của họ yếu đi rất nhiều so với đồng đô la.

Xu hướng giá trị nhập khẩu giảm thấp năm 2015 xuất hiện ở rất nhiều quốc gia có nền kinh tế dễ bị tổn thương, chẳng hạn như các quốc gia trong nhóm các nước kém phát triển nhất (LDCs), các quốc gia có thu nhập thấp, thâm hụt thực phẩm (LIFDCs), và các quốc gia ở cận Sahara châu Phi. Các hóa đơn nhập khẩu thực phẩm của họ thực tế đã giảm hơn nhiều so với trung bình toàn cầu, và nằm trong khoảng 22 đến 23%.

Đối với nước kém phát triển, hóa đơn thấp hơn không đến từ nguyên nhân khối lượng nhập khẩu thấp, mà trái lại khối lượng thực phẩm nhập khẩu có thể tăng lên cao hơn mức của năm trước, trái ngược với xu hướng toàn cầu. Điều này là do năng lực sản xuất các mặt hàng chủ lực nội địa của những nước này yếu đã dẫn đến tăng cầu mua sắm trên thị trường toàn cầu để đáp ứng nhu cầu trong nước. Tình trạng này là gánh nặng cho dự trữ ngoại hối, đặc biệt là khi phải thanh toán bằng đồng đô la Mỹ. Mặc dù đồng đô la mạnh nói chung là có lợi cho các nước chủ yếu xuất khẩu hàng hóa nhưng lại làm ảnh hưởng đến những nhà nhập khẩu, điều này đúng với các nước dễ bị tổn thương khi họ là nước nhập khẩu ròng các nhu yếu phẩm cơ bản, đặc biệt là thực phẩm.

Hệ thống thông tin thị trường nông nghiệp (AMIS)

Hệ thống Thông tin thị trường Nông nghiệp (AMIS), một sáng kiến G20 để tăng cường tính minh bạch của thị trường thực phẩm, giảm thiểu biến động giá và khuyến khích sự phối hợp giữa các chính sách để đối phó với sự gián đoạn thị trường được đưa ra vào tháng 9 năm 2011. Tác giả của sáng kiến là FAO, Ban Thư ký AMIS gồm có 10 tổ chức thành viên: FAO, IFPRI, IFAD, OECD, UNCTAD, Lực lượng đặc nhiệm của Liên Hợp Quốc, Ngân hàng thế giới, WFP, WTO và Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế (IGC).

Sau 4 năm hoạt động, Ban Thư ký AMIS tận dụng tình hình tương đối yên tĩnh của thị trường hàng hóa quốc tế để tiếp tục củng cố và thúc đẩy sáng kiến AMIS. Ban thư ký tiếp tục đối thoại thường xuyên với các đầu mối quốc gia về việc cung cấp bản cân đối hàng hóa; tham gia đào tạo chu kỳ thứ hai và thứ ba theo Chương trình Trao đổi AMIS; đến thăm một số quốc gia để thiết lập sự hợp tác chặt chẽ hơn với các tổ chức đối tác. Sự nỗ lực đã được đền đáp bằng các kết quả tích cực, như sự kiện đặc biệt về "Thực phẩm - Triển vọng thị trường: Một viễn cảnh AMIS" vào tháng 10 năm 2015 của Global Food Market Information Group, được dẫn dắt bởi các nước tham gia AMIS.

Ban thư ký cũng chủ động ở một số vấn đề quan trọng khác như việc dự báo tình hình dự trữ lương thực, xác định biến động thị trường và đưa ra các chỉ số thị trường định hướng trong tương lai. Điểm nổi bật bao gồm việc tổ chức một hội thảo cấp chuyên gia về cải thiện dự trữ lương thực và cách thức tính toán dự trữ ở Trung Quốc; thiết kế mô hình thống kê để phát hiện những thay đổi nguyên nhân biến động; ra mắt Cơ sở dữ liệu Chính sách AMIS vào tháng 10 năm 2015 và các hội thảo về các chỉ số cảnh báo sớm do IFPRI tổ chức.

Trong lĩnh vực phát triển năng lực, AMIS cũng đạt được nhiều tiến bộ quan trọng. Ví dụ, giúp thúc đẩy việc sử dụng các máy tính hỗ trợ kỹ thuật phỏng vấn cá nhân ở Thái Lan, thúc đẩy sự phát triển của các cuộc điều tra mùa màng ở Philippines. Các hoạt động phát triển năng lực khác đã chuyển sang giai đoạn thực hiện ở Bangladesh, Ấn Độ và Nigeria.

Ban thư ký cũng dành những nỗ lực để cải thiện việc tiếp cận cộng đồng, ví dụ bằng cách mở rộng báo cáo chính, báo cáo giám sát thị trường AMIS, và thiết kế lại toàn bộ giao diện website của mình. Ngoài ra, website cũng đã được thiết kế để có thể truy cập tốt trên các thiết bị khác nhau như máy tính để bàn, máy tính bảng và điện thoại thông minh.

Xu hướng thị trường cho các loại ngũ cốc chính

Theo báo cáo AMIS Market Monitor mới nhất (tháng 2 năm 2016) và Food Outlook (tháng 10 năm 2015), sản lượng ngũ cốc thế giới năm 2015 ở mức 2,531 tỷ tấn, thấp hơn khoảng 30 triệu tấn so với kỷ lục năm 2014. Triển vọng năm 2016, sản lượng sẽ bị ảnh hưởng một phần bởi hiện tượng thời tiết El Nino. Theo kỳ vọng hiện tại, sản lượng lúa mì sẽ lập kỷ lục mới là 736,8 triệu tấn và ngũ cốc thô sẽ giảm khoảng 31 triệu tấn từ kỷ lục 1,302 tỷ tấn của năm ngoái. Tuy nhiên, điều kiện thời tiết không thuận lợi nên sản lượng lúa gạo 2015, mà đang được dự đoán là 491,8 triệu tấn, giảm 0,5% so với năm 2014. Dựa trên những dự báo mới nhất về sản xuất và tiêu thụ, dự trữ ngũ cốc thế giới sau mùa vụ năm 2016 được dự báo là 642,4 triệu tấn, cao hơn 2,5 triệu tấn (0,4%) so với mức hiện nay. Lúa mì có lẽ là loại ngũ cốc có sản lượng tăng lớn nhất, tiếp theo là ngô, trong khi dự trữ lúa gạo được dự báo sẽ giảm 3%. Nguồn cung ngũ cốc dồi dào năm 2015 đã làm cho giá cả tất cả các loại ngũ cốc sụt giảm liên tục. Các mức giá thấp hơn này không giúp thúc đẩy thương mại lúa mì và ngũ cốc thô, các nước nhập khẩu đang có nguồn cung lớn, dẫn đến nhu cầu nhập khẩu giảm và tổng thương mại ngũ cốc sẽ giảm thêm 2% xuống còn 368 triệu tấn trong năm 2015/16, trong khi thương mại gạo được dự đoán sẽ tăng trở lại đạt mức tăng 1,5% trong 2016 tương đương 45,4 triệu tấn.

Lúa mì: dự báo mới nhất của FAO về sản xuất lúa mì năm 2015 (736,8 triệu tấn) có tăng nhẹ (0,5%) so với năm trước. Sản lượng tăng chủ yếu là ở Úc, Trung Quốc, Ma-rốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraine và Mỹ. Thương mại lúa mì thế giới năm 2015/16 dự báo đạt 151.5 triệu tấn, thấp hơn 5 triệu tấn (2,7%) so với năm 2014/15. Cắt giảm nhập khẩu chủ yếu là do nhu cầu nhập khẩu yếu ở khu vực Bắc Phi và châu Á, cụ thể là Morocco, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ. Tồn kho lúa mì thế giới được dự báo sẽ đạt 210,7 triệu tấn vào cuối mùa vụ năm 2016, mức cao nhất trong 13 năm qua. Nguồn cung cấp lớn tiếp tục đẩy giá lúa mì quốc tế giảm mạnh dưới mức của năm trước và rơi xuống mức thấp nhất trong hơn 5 năm qua.

Ngũ cốc thô: dự báo mới nhất của FAO về sản lượng sản xuất ngũ cốc thô năm 2015/16 ở mức 1,302 tỷ tấn, giảm khoảng 31 triệu tấn (2.3%) so với kỷ lục của năm ngoái. Sản xuất ngô được dự báo sẽ đạt khoảng 1,004 tỷ tấn, giảm 2,7% so với năm trước. Ngược lại, sản xuất lúa trên thế giới được dự báo ở mức 144 triệu tấn, tăng nhẹ so với năm 2014. Thương mại ngũ cốc thô năm 2015/16 được dự báo sẽ giảm tới 171 triệu tấn, (2,7%) so với mức kỷ lục 2014/15, phần lớn là do nhu cầu nhập khẩu thấp hơn một số nước ở châu Á, cụ thể là Trung Quốc, Indonesia và Iran. Dựa trên những dự báo mới nhất về sản xuất và tiêu dùng, dự trữ ngũ cốc thô thế giới năm 2015 dự báo sẽ tăng lên 265,1 triệu tấn vào cuối mùa vụ, cao hơn 1,2% so với mức cần thiết và là mức cao nhất kể từ 1986-1987. Kho dự trữ lớn, nhu cầu chậm lại, đồng đô la Mỹ tăng giá và nguồn cung cấp lớn lúa mì thức ăn chăn nuôi từ khu vực Biển Đen, đã giữ áp lực giảm giá xuất khẩu.

Gạo: Theo số liệu mới nhất, sản lượng gạo thế giới 2015/16 dự đoán là 491,8 triệu tấn, thấp hơn 0,5% so với năm trước do điều kiện thời tiết không thuận lợi. Thương mại lúa gạo được dự đoán sẽ tăng trở lại khoảng 1,5% trong 2015/2016 và đạt 45,4 triệu tấn, gần như bằng kỷ lục năm 2014. Lượng gạo tồn kho kết thúc mùa vụ năm 2016 được dự báo giảm lần đầu tiên trong 11 năm gần đây.

FAO: Chỉ số giá lương thực giảm 3 điểm

Chỉ số giá lương thực của FAO trung bình là 150,4 điểm trong tháng 2 năm 2016, giảm gần 3 điểm (1,9%) so với tháng 12 và cao hơn 29 điểm (16%) so với tháng 1 năm 2015.

Trong số các chỉ số, đường và sữa giảm nhiều nhất, tiếp theo là các loại ngũ cốc, các loại dầu và thịt. Đồng đô la Mỹ tiếp tục giảm giá gây áp lực lên giá hàng hóa quốc tế. Chỉ số giá lương thực năm 2016 giảm gần 12 điểm, tương đương 9,6% so với năm 2015.

Chỉ số giá Tiêu dùng Lương thực Toàn cầu FAO là chỉ số theo dõi những thay đổi chi phí trong một rổ lương thực toàn cầu như mô tả ở bảng cân đối lương thực thế giới FAO mới nhất. Giá quốc tế đại diện cho từng mặt hàng hoặc nhóm hàng xuất hiện trong bảng cân đối được tính bằng lượng đóng góp cho tổng lượng calo. Chỉ số này đã giảm gần như liên tục kể từ tháng 3 năm 2014, và mất điểm đáng kể trong những tháng gần đây. Sự suy giảm tổng thể là ít rõ rệt hơn khi so sánh với chỉ số giá lương thực của FAO (FPI). Điều này là do giá quốc tế của các loại thực phẩm chiếm tỷ trọng trong thương mại cao hơn nhiều so với mức tiêu thụ điển hình đã giảm với tốc độ lớn hơn (đặc biệt là các sản phẩm chăn nuôi và đặc biệt là sữa).

Biến động giá

Biến động giá quốc tế có thể có những tác động nghiêm trọng đối với các nước kém phát triển và NFIDCs vốn phụ thuộc vào nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu lương thực trong nước của họ, thông qua một sự suy giảm trong sự cân bằng trong cán cân thanh toán, tài chính công và làm tổn hại đến người tiêu dùng, những người dành phần lớn thu nhập của họ để mua thực phẩm. Tuy nhiên, lịch sử biến động giá của các cây trồng chính (lúa mì, ngô và đậu tương), chỉ ra rằng sự bất ổn đang có xu hướng giảm kể từ tháng 7 năm 2015, với mức độ biến động đã giảm 50% vào cuối năm 2015.

Lịch sử biến động giá của các cây trồng chính (lúa mì, ngô và đậu tương) cũng cho thấy có sự bất ổn cao hơn đối với lúa mì và ngô nhưng thấp hơn đối đậu nành. Mức độ biến động dự kiến trong tương lai, thông qua các lựa chọn của Chicago Board of Trade trên thị trường kỳ hạn, cao hơn cho cả lúa mì, ngô và đậu tương, mặc dù mức giá thực tế đã không thể hiện chênh lệch lớn trong sáu tháng qua.

Theo www.tralac.org - PT

Từ khóa: FAO, báo cáo 2016, Ủy ban Nông nghiệp WTO