UNCTAD: Rủi ro tài chính gia tăng có thể đẩy kinh tế toàn cầu đến “bờ nguy hiểm”

UNCTAD nhận định, tăng trưởng kinh tế thế giới và triển vọng thương mại đang chịu áp lực lớn từ biến động tài chính và bất ổn địa chính trị, trong đó các nền kinh tế đang phát triển là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề hơn cả.

imagezxvzasdfasd

Theo Báo cáo Thương mại và phát triển 2025 của Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) công bố ngày 2/12, tăng trưởng kinh tế toàn cầu được dự báo chậm lại còn 2,6% trong năm 2025, so với mức 2,9% của năm 2024, trong bối cảnh thương mại và đầu tư chịu sức ép ngày càng lớn từ biến động tài chính và bất ổn địa chính trị.

Báo cáo của cơ quan Liên hợp quốc này chỉ ra rằng, các biến động trên thị trường tài chính đang tác động mạnh đến thương mại toàn cầu, gần tương đương với tác động từ hoạt động kinh tế thực.

Tổng Thư ký UNCTAD, bà Rebeca Grynspan cho biết, những phát hiện này cho thấy các điều kiện tài chính ngày càng quyết định hướng đi của thương mại toàn cầu.

"Thương mại không chỉ là một chuỗi các nhà cung cấp, mà còn là một chuỗi các hạn mức tín dụng, hệ thống thanh toán, thị trường tiền tệ và dòng vốn", bà Grynspan nhấn mạnh.

Theo UNCTAD, thương mại toàn cầu tăng khoảng 4% trong giai đoạn đầu năm 2025, một phần do doanh nghiệp đẩy nhanh nhập khẩu trước các thay đổi thuế quan.

Ngoài ra, thương mại dịch vụ tăng nhanh nhờ tác động tích cực từ kinh tế số và trí tuệ nhân tạo, trong khi thương mại Nam-Nam duy trì mức tăng cao hơn trung bình.

Mức tăng trưởng thương mại cơ bản được ước tính chỉ ở khoảng 2,5-3% và có xu hướng giảm khi điều kiện tài chính ngày càng chi phối quyết định sản xuất và đầu tư.

Hơn 90% giao dịch thương mại toàn cầu phụ thuộc vào tài chính ngân hàng. Thanh khoản USD và các hệ thống thanh toán xuyên biên giới giữ vai trò thiết yếu.

Điều này khiến thương mại dễ bị tác động bởi thay đổi trong lãi suất hay tâm lý nhà đầu tư tại các trung tâm tài chính lớn. Với các nước đang phát triển - nơi khả năng tiếp cận tín dụng giá rẻ còn hạn chế, áp lực tài chính có thể làm gián đoạn những giao dịch thương mại vốn khả thi.

Báo cáo cũng nêu rõ sự gia tăng ảnh hưởng của yếu tố tài chính trong thị trường hàng hóa, đặc biệt là nông sản và lương thực thiết yếu. Ở một số công ty lớn, hơn 75% thu nhập hiện đến từ các hoạt động tài chính, không phải từ vận chuyển hàng hóa.

UNCTAD dự báo các nền kinh tế đang phát triển tăng trưởng khoảng 4,3% trong năm 2025, cao hơn nhóm phát triển.

Tuy nhiên, các nền kinh tế này đối mặt chi phí vay vốn cao, rủi ro đảo chiều dòng vốn và tác động tài chính từ biến đổi khí hậu.

Khối Nam bán cầu hiện chiếm hơn 40% sản lượng toàn cầu, gần một nửa thương mại hàng hóa và hơn 50% dòng vốn đầu tư.

Tuy vậy, tỷ trọng của các nền kinh tế này trên thị trường tài chính quốc tế còn thấp: Nếu không tính Trung Quốc, nhóm này chỉ chiếm khoảng 12% giá trị thị trường cổ phiếu và 6% lượng trái phiếu phát hành toàn cầu.

Do thị trường tài chính nội địa còn nhỏ, nhiều nền kinh tế phải vay nợ bên ngoài với mức lãi suất 7-11%, so với 1-4% ở các nền kinh tế phát triển. Những chi phí này phản ánh các bất cập của hệ thống tài chính quốc tế hơn là yếu tố nội tại, qua đó hạn chế không gian đầu tư dài hạn.

Nguồn: Báo Nhân dân

Từ khóa: tài chính, kinh tế, UNCTAD, thương mại, rủi ro tài chính