Để logistics Việt Nam trở thành mắt xích chiến lược của chuỗi cung ứng toàn cầu

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động mạnh và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, ngành logistics Việt Nam đang đứng trước một ngã rẽ lớn. Áp lực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đang là “thách thức” buộc doanh nghiệp logistics phải bước ra khỏi “vùng an toàn”.

imageasdfd

Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh: Lợi ích “kép” cho doanh nghiệp logistics

Ở Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình cảng số ePort và thiết bị điện hóa tại cảng Tân Cảng-Cát Lái đã giúp tiết kiệm 2 triệu USD nhiên liệu mỗi năm; AI đang giảm 15% nhiên liệu tiêu thụ và 25% thời gian giao hàng; tín dụng xanh, thuế ưu đãi cho xe tải điện và thị trường tín chỉ carbon đang được thúc đẩy như các chìa khóa gỡ điểm nghẽn đầu tư.

Trong khi đó, ngành hải quan bước vào giai đoạn tạo đột phá mới bằng hệ sinh thái số VNACCS/VCIS, Cơ chế một cửa quốc gia và ASEAN, thuế điện tử 24/7 và hệ thống giám sát thông minh VASSCM, những nền tảng đang rút ngắn thời gian thông quan xuống chỉ vài giây.

Hướng tới mục tiêu hải quan số, hải quan thông minh vào 2030, nhiều đơn vị đang ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và blockchain để nâng cao khả năng giám sát, chống gian lận và tăng tốc thương mại. Cùng với sự phát triển của chuyển đổi số, logistics xanh đã trở thành điều kiện sống còn. Không chỉ để đáp ứng chuẩn mực xuất khẩu, mà còn để doanh nghiệp Việt Nam chứng minh năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những doanh nghiệp tiên phong đang chuyển đổi vận tải sang phương tiện sạch, đầu tư kho bãi tiết kiệm năng lượng, ứng dụng công nghệ GPS, IoT và AI để tối ưu hành trình; đồng thời xây dựng quy trình quản trị ESG giúp minh bạch hóa hoạt động và giảm rủi ro trước các chính sách xanh quốc tế.

Đầu tháng 10 năm 2025, sự kiện FIATA World Congress 2025 do Việt Nam đăng cai đã mở ra một dấu mốc mới của ngành logistics. Với chủ đề "Logistics xanh, thích ứng nhanh," sự kiện quy tụ hơn 1.000 đại biểu từ 150 quốc gia và vùng lãnh thổ để thảo luận về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong ngành.

Đại hội tạo cơ hội để Việt Nam kết nối với cộng đồng logistics quốc tế, nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu và thúc đẩy sự phát triển của ngành. Lần đầu tiên, cộng đồng quốc tế nhìn nhận logistics Việt Nam như một “ngôi sao đang lên”, một trung tâm dịch vụ mới của khu vực với mức độ tổ chức và tầm ảnh hưởng được đánh giá thuộc nhóm thành công nhất trong 99 năm lịch sử FIATA.

Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA) nhận định: Ngành logistics Việt Nam tăng trưởng bình quân 14-16%/năm, quy mô toàn thị trường thị trường khoảng 70-80 tỷ USD, đóng góp tích cực vào thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu. Cả nước hiện có khoảng hơn 45000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics, trong đó hơn 5000 doanh nghiệp hoạt động quốc tế. Đây không chỉ là niềm tự hào, mà còn là lời nhắc nhở rằng thời cơ đã đến và thách thức cũng đang ngay phía trước.

Tốc độ tăng trưởng 14-16%/năm cùng thị trường 70-80 tỷ USD cho thấy sức bật mạnh mẽ của thị trường logistics, nhưng đằng sau bức tranh ấy là hàng loạt thách thức: Chi phí logistics vẫn thuộc nhóm cao nhất khu vực; hạ tầng chưa kết nối đồng bộ; phụ thuộc nặng nề vào vận tải đường bộ; doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm đa số nhưng tiềm lực hạn chế; và đặc biệt, yêu cầu giảm phát thải, tuân thủ ESG trở thành “giấy thông hành” bắt buộc để bước vào các thị trường cao cấp.

Dù chỉ số Hiệu quả logistics (LPI) của Việt Nam đã vươn lên thứ 43/139 toàn cầu, những rào cản về chất lượng hạ tầng, phát thải dư thừa và sự manh mún trong hệ sinh thái vẫn đang giam giữ tiềm năng của một quốc gia sở hữu đường bờ biển dài 3.260 km, hệ thống cảng nước sâu chiến lược và vị trí trung tâm của châu Á-Thái Bình Dương.

Hiện các quy định quốc tế như CBAM hay CSR đang đang đặt ra sức ép chưa từng có lên chuỗi cung ứng, buộc doanh nghiệp phải chứng minh lượng phát thải của từng lô hàng, từng khâu vận chuyển. Một container chậm chuyển đổi xanh có thể khiến doanh nghiệp đánh mất cả thị trường xuất khẩu.

Nguồn: Báo Nhân dân

Từ khóa: logistics, tăng trưởng xanh, chuyển đổi số