Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gay gắt, Hàn Quốc -nền kinh tế phụ thuộc sâu sắc vào cả hai siêu cường, đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan.

Gánh chịu sức ép chưa từng có

Áp lực từ Mỹ gia tăng đáng kể sau khi Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ký kết thỏa thuận thuế quan sơ bộ với chính quyền Tổng thống Donald Trump. Theo đó, Seoul phải đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ và mua thêm 100 tỷ USD khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) để đổi lấy việc Washington giảm thuế nhập khẩu từ 25% xuống 15%, ưu đãi đặc biệt dành cho ngành ô tô Hàn Quốc.

Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn đàm phán chi tiết, Mỹ yêu cầu Hàn Quốc đầu tư “tiền mặt” thay vì hình thức tín dụng hay bảo lãnh, tương tự thỏa thuận với Nhật Bản.

Giới chức Seoul cảnh báo dòng vốn lớn có thể gây biến động nghiêm trọng cho đồng won và hệ thống tài chính trong nước. Để giảm thiểu rủi ro, Hàn Quốc đề xuất thiết lập cơ chế hoán đổi tiền tệ nhằm ổn định thị trường ngoại hối, song Washington chưa đưa ra phản hồi tích cực. Trong khi đó, thời hạn hoàn tất thỏa thuận trước thượng đỉnh APEC đang cận kề, khiến hai bên phải chạy đua trong bầu không khí căng thẳng.

Không chỉ kinh tế, các lĩnh vực khác từ năng lượng cho tới công nghệ bán dẫn của Hàn Quốc cũng bị áp lực không kém khi phía Seoul liên tục được yêu cầu thể hiện lập trường “rõ ràng” hơn trong việc hạn chế quan hệ với Trung Quốc. Điều này đặt Hàn Quốc vào thế khó, bởi nền kinh tế nước này vốn phụ thuộc nặng nề vào chuỗi cung ứng và thị trường tiêu thụ tại Trung Quốc.

Phản ứng từ Bắc Kinh cũng nhanh chóng và quyết liệt. Bộ Thương mại Trung Quốc mới đây áp đặt trừng phạt đối với 5 công ty con của tập đoàn đóng tàu Hàn Quốc Hanwha Ocean tại Mỹ, với cáo buộc “hỗ trợ và tiếp tay” cho cuộc điều tra thương mại của Washington về ngành đóng tàu Trung Quốc.

Hành động này diễn ra chỉ vài tháng sau khi Hanwha đầu tư 100 triệu USD mua lại một xưởng đóng tàu ở Philadelphia, dự án được chính quyền Trump ca ngợi như biểu tượng hợp tác song phương nhằm phục hồi ngành đóng tàu Mỹ.

Truyền thông Trung Quốc đã cảnh báo việc Hàn Quốc tham gia các dự án công nghiệp với Mỹ là “canh bạc rủi ro cao”, đồng thời khẳng định “địa chính trị không thể thay thế các nguyên tắc kinh tế”.

Trong lĩnh vực bán dẫn, “trái tim” của nền công nghiệp Hàn Quốc, căng thẳng lại càng sâu sắc. Từ trước khi ông Trump nhậm chức, Mỹ đã thắt chặt hạn chế xuất khẩu chip nhớ băng thông cao (HBM) sang Trung Quốc, loại linh kiện thiết yếu cho hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Dù nhu cầu tăng mạnh nhờ AI giúp Samsung và SK Hynix duy trì doanh thu ngắn hạn, nhưng nguy cơ dài hạn lại nằm ở tốc độ bắt kịp công nghệ của Trung Quốc. Bắc Kinh cũng đang bơm hàng chục tỷ USD vào phát triển bán dẫn nội địa, với tham vọng giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Hàn Quốc.

Chuyên gia kinh tế chính trị June Park nhận định: “Không thể loại trừ khả năng các công ty Trung Quốc sẽ bắt kịp Samsung và SK Hynix nhanh hơn nhiều so với dự đoán. Khi đó, lợi thế công nghệ của Hàn Quốc sẽ bị ảnh hướng đáng kể”.

Như vậy, cả trên mặt trận thương mại, công nghiệp và công nghệ, Hàn Quốc đang phải gánh chịu sức ép chưa từng có từ cả hai phía.

Tình thế tiến thoái lưỡng nan

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu ngày càng phân mảnh, Hàn Quốc đang trở thành minh chứng rõ nét cho thế “kẹt giữa hai cực quyền lực”. Với mỗi bước đi ngoại giao hay kinh tế, các chuyên gia nhận định Seoul đều phải tính toán kỹ lưỡng để tránh khiêu khích cả Washington lẫn Bắc Kinh.

Nếu nghiêng về Mỹ, Hàn Quốc có thể duy trì lá chắn an ninh và tiếp cận công nghệ cao, song phải đánh đổi bằng sự sụt giảm xuất khẩu sang Trung Quốc, đối tác thương mại hàng đầu. Ngược lại, nếu tìm cách duy trì quan hệ thân thiện với Bắc Kinh, Seoul sẽ bị nghi ngờ về cam kết đồng minh trong cấu trúc an ninh khu vực do Mỹ dẫn dắt.

Điều này buộc Seoul phải hướng tới một chiến lược đối ngoại và kinh tế mới, không chỉ là phản ứng trước áp lực, mà là tái định hình căn bản vị thế quốc gia. Giới học giả gọi đây là “cân bằng động”, một mô hình linh hoạt, trong đó Hàn Quốc phải chủ động điều chỉnh để bảo toàn lợi ích cốt lõi thay vì duy trì trung lập thụ động.

Trên thực tế, dấu hiệu của sự chuyển dịch đã xuất hiện từ nhiệm kỳ trước. Dưới thời Tổng thống Yoon Suk Yeol, Hàn Quốc đã từng bước xích lại gần Washington, tập trung đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ trọng yếu tại Mỹ như xe điện, pin và chất bán dẫn.

Chính quyền cựu Tổng thống Jpe Biden cũng khuyến khích xu hướng này bằng hàng loạt ưu đãi trong Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) và Đạo luật CHIPS, giúp doanh nghiệp Hàn Quốc mở rộng sản xuất tại Mỹ.

Tuy nhiên, dù đã “ngả” về phía Mỹ, Hàn Quốc vẫn khó tránh khỏi sự cứng rắn từ chính quyền Tổng thống Trump. 

Tờ NY Times bình luận, tình thế “giữa gọng kìm Mỹ - Trung” không chỉ là bài toán thương mại, mà là thử thách bản sắc chiến lược của Hàn Quốc.

Trong tương lai gần, sự linh hoạt sẽ là yếu tố quyết định. Hàn Quốc cần vừa củng cố liên minh an ninh, vừa đa dạng hóa chuỗi cung ứng và thị trường, hướng tới vị thế “đối tác chủ động” thay vì “đồng minh phụ thuộc”. Tuy nhiên, để làm được điều đó, Seoul phải chấp nhận rằng thời kỳ đứng giữa hai cực quyền lực đã khép lại và kỷ nguyên của những lựa chọn khó khăn vừa mới bắt đầu.

Nguồn: Nytimes/ Vietnam Finance

Từ khóa: Hàn Quốc, thương mại Mỹ- Trung