Điều gì đang 'níu chân' kinh tế Trung Quốc?

Doanh số bán lẻ của Trung Quốc tăng trưởng với tốc độ yếu nhất kể từ đại dịch Covid-19, trong khi đầu tư tiếp tục suy giảm, cho thấy những rủi ro ngày càng lớn đối với nền kinh tế sau nhiều tháng trì trệ.

16121

Tiêu dùng suy yếu kéo dài

Theo số liệu công bố ngày 15/12, doanh số bán lẻ trong tháng 11 của Trung Quốc chỉ tăng 1,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức tăng thấp nhất từng ghi nhận ngoài giai đoạn đại dịch.

Sản xuất công nghiệp tăng 4,8%, giảm nhẹ so với mức 4,9% của tháng 10. Trong khi đó, đầu tư tài sản cố định giảm 2,6% trong 11 tháng, chủ yếu do đầu tư bất động sản tiếp tục lao dốc. Tỷ lệ thất nghiệp đô thị giữ nguyên ở mức 5,1%.

Trên thị trường tài chính, giá hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 30 năm thu hẹp phần nào mức giảm sau khi dữ liệu được công bố. Cổ phiếu tại Hồng Kông tiếp tục chịu áp lực, với chỉ số Hang Seng China Enterprises Index có lúc giảm tới 1,2% trước khi thu hẹp đà lao dốc.

Trong tuyên bố đi kèm, Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) thừa nhận “nền kinh tế đã phải đối mặt với nhiều thách thức” trong tháng 11, khi “bất ổn và không chắc chắn từ bên ngoài gia tăng, trong khi nhu cầu trong nước vẫn chưa đủ mạnh”.

Việc Trung Quốc không thể phục hồi chi tiêu tiêu dùng đang khiến nền kinh tế đối mặt với rủi ro từ bên ngoài, sau khi nước này dựa nhiều vào nhu cầu nước ngoài để thúc đẩy tăng trưởng trong phần lớn năm nay, bất chấp cuộc chiến thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động.

Nhìn chung, xuất khẩu được dự báo sẽ chậm lại trong những tháng tới, sau một năm 2025 tăng trưởng mạnh mẽ ngoài dự kiến, khi chủ nghĩa bảo hộ lan rộng và căng thẳng thương mại gia tăng không chỉ với Mỹ mà còn với nhiều đối tác khác.

NBS cho biết Trung Quốc sẽ theo đuổi các chính sách kinh tế vĩ mô chủ động hơn, tiếp tục mở rộng nhu cầu nội địa và tối ưu hóa nguồn cung. Tuy nhiên, nhu cầu tiêu dùng và đầu tư trong nước yếu kém đã kéo dài trong nhiều năm, khiến nền kinh tế lớn thứ hai thế giới rơi vào tình trạng giảm phát dai dẳng, bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp và tiền lương người lao động.

Khó khăn có thể chưa chạm đáy

Nhiều dấu hiệu cho thấy những khó khăn có thể chưa chạm đáy, khi tăng trưởng tín dụng chững lại và đầu tư suy giảm mạnh một cách khó lý giải trong những tháng gần đây.

Đà chậm lại của tiêu dùng trong tháng 11 được cho là xuất phát một phần từ sự suy yếu của doanh số bán ô tô, cũng như việc các chương trình khuyến mãi Ngày Độc thân (11/11) bắt đầu sớm hơn thường lệ. Sự thay đổi về thời điểm này khiến một phần nhu cầu được ghi nhận vào tháng 10, theo nhận định của các nhà kinh tế thuộc Goldman Sachs Group Inc., trong đó có ông Lisheng Wang.

Bên cạnh đó, số liệu bán lẻ còn chịu tác động bất lợi từ yếu tố so sánh thống kê. Trung Quốc bắt đầu triển khai trợ cấp của chính phủ cho việc mua hàng tiêu dùng của hộ gia đình từ cuối năm 2024, tạo ra nền so sánh cao. Hiệu quả suy giảm của chương trình trợ cấp đổi xe cũ lấy xe mới thể hiện rõ trong dữ liệu tháng 11.

Cụ thể, doanh số bán thiết bị gia dụng giảm 19% so với cùng kỳ năm ngoái, ghi nhận mức giảm sâu nhất kể từ đầu năm 2020. Doanh số bán ô tô giảm 8%, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 5/2022.

“Nguyên nhân chính là chính sách đổi hàng đã chuyển từ động lực hỗ trợ sang lực cản. Điều này đồng nghĩa với việc sang năm tới, hoặc chính sách này phải được mở rộng sang các nhóm hàng hóa mới, hoặc cần có những biện pháp hoàn toàn mới để thúc đẩy tiêu dùng”, bà Lynn Song, nhà kinh tế trưởng khu vực Đại Trung Hoa tại ING Groep NV, nhận định.

Tại các cuộc họp kinh tế quan trọng diễn ra trong tuần trước, lãnh đạo cấp cao Trung Quốc đã xác định thúc đẩy nhu cầu nội địa là ưu tiên hàng đầu trong năm tới, cho thấy sự thận trọng trước những bất ổn của thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, dù cam kết duy trì các chính sách hỗ trợ tăng trưởng, đến nay vẫn chưa xuất hiện những biện pháp mang tính quyết liệt.

“Sự thu hẹp của các hoạt động bất động sản và đà chậm lại của doanh số bán lẻ đang diễn ra song song. Cả hai đều đang hạ nhiệt nhanh hơn trong những tháng gần đây. Xu hướng này đi ngược lại thông điệp của lãnh đạo về việc thúc đẩy nhu cầu nội địa”, ông Raymond Yeung, nhà kinh tế trưởng khu vực Đại Trung Hoa tại Tập đoàn Ngân hàng Australia & New Zealand (ANZ), cho biết.

Theo ông Yeung, chính quyền Trung Quốc sẽ buộc phải hành động trong năm 2026, và bất kỳ biện pháp chính sách nào cũng cần mang tính đột phá và toàn diện, thay vì những giải pháp rời rạc và ngắn hạn.

Nguồn: Vietnam Finance

Từ khóa: động lực, lực cản, biện pháp chính sách, hỗ trợ tăng trưởng, cam kết